HIZLI RANDEVU & BİLGİ TALEBİ

Korunma

  1. Ana Sayfa
  2. Korunma
Korunma

"Korumak her zaman en iyi tedavidir"

Lenf nodları ve yollarını etkileyen her türlü cerrahi tedavi veya radyoterapi görmüş kişiler, lenfödem riski taşırlar (Örn. Memenin tümünün veya bir kısmının alınması, koltukaltı lenf nodlarının kısmen veya tamamen alınması, alt karın bölgesine cerrahi uygulanması, kasıktaki lenf düğümlerinin alınması ve tüm bu bölgelere radyoterapi uygulanması).

Bu kişilere cerrahi operasyon öncesi risk anlatılmalı, kişiler bilgilendirilmelidir. Bu, ömür boyu devam edecek bir risktir. Ancak riski en aza indirmek ve lenfödem oluşmadan bir yaşam sürdürmek mümkündür.

Lenfödem Okulu’nda kişilere lenfödemden nasıl korunacakları görsel ve interaktif bir ortamda anlatılır. Lenf sistemini hızlandırıp güçlendiren masaj ve egzersiz programları öğretilir.

Riskli Uzvu Korumak İçin Yapılması Gerekenler

  • 1. Her zaman temiz tutup koruyun. Kurutucu sabunlardan kaçının, yıkadıktan sonra iyice kurulayın; ulaşamadığınız bölgeler için (ayak parmak araları gibi) saç kurutma makinesi kullanın. Uygun nemlendirici krem kullanın, iç çamaşırlarınızın temiz olmasına dikkat edin.
  • 2. Her türlü zedelenmeden (travma) kaçının. Darbeler, kesikler, yanıklar, böcek ısırığı, güneş yanığı vb… Tırnakları derinden kesmeyin, etlerini sertçe geriye doğru itmeyin veya kesmeyin. Buralardan bakteriler kolayca girip enfeksiyon oluşmasına neden olabilir. Eğer bu işlemi yaparsanız, tırnak diplerine antiseptik solüsyon sürün. Dikiş dikiyorsanız yüksük kullanın, bahçe işleriyle uğraşıyorsanız uzun ve kalın eldiven giyin. Doğa yürüyüşleri yaparken uzun botlar ve koruyucu giysiler, denize girerken deniz ayakkabısı giyin. Nasırları kesmeyin, yumuşatıcı krem sürün.
  • 3. Güneşe karşı korunun. Güneş yanıklarından korumak için daima yüksek faktörlü koruyucu kullanın.
  • 4. Sıcaktan korunun. Sıcak havalarda riskli uzvu mümkün olduğunca soğuk tutun. Duşta suyun sıcaklığına dikkat edin. Araba ile uzun süreli seyahat ederken beyaz uzun kollu tişört giyin. Uzun süre oturacaksanız uzvunuzu sık sık hareket ettirin ve mümkünse molalar verin.
  • 5. Ağır yükler kaldırmayın. Riskli kol ve ya omuzda ağır çantalar taşımayın.
  • 6. Enfeksiyonlara dikkat! Riskli uzvunuzdaki her türlü kızarıklığı, öncelikle enfeksiyon olarak değerlendirin ve antibiyotikle tedavi edilmesini sağlayın.
  • 7. Mantara karşı dikkatli olun (Sıklıkla, deride hafif kızarıklık ve soyulma şeklinde görülür.) Meme altında ve kasıklarda kızarıklık, soyulma görülebilir. Mutlaka tedavi ettirin.
  • 8. Lenfödemli koldan tansiyon ölçülmesine ve kan alınmasına, enjeksiyon yapılmasına izin vermeyin. Diğer koldan veya bacaktan yapılabilir.
  • 9. İstenmeyen tüyleri alırken elektrikli aletler kullanın, başlıklarının temizliğine dikkat edin.
  • 10. Uçak yolculukları sırasında koruyucu olarak basınçlı kolluk veya çorap giyin.
  • 11. Kıyafetlerinizi çıkardığınızda kızarıklık ya da sıkma izi olmamasına dikkat edin. Bu, var olan lenfatik drenajınızın durduğu anlamına gelir. Buna izin vermeyin.
  • 12. Kollar: Sütyen askılarının omuz üzerinde ve kaburgalar çevresinde sıkı olmamasına dikkat edin. Eğer meme alınmışsa, diğerinin iyi desteklenmesi (sıkı değil) diğer memede ödem oluşmasını önler. Riskli olabilecek kola saat, yüzük, bilezik, bileklik takmayın.

    Bacaklar: İç çamaşırların ve pantolonların üst bacak ile bel bölgesinin sıkı olmamasına özen gösterin.
  • 13. Uyurken ve istirahat halinde iken riskli kolun üzerine yatmayın.
  • 14. Normal dengeli diyet en iyisidir. Lenfödem yüksek proteinli bir ödem olmasına rağmen, az protein almak yardımcı olmaz. Hatta konnektif dokunun zayıflamasına yol açarak ödemi artırır. Zayıflama diyetleri, ödemi azaltmaz ancak kişi aşırı kilolu ise önerilir. Diğer bir yanlış, düşük tuz ve diüretik (idrar söktürücü) kullanılmasıdır. (Ancak başka bir hastalık nedeniyle kullanılmadıkça) Lenfödemi geçici olarak rahatlatır, ancak kalıcı değildir.
  • 15. Ciddi psikolojik stres altındaysanız omuz, boyun, bel kaslarını gevşetmeye konsantre olun. Dik ve düzgün durmaya çalışın. Bu bölgelerdeki sürekli gerilim lenfödemi artırır veya ortaya çıkarabilir. Üst gövdenin gerilimi bacaklarda denge gerilimine neden olur, bu da lenfödem riskini artırabilir.

Lenfödem varsa ek olarak yapılması gerekenler

  • 1. Yaşam şeklinizi değiştirmeniz gerekebilir. Sadece bu durumunuz ve hassasiyetinizle ilgili gerçekleri bilmeli, bilinçli olmalısınız. Bazı sporlar (bisiklet, aerobik, ağırlık kaldırma) kol ya da bacağınızı zorlayabilir. Yüzme, dalış (scuba) çok faydalıdır.
  • 2. Basınçlı giysiler gece gündüz giyilmelidir. Bandajlama, gece için daha rahat olabilir. (Eğer kişi kendisi yapabiliyorsa veya yardımcısı varsa). Eğer gece boyunca ödem kendiliğinden azalıyorsa gece serbest uyuyabilirsiniz (ancak tedaviden sonraki 6 ay boyunca bandaj kullanmanız gerekmektedir).
  • 3. Özel zamanlarda basınçlı giysinizi çıkarabilirsiniz. Ancak öncesinde evde denemeler yapın, belirgin bir şişme veya ağrı olmuyorsa bu özel zaman için giysinizi çıkarabilirsiniz. Bunu tedavinin üstünden 6 ay geçmeden denemeyin. Çünkü dokular yeterince güçlenmediği için kolayca açılıp ödemin tekrar artmasına neden olabilir.
  • 4. Basınçlı giysinizin altına krem veya yağ sürmeyin, ancak bandajın altına kullanabilirsiniz (özellikle sert bölgelere).
  • 5. En az 6 ayda bir, belirlediğiniz bölgelerden ölçüm yapın. 2-3 cm’lik değişiklikler tespit ederseniz (yukarı ya da aşağı) doktor veya fizyoterapistinize bilgi verin.
  • 6. Basınçlı giysileri zamanında değiştirmelisiniz. Giysiniz gevşediğinde, kolay giyip çıkarmaya başladığınızda artık iş görmez demektir. Üretici firmanın önerilerine göre yıkayıp kurutmak, giysinizin uzun ömürlü olmasını sağlar.
  • 7. Aşırı olmamak kaydıyla egzersiz yapın. Hafif ve orta düzey aktiviteler, yorgunluğa neden olmadan kan pompalaması sağlayarak ödemi iyileştirir. Egzersiz yaparken basınçlı giysilerinizi çıkarmayın. Lenfödem egzersizlerinizi düzenli olarak yapın, başka bir sportif aktivite yapacaksanız o gün lenfödem egzersizlerinizi ihmal edebilirsiniz.
  • 8. Lenfödem egzersizlerini doğru şekilde yapmak kolay olmayabilir. Size verilen broşür ve görsel kaynaktan her egzersizi doğru şekil ve zamanlama ile çalışın. Bu egzersizleri her gün yapmak sıkıcı olabilir, sevdiğiniz müziği dinleyerek ya da aile bireyleriyle birlikte yapabilirsiniz.