HIZLI RANDEVU & BİLGİ TALEBİ

Davranışsal Bağımlılıklar

  1. Ana Sayfa
  2. Bağımlılık Yapıcı Maddeler
  3. Davranışsal Bağımlılıklar
Davranışsal Bağımlılıklar

Bağımlılık dendiğinde çoğunlukla kimyasal madde bağımlılığı anlaşılmasına rağmen psikiyatri otoriteleri ilk defa 2013’te davranışsal bağımlılık kavramını kabul etti ve ilk örnek olarak da “kumar bozukluğunu” tanımladılar. Oysaki toplumda ve medyada birçok davranış biçimi çoktan bağımlılık olarak tarif edilmeye başlanmıştı.

Aynı şekilde birçok bilim insanı, bazı davranış kalıplarını “bağımlılık” teorisi ile açıklamak için çalışmalarını sürdürmektedir. Henüz resmi tanılamada yeni yeni kendine yer bulan davranışsal bağımlılıklara yenilerinin eklenmesi beklenmektedir.

Bağımlılık yapıcı davranışlara birkaç örnek aşağıda sıralanmıştır.

  • Kumar
  • İnternet ile ilişkili bağımlılıklar
  • Alışveriş
  • Yeme
  • İş
  • Oyun
  • Seks
  • Egzersiz
  • Aşk
  • Heyecan ve tehlike bağımlılığı
  • Estetik ameliyat bağımlılığı

Görüldüğü gibi hayatımızın içinde yer alan ve hatta faydalı gibi görünen davranışların “aşırılığını” tanımlamak kolay değildir. Kişinin aşırı çalışması veya sürekli egzersiz yapması gibi durumlar “fazla hevesli olmakla” karıştırılabilir ve bunları birbirinden ayırmak son derece zor olabilir. Kişi; çoğunlukla çevresinin kendisini anlamadığını ve haksız yere bağımlılıkla damgalandığını iddia edebilir.

Peki, bir davranış ne zaman bağımlılık haline gelir?

Davranışın ne kadar aşırı olduğu ve zarar verdiğine göre bağımlılıktan bahsedilir. Şayet bir davranış sizin hayatınızı aşağıdaki gibi etkiliyorsa bunun bağımlılık seviyesine ulaşmış olabileceğini düşünmek gerekir:

  • Bağımlılık yapan davranış, kişinin hayatındaki en önemli etkinlik olur. Tüm duygu, düşünce ve davranışlarını etkiler ve yönlendirir. Kişi planlarını ve yorumlamalarını bu davranışa göre yapar.
  • Kişi kimi zaman haz kaynağı olarak kimi zaman ise kaygılardan kaçınmak için bu davranışı tekrar eder ve sonuçta bağımlılık yapan davranış zorlayıcı durumlarla baş etmek için kullanılan bir yöntem haline gelir.
  • Bir süre sonra bu davranışın duygular üzerindeki etkilerine karşı toleransı gelişir, beklenen etkinin sağlanması için harcanan zaman ve tekrarlar artar.
  • Kişi, bu davranışı gerçekleştiremediği durumlarda gerginlik, sinirlilik gibi rahatsız edici duygular yaşamaya başlar. Titremeler, başta ağırlık veya sersemlik hissi gibi fiziksel zorluklar yaşayabilir.
  • Bağımlılık yapıcı davranışların gerçekleştirilmesiyle birlikte sürekli bir çatışma hali yaşanır. Davranış, kişinin de çevresinin de istek ve beklentilerine karşıttır. Bu davranışlar kişinin hobileriyle ya da yaptığı diğer aktiviteler ile bağdaşmaz.
  • Davranışı kontrol altına alma dönemlerini kısa süre sonra tekrar ve yoğun tekrarlama atakları takip edebilir.

Davranışla ilgili yukarıda verilen 6 temel noktayı iyi değerlendirmek, bağımlılığı “FARK” etmek için önemlidir. Böyle bir şüphe duyulduğunda mutlaka bir uzman ile görüşmek önemlidir.