Beyin Tümörü Tedavisinde Altın Standart “Gamma Knife”
“Radyocerrahi” terimi tıbba İsveçli beyin cerrahı Lars Leksell tarafından kazandırılmıştır. Çok sayıda düşük enerjili (dolayısıyla geçtiği beyin dokusunda bir hasara yol açmayan) ışın demetlerinin kafatası içinde hastalıklı bölgeye yönlendirilmesi ve hastalıklı noktada odaklanıp, sadece bu noktada yüksek enerji sağlayarak dokuda değişiklik yaratılması anlamına gelmektedir.
Gamma Knife cihazı ilk kez 1968 yılında kullanıma girmiştir. İlk yıllarda dünyada çok az merkezde kullanılırken tedavide yararlarının ispat etmesi ile daha sonra yaygın kullanım alanı bulmuştur. Günümüzde tüm dünyada 210’un üzerinde merkezde kullanılmaktadır. 2005 yılı rakamlarına göre çeşitli beyin hastalıkları olan 300.000’den fazla sayıda hasta Gamma Knife cihazı ile tedavi edilmiştir. Her ne kadar X-knife, Cyberknife gibi LİNAC sistemleri, beyin patolojilerinin ışınlanmasında kullanılıyorsa da; Gamma Knife’ın hassasiyetine ulaşabilmiş ve bu kadar çok sayıda hastaya hizmet sunan başka bir cihaz yoktur.
Gamma Knife radyocerrahisinde temel, stereotaktik çerçeve ile sabit hale getirilen kafatasındaki hastalıklı alanın bilgisayarlarla belirlenmesi ve bu alanın 201 adet Kobalt kaynağından çıkan gamma ışınları ile ışınlanmasıdır. Her bir kaynaktan çıkan gücü düşük ışınlar, normal beyne zarar vermemekte, 201 adet ışının odaklanmış olduğu noktada ise yüksek miktarda radyasyon etkisi görülmektedir.
Gamma Knife AVM, beyin tümörleri, fonksiyonel hastalıklarda kullanılabilmektedir. Tedavi edilecek tümörün çapının 3.5cm den küçük olması gerekmektedir. Hastalara kansız ve bıçaksız tedavi imkanı sunmaktadır. Anestezi ve yoğun bakım gereksinimini ortadan kaldıran, sadece bir kaç saat süren bir tedavi şeklidir. Tedavinin ertesi günü hastaların çoğu normal günlük yaşantısına dönebilmektedir.
Günümüzde insanlar, hastalıklarından görece basit yöntemlerle kurtulmak istemektedir. Bunu sağlamak için yoğun tıbbi araştırmalar yapılmaktadır. Gamma Knife radyocerrahisi, kafatasının açılması gereksinimini ortadan kaldıran bir yöntem olması nedeniyle bu ihtiyacı karşılamaktadır.
Gamma Knife 1968’den bu yana tüm dünyada değişik endikasyonlarla giderek artan sayıda hastada kullanılmaktadır. Gamma Knife stereotaktik radyocerrahide “altın standart” dır. 2007 yılına kadar tüm dünyada 300.000’den fazla hasta tedavi edilmiştir. Acıbadem Sağlık Grubu Kozyatağı Hastanesi’nde aşağıdaki endikasyonlarla Gamma Knife kullanılmaktadır.
Damarsal bozuklukları olan hastalar:
Arteriovenöz malformasyon (AVM-Doğuştan beyinde damar yumağı)
Kavernomlar
Galen veni anevrizması
İyi huylu tümörü olan hastalar:
Vestibular schwannoma (İşitme-denge siniri tümörü)
Hemangioblastom
Meningiom
Kordoma
Hipofiz tümörü
Trigeminal schwannoma
Pineal bölge tümörleri
Kraniofaringiom
Kötü huylu tümörü olan hastalar:
Metastazlar
Oküler melanom
Astrositom
Glioblastom
Hemanjioperisitom
Glomus tümörü
Nazofarinks karsinomu
Hareket hastalığı olan hastalar:
Parkinson hastalığı
Esansiyel tremor (Titreme)
Multipl skleroz
Distoni
Fonksiyonel hastalığı olan hastalar:
Trigeminal nevralji
Epilepsi (Sara hastalığı)
Kronik ağrı
Beyinde ulaşılması güç ve derin bölgelerde yerleşmiş tümörler
Yaş, tıbbi durum, genel sağlık durumu gibi nedenlerle cerrahi girişimi tolere edemeyecek durumda olan hastalar
Stereotaktik radyocerrahi dokuda diğer radyoterapi yöntemleri gibi etki etmektedir. Gamma Knife ile tümör veya hastalıklı doku çıkartılmamakta, bunun yerine hücrelerin DNA’sında hasar oluşturulmaktadır. Bu nedenle tümör hücreleri normal özelliklerini kaybetmekte, bölünme ve beslenme fonksiyonları bozulduğu için ölmektedirler. Tümördeki küçülmenin hızı yaklaşık olarak büyüme hızına eşittir. AVM ismi verilen doğuştan anormal damar yumağı olan hastalarda, Gamma Knife damarların duvarlarının kalınlaşmasına ve giderek tıkanmasına yolaçmaktadır. Tümörde küçülme veya AVM yumağının kapanması zaman içinde gelişmektedir. İyi huylu tümörlerde ve AVM’lerde bu süre 18 ay ila 2 yıl arasındadır. Kötü huylu tümörler ve metastazlar ise hızlı büyüdüğünden Gamma Knife’a cevap birkaç ay içinde ortaya çıkabilmektedir.
Gamma Knife tedavisinin avantajları
Birçok beyin tümöründe açık cerrahiye gereksinimi ortadan kaldırabilmesi
İşlem sonrası yan etkilerin az olması
Genel anesteziye gerek olmaması
Tedavinin yapıldığı gün hastanın evine dönebilmesi
Nekahat döneminin olmaması
Saçlı deri ve kafada yara olmaması
Saçların kesilmemesi ve dökülmemesi
Çok az rahatsızlık ile büyük oranda yarar elde edilmesi
Stereotaktik çerçevenin takılması:
Tedavinin en başında Leksell stereotaktik çerçevenin hastanın başına takılması gerekir. Bu işlem lokal anestezi altında yapılır. 6 yaşından küçük hastalarda işlem sedasyon altında yapılmaktadır.
Nöroradyolojik görüntüleme:
Çerçeve takıldıktan sonra hastanın patolojisine uygun görüntüleme yöntemi uygulanır. Günümüzde hastaların tümüne MR yapılmaktadır. AVM olgularında stereotaktik çerçeve ile anjiografi yapılır. Bazen kafa kaidesi tümörlerinde veya MR’a girmesi mümkün olmayan hastalarda bilgisayarlı tomografi de tedavi planlamasında kullanılmaktadır.
Doz planlaması:
Özel bilgisayarlı planlama programları sayesinde tedavi edilecek hedef doku keskin bir hassaslıkta sınırlanarak uygulanacak olan radyasyon dozu tespit edilir. Hassas yapılara komşu tümörlerde bloklama uygulaması ile ışınların bazı yönlerden normal dokulara ulaşması engellenebilmektedir. Planlama için kullanılan bilgisayar programlarının gelişmesi bu konuda önemli yararlar sağlamaktadır. Bu işlemler sırasında hasta yatağında sohbet ederek, TV seyrederek vakit geçirebilmektedir.
Işının uygulanması:
Bilgisayarda tedavi planı yapıldıktan sonra ayrı bir kısım olan tedavi ünitesinde uygulama yapılır. Bunun süresi 30 dk ile 1-2 saat arasında değişir. Belirleyici olan tümörün hacmi ve uygulanacak olan radyasyon dozunun miktarıdır.
Gamma Knife nedir?
Gamma Knife (Gamma Bıçağı) gerçekte bir bıçak değildir. Bıçak yerine sofistike teknolojinin kullanıldığı ve çok hassas olarak tek seansta gamma ışınlarının kafatası içindeki hedef alana yönlendirildiği bir tedavi yöntemidir. Cerrahi işlemde kullanılan bıçak gibi, gamma ışınları da hastalıklı alanı güvenli ve etkili bir şekilde yok etmektedir. Ancak burada cerrahiye bağlı ortaya çıkan kanama, enfeksiyon ve yoğun bakımda kalma gibi problemler olmamaktadır. Gamma Knife radyocerrahisinde ileri görüntüleme ve planlama teknikleri sayesinde çok ince gamma ışını huzmeleri kafatası içindeki küçük alanlara yönlendirilebilmektedir. 201 adet gamma ışını kaynağından çıkan ışın demetleri hastalıklı bölgede odaklanmakta ve bu şekilde çevredeki normal beyin dokusu ihmal edilebilir derecede düşük doz radyasyon alırken, hastalıklı doku yüksek doz radyasyonla etkilenebilmektedir. Tüm bu işlemler birkaç saat içinde tamamlanmakta ve hasta işlem günü evine dönebilmektedir.
Yaşlı ve sistemik problemleri olan hastalar için de uygulanabilir mi?
Gamma Knife radyocerrahisi bu şekilde problemleri olan veya yaşı nedeniyle cerrahiye bağlı yan etkilerin yüksek olabileceği hastalarda bilhassa önerilen bir tedavi yöntemidir. Genel anestezi almasında sakınca olan hastalarda Gamma Knife tedavisi çok büyük avantaj sağlamaktadır.
Gamma Knife tedavisi sırasında ne hissedeceğim?
Başınıza stereotaktik çerçevenin takılması sırasında hafif ağrı hissedebilirsiniz. Bu rahatsızlığı en aza indirmek için lokal anestezikler kullanılmaktadır. Çerçeve takılmasına bağlı ortaya çıkan baskı hissi birkaç dakika içinde geçmektedir. Tedavi sırasında hasta ağrı hissetmemektedir. Radyasyon ışınlarını görmesi veya hissetmesi de söz konusu değildir.
Tedavi sırasında hasta uyanık mıdır?
Evet uyanıktır. Ancak heyecanlanan hastalarda yatıştırıcı ilaç kullanılabilir. Tedavi sırasında doktorunuz sizinle hoparlör ve mikrofon yardımı ile konuşabilmekte ve mönitörden sürekli izlemektedir.
Saçlar traş edilir mi?
Hayır, bu işlem için saçların traş edilmesine gerek yoktur.
Gamma Knife tedavisi güvenli midir?
Gamma knife hastalıklı dokunun çok hassas olarak gamma ışınları ile etkilenmesini sağlayan kafatasının açılmasını gerektirmeyen bir beyin cerrahisi yöntemidir. Açık cerrahi girişimlerde ortaya çıkabilecek olan kanama, enfeksiyon gibi komplikasyonlar görülmemektedir. Hastanede yatışı gerektirmediği için buna bağlı ortaya çıkabilecek olan problemler görülmemektedir. Kullanılan radyasyon enerjisine bağlı çevre normal dokuda reaksiyon gelişme olasılığı %1-2 kadardır. Bunların çoğu da geçicidir.
Tedavi ne kadar zamanda etki eder?
Gamma Knife radyocerrahisinin etkisi birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişen sürelerde ortaya çıkmaktadır. Bu her hastalıkta farklıdır. Hastaların izleminde doktorun önermiş olduğu sıklıkta MR, Anjiografi gibi tetkiklerle inceleme yapmak gerekmektedir. Gamma Knife radyocerrahisinde amaç tümör büyüme kontrolüdür ki bu da tümör boyutlarının artmaması veya tümörün küçülmesidir.
Normal günlük yaşantıma ne zaman dönebilirim?
Hemen tedaviden sonra dönebilirsiniz. Eğer varsa tedavi öncesi uyduğunuz kısıtlamalar aynen geçerlidir. Gamma Knife tedavisi nedeniyle özel bir kısıtlamaya gerek yoktur.
ARTERİOVENÖZ MALFORMASYONLAR (Anormal Damar Yumağı)
Arteriovenöz malformasyonlar (AVM) beyinde doğuştan olan anormal damar yumaklarıdır. AVM’ler kendilerini beyin kanaması veya sara nöbetleri yaparak gösterebilirler. Gelişebilecek bir beyin kanaması çok ciddi sağlık sorunlarına neden olacaktır. Ayrıca nöbetler hastanın yaşam kalitesini düşürmektedir.
AVM’lerin tedavisinde cerrahi olarak çıkarılmaları, embolizasyon adı verilen yöntemle tıkanmaları ve radyocerrahi ile yokedilmeleri uygulanabilir. Bazen bu yöntemler birbirlerine ek olarak da kullanılmaktadır.
AVM’lerin Gamma Knife ile 2 yıl içinde kapanmaları oranı %92’ye kadar çıkmaktadır.
METASTAZLAR
Beyin metastazı, vücudun başka bir yerinde ortaya çıkan kanser hastalığının damar yolu ile beyne sıçraması durumudur. Günümüzde kanser hastalarının sayısı giderek artmakta, primer kanser tedavi yöntemlerindeki başarı nedeniyle yaşam süreleri uzamakta ancak buna bağlı olarak da beyin metastazı gelişen hasta sayısında artış görülmektedir. Kanser hastalarının yaklaşık %20-40’ında
beyine metastaz olmaktadır.
Akciğer kanseri
Meme kanseri
Böbrek tümörü gibi
Bunların tedavisinde cerrahi, radyoterapi ve radyocerrahi kullanılmaktadır. Standart tedavi tüm beyin ışınlaması ve steroid kullanılmasıdır. Ancak tek veya az sayıda küçük boyutlu metastazlarda tek başına veya ek olarak radyocerrahi önerilmektedir. Kanser hastalarının çoğunda genel sistemik durum bozulmuş olduğundan cerrahi tedavi sorunlar yaratabilmektedir. Bu nedenle metastaz tedavisinde tek seanstan oluşan tedaviyi sağlayan Gamma Knife çok avantajlıdır. Gamma Knife ile bu tümörlerin büyümesini durdurmak ve küçültmek %90 oranında başarılabilmektedir.
Son yıllarda Gamma Knife merkezlerinin çoğunda en büyük hasta grubunu metastazlı hastalar oluşturmaktadır.
VESTIBULAR SCHWANNOMA (İşitme - Denge Siniri Tümörü)
Vestibular schwannom ismi verilen tümör, işitme-denge sinirinden kaynaklanır. Kulak çınlaması, ilerleyici işitme kaybı ve dengesizlik gibi belirtiler verir. Tedavisinde cerrahi girişim uygulanabilir. Ancak cerrahi sonrası işitme kaybında artma, yüz felci gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Gamma Knife tedavisinde ise bu sorunların görülme olasılığı cerrahiye göre çok daha düşüktür. Gamma Knife tedavisi ile tümörün büyümesini durdurma ve uzun dönemde küçültme olasılığı %98’dir.
HİPOFİZ ADENOMU (Hipofiz Bezi Uru)
Hipofiz adenomları, vücudun hormonal merkezi olan hipofiz bezinin en sık görülen tümörleridir. Bu tümörler hormonal denge bozuklukları veya görme kayıpları ile kendilerini gösterebilmektedirler.
Tedavilerinde ilaçlar, cerrahi yöntemler ve Gamma Knife kullanılabilmektedir.
İlaç tedavisine ve cerrahi tedaviye ek olarak ya da tek başına Gamma Knife radyocerrahisi uygulanabilmektedir.
Gamma Knife radyocerrahisi ile hipofiz tümörlerinde büyüme kontrolü sağlama oranı %90 civarındadır.
MENİNGİOMLAR
Meningiomlar, beyni saran zarlardan kaynaklanan yavaş büyüyen ve çoğu iyi huylu olan tümörlerdir. Kitleleri ile belirti ve bulgu verirler. Tedavilerinde cerrahi girişim ilk seçenektir. Ancak bazı meningiomların tamamen çıkarılmaları mümkün olmayabilir. Bazen de yapılacak bir cerrahi girişimin riskleri yüksek olabilir. Bu durumda Gamma Knife radyocerrahisi kullanışlı bir seçenek olmaktadır. Ayrıca cerrahi sonrası kalıntı olan hastalarda da kullanılabilmektedir.
Gamma Knife ile meningiomlarda tümör büyümesinin durdurulması ve zaman içinde küçültülmesi %95 oranında sağlanabilmektedir.
HAREKET BOZUKLUKLARI
Parkinson hastalığı, multiple skleroz ve travmalara bağlı ya da esansiyel (nedeni bilinmeyen, yaşlılarda görülen) titreme (tremor) hastanın yaşam kalitesini etkileyen bir sağlık sorunudur. Bunların tedavisinde ilaçlara ek olarak Gamma Knife talamotomi uygulanabilir. Ayrıca kısıtlı bir hasta grubunda
(Örn. Distoni) pallidotomi de uygulanabilir.
TRİGEMİNAL NEVRALJİ
Trigeminal nevralji yüzde genellikle tek taraflı olarak elektrik çarpması şeklinde ağrı hissedilmesidir. Daha çok burun ve ağız kenarında, çenede ağrı hissedilir. Muayene genellikle normaldir. Hastanın anlattıkları tanı konulmasını sağlar.
Tedavisinde ilaçlar ilk seçenektir. Eğer bundan yarar görülmediyse çeşitli cerrahi girişimler uygulanabilir.
Cerrahi girişim seçenekleri arasında Gamma Knife tedavisi de vardır. Ağrıyı giderme oranı diğer perkutan yöntemlerle aynıdır. Özellikle yaşlı hastalarda iyi bir seçenektir.
EPİLEPSİ
Epilepsi, toplumda yaklaşık %1 oranında görülen sara nöbetleri ile kendini gösteren bir hastalıktır. Çoğu hastalar ilaç tedavisinden yarar görürler. Ancak bir grup hastada cerrahi girişimlere gereksinim olur. Bu hastalar arasında belli bir grupta Gamma Knife radyocerrahisi çözüm getirebilmektedir.
Deneyimli bir ekip seçiniz. Tedavi etmiş olduğu hasta sayısı yüksek olan bir ekibi seçiniz. Farklı birçok hastalık için çok sayıda hastaya Gamma Knife uygulamış bir ekip sizin gereksinimlerinizi bilecek ve gerekli tedavi protokolünü güvenilir bir şekilde uygulayacaktır.
Acıbadem Gamma Knife ekibi tedavi etmiş olduğu 3000’e yakın hasta ile sadece ülkemizde değil tüm dünyada önemli bir deneyime sahiptir.
Gamma Knife konusunda araştırma yapan ve bilimsel yayınları olan ekibi seçiniz. Araştırma yapan ve yayınları olan ekip bu konudaki gelişmeleri çok yakından izlemektedir. Son gelişmelere hakim bir grupta tedavi olmak hastalar için avantajlıdır.
Acıbadem Gamma Knife ekibi bu konuda yayınlamış olduğu çok sayıda yurtiçi ve yurtdışı bilimsel makale ve kongre sunumları ile bilimsel gelişmeleri yakından izlemektedir.
En son teknoloji ve ekipmanın olduğu merkezi seçiniz.
Mükemmel Gamma Knife merkezi en yeni bilgisayar programlarını ve ekipmanı kullanır. En yeni Gamma Knife modeli Model 4C’dir. Önde gelen Gamma Knife merkezlerinde yüksek manyetik alanlı MR cihazı ve dijital anjiografi kullanılmaktadır. Tüm bunlar hastaların yüksek etkinlikte ve güvenirlikte tedavisini sağlamaktadır.
Acıbadem Gamma Knife ünitesinde en son model olan (ülkemizdeki tek) “Model 4C” bulunmaktadır. Yine bunun gibi ülkemizde tek olarak tedavi planlamasında 3T MR kullanılmaktadır. 3T MR kullanımı dünyada da yeni yeni gelişmektedir.
Gamma Knife Radyocerrahisini Kullanan 230 Hastaneden Bazıları;
JOHNS HOPKINS UNIVERSITY MEDICAL CENTER (Baltimore, Maryland)
CLEVELAND CLINIC (Cleveland, Ohio)
MAYO CLINIC (Rochester, Minnesota)
YALE - NEW HAVEN MEDICAL CENTER (New Haven, Connecticut)
UNIVERSITY OF PITTSBURGH MEDICAL CENTER (Pittsburgh, Pennsylvania)
KAROLINSKA UNIVERSITY (Stokholm, İsveç)
Gamma Knife diğer yöntemlerden daha üstündür, çünkü;
Daha hassastır
Sahip olduğu teknolojik özelliklerle 0.3 mm hassasiyete sahiptir.
Daha etkilidir
Etkinliğini yayınlanmış binlerce bilimsel makale ile ispatlamıştır.
Hastaya zarar vermemek ve en iyi sonucu almak özelliği bilimsel çalışmalarla desteklenmektedir
Günümüze kadar 2500’e yakın sayıda tıbbi bilimsel makale yayınlanmıştır.
Çok daha fazla sayıda merkezde kullanımdadır
Halen tüm dünyada 210 merkezde kullanımdadır.
Gamma Knife’ı terkedip başka yöntemleri kullanan merkez yoktur
Tam aksine Linac sistemlerini Gamma Knife ile değiştirme eğilimi vardır.
1968 den bu yana kendisini ispatlamıştır
En uzun süredir yaygın kullanımda olan radyocerrahi tekniğidir.
Diğer yöntemler kendilerini Gamma Knife ile karşılaştırarak etkilerini bildirmektedirler
Gamma Knife radyocerrahinin altın standartıdır.
GAMMA KNIFE
Arkadaşına Öner
© 2007 Tüm Hakları Acıbadem Sağlık Grubuna aittir.