ACIBADEM HAYAT www.acibadem.com.tr https://www.acibadem.com.tr/hayat
  • KOAH hakkında bilinmesi gerekenler

    Sigaranın yaşam kalitesini ne kadar düşürdüğünü bilmeyen yok. Kalp-damar hastalıklarından kansere kadar pek çok hastalığa zemin hazırlayan sigaraya bağımlıysanız hayatınızdan hemen çıkarın. Zira sigara, kronik obstruktif akciğer hastalığının (KOAH) da en büyük nedenlerinden biri. Sık görülen KOAH, tüm dünyada 600 milyonu aşkın kişide bulunuyor. Yılda yaklaşık 3 milyon kişi KOAH nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de de yaklaşık 3-5 milyon kişinin KOAH hastalığı olduğu biliniyor.

     

     

    KOAH nedir?


    Kronik hastalıklar uzun süreli olarak gelişen hastalıklar için kullanılan bir terimdir. Bronşların yapısındaki bozulmadan kaynaklı meydana gelen daralma nedeniyle obstruktif (tıkayıcı) olarak adlandırılmıştır. KOAH süregelen bronş ve hava keseciklerindeki bozulma sonucu hava akımının kısıtlanması ile seyrediyor. KOAH teşhisi alan kişilerin bir grubuna belirttikleri şikayetler ve akciğerdeki yapısal değişiklikler göz önüne alınarak "kronik bronşit" ve "amfizem" tanısı da koyuluyor. Kronik bronşit; ardışık iki yılda, her yıl üç ayı geçen öksürük ve balgam şikayeti olan kişiler için kullanılıyor. Amfizem ise akciğerdeki hava keseciklerinin yapısal bozukluğunun sonucunda keseciklerin anormal genişlemesi ve akciğerde hava akımının kısıtlanmasıdır.

      


    KOAH nedenleri

     

    En önemli nedeninin sigara içiciliği olduğu belirtilen KOAH, yaygın bir hastalıktır. KOAH’ın gelişimi içilen sigaranın günlük sayısı ve süresi ile ilişkilidir. KOAH, geçmişte erkeklerde daha sık görülürken, son yıllarda kadınlarda sigara kullanımının artmasıyla daha çok görülür oldu. KOAH hastalığının diğer nedenleri şöyle sıralanabilir:

     

    • Mesleki toz, duman ve gazların solunması (KOAH riskinin yüksek olduğu meslek alanları arasında maden ve metal işçiliği, ulaşım sektörü, odun ve kağıt imalatı, çimento, tahıl ve tekstil işçiliği yer alıyor)
    • Bazı genetik hastalıklar (alfa 1 antitripsin yetmezliği gibi)
    • Hava kirliliği (Evlerde ısınma ve yemek pişirme amacıyla kullanılan çeşitli bitkisel ve hayvansal kaynaklı yakıtlar, özellikle de kırsal kesimde kullanılan tezek, dış atmosferdeki duman, kül, amonyum sülfat gibi solid partiküller ile sülfür, nitrojenoksit, CO, hidrokarbonlar, fotokimyasal oksidanlar gibi gazlar ve radyoaktivite hava kirliliğinden sorumludur)

     

     

    KOAH belirtileri

     

    • Kişiler genellikle öksürük, balgam ve nefes darlığı yakınmalarından şikayetçidir. İlk ortaya çıkan yakınmalar öksürük ve fazla balgam çıkarmak olup kişiler tarafından önemsenmez. Öksürük ve balgam sabah saatlerinde daha fazladır. Bu yakınmalar genellikle sigara öksürüğü olarak nitelendiriliyor ve bu nedenle KOAH tanısı gecikebiliyor.
    • Balgam genellikle beyaz renklidir. Balgam miktarında artış ve renginde koyulaşma mikrobik bir iltihabın habercisi olabiliyor.
    • Nefes darlığı önce hareket kısıtlanmasıyla fark ediliyor ve yıllar içinde ilerliyor. Giyinirken, konuşurken ve hatta istirahat halinde bile nefes darlığı hissedilir hale geliyor. Nefesi verirken ortaya çıkan zorluk nedeniyle akciğerlerde kalan hava miktarı artıyor ve göğüs ön-arka çapı artarak fıçı şeklini almaya başlıyor.
    • Nefes darlığına yorgunluk, halsizlik gibi yakınmalar da ekleniyor. İleri dönemlerde kanın yetersiz oksijenlenmesine bağlı olarak parmak uçları, dil ve dudaklarda, kulak memelerinde mavi-mor renklenmeler olabiliyor. Ağır KOAH vakalarında kandaki karbondioksitin artmasına bağlı uyku eğilimi de artıyor. Özellikle sigara içen kişilerin öksürük, balgam ve eforla nefes darlığı oluyorsa doktora başvurmaları öneriliyor, çünkü KOAH erken dönemde teşhis edilirse ilerlemesi engellenebiliyor.

     

     

    KOAH hastalığı solunum testi ile teşhis edilebiliyor


    KOAH tanısı kişinin öyküsü, muayene bulguları ve solunum fonksiyon testleri ile konuluyor. Akciğer röntgeni, gerektiğinde biyokimya ve kan sayımı gibi testler, atar damarda oksijen ve karbondioksit ölçümü için arter kan gazı çalışılması gerekebiliyor. Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi çekilen KOAH hastalığında risk varsa, basit bir solunum fonksiyon testi (nefes ölçüm testi) ile hastalık tanısı kolaylıkla belirlenebiliyor. Özellikle sigara içenlerde kronik öksürük, nefes darlığı ve balgam sorunu olan her kişinin solunum fonksiyon testi, yani spirometri ile değerlendirilmesi erken tanıda büyük önem taşıyor. Bu test hem KOAH tanısında hem de tedavi ile hastalığın seyrinin takibinde büyük önem taşıyor ve mutlaka uygulanması gerekir.

     


    Solunum testi nasıl uygulanıyor?
    Test uygulanacak kişinin kilosu ve boyu ölçülüyor, cinsiyeti ile doğum tarihi not ediliyor. “Spirometre” adı verilen cihaza tek kullanımlık bir ağızlık takılıyor. Kişinin burnu özel bir mandal ile kapatılıp, ağızlığı ağız içine alıp, dudaklarını sıkıca kapatması isteniyor. Kişi istirahat halindeyken ağızdan 3 kez sakin bir şekilde nefes alıp veriyor. Ardından hızlı, zorlu ve derin bir nefes alarak tüm gücüyle akciğerindeki havayı üflemesi isteniyor. Bu test ile havayollarında darlık veya kısıtlama olup olmadığı belirleniyor. Ayrıca varsa, havayollarındaki sorunun türü ve derecesi tespit ediliyor. Test üç kez tekrarlanıyor ve en iyi değerler kaydediliyor. Test uyumsuzluğu durumunda kişinin yorulma ihtimali de göz önüne alınarak test maksimum 8 kez tekrarlanıyor. Son zamanlarda KOAH hastalığı olanların solunum durumunu değerlendirmek ve tedavi sonrası iyileşmeyi tespit etmek için yaşam kalitesi anketleri de yapılıyor.

     

    Evre evre KOAH tedavisi


    KOAH tamamen ortadan kaldırılamıyor. Tedavi altına alınmadığında kişinin en basit hareketleri bile yapamaz hale gelmesine ve yatağa bağımlı kalmasına yol açabiliyor. Bu nedenle kişinin rahat bir soluk alabilmesi için sigarayı hayatından mutlaka çıkarması ve doktor önerilerini harfiyen uygulaması gerekiyor. Solunum fonksiyon testi sonucuna ve kişinin yakınmalarına göre KOAH; hafif, orta, ağır ve çok ağır olarak 4 ayrı grupta değerlendiriliyor. Evresine göre de uygulanan tedavi ve kullanılan ilaçlar değişiyor.


    Hafif KOAH: Hastalığın erken dönemlerinde sigaranın bırakılması ve sadece nefes darlığı olduğunda solunum açıcı sprey kullanması yeterli. Ancak çoğu zaman bu aşamada hastalığın tanısı konulamaz.


    Orta ve ağır KOAH:
    Bu evrelerdeki kişilerde düzenli ilaç tedavisi uygulanıyor. İlaçlar inhalasyon denilen özel cihazlarla kişiye solunum yoluyla veriliyor. Bu tür ilaçlar mideye gidip kana karışmıyor, lokal olarak akciğere ulaşıp etkilerini göstermeye başlıyor. Doğrudan akciğere ulaştıkları için de yan etkileri oldukça azdır. Günümüzde inhalasyon yoluyla kullanılan ilaçların çok daha etkin olması nedeniyle ağızdan tablet veya kapsül şeklinde ilaçlar fazla tercih edilmiyor.


    Çok ağır KOAH: Çok ağır evredeki kişiler nefes alma kapasiteleri azalmış olduğundan spreyleri yeterince içlerine çekemiyor. Bu nedenle de bu tür ilaçlardan çok fazla fayda sağlanamıyor. Ağır KOAH olan kişilere özellikle akut atak sırasında nebülizatör denilen bir cihazla ilaç tedavisi uygulanıyor. Sıvı formunda olan bu ilaçlar, 20 ila 40 dakikalık süre boyunca maske aracılığıyla kişiye veriliyor. Cihazın bulunması durumunda tedavi evde de gerçekleştirilebiliyor.


    KOAH riskiniz var mı?


    KOAH hastalığından şüpheleniyorsanız aşağıdaki sorulara cevaplayın:

    • Sigara içiyor musunuz?
    • Öksürüyor musunuz?
    • Balgam çıkarıyor musunuz?
    • Yaşıtlarınızdan daha çabuk yoruluyor musunuz?
    • Nefesiniz daralıyor mu?

     

    Bu sorulara yanıtınız ‘EVET’ ise KOAH hastalığına yakalanmış olabilirsiniz.

     

    Video: İnatçı öksürüğe ıhlamur çayı!

     

     

    İlginizi çekebilir

    Kronik öksürük idrar kaçırmayı tetikler mi?

    Öksürüğe ne iyi gelir?

    Kalbinizi seviyorsanız sigarayı bırakın!

    Sigaranın yol açtığı hastalıklar ve ilk belirtileri

    Türkiye'de 17 milyon sigara bağımlısı var!


    Paylaş
En Çok Görüntülenen Bilgiler