Tüp Bebekte Başarı Oranı Nasıl Arttırılır?

Uygulama öncesi kadının ve erkeğin, gebe kalmayı engelleyen nedenlere ilişkin detaylı değerlendirilmesi,

İyi yönetilen bir yumurtlama tedavisi,

Titizlikle gerçekleştirilen bir embriyo transferi tüp bebek tedavisinin başarı oranını artırmada önemlidir.

Bu uygulamalar dışında diğer klinik ve laboratuvar uygulamaları aşağıdaki gibidir:

Embriyo Dondurma

Tüp bebek tedavisinde transfer sonrası artan iyi kalitedeki embriyolar dondurulup saklanabilir. Bu embriyolar ileride çözünüp, gebelik sağlamak için kullanılabilir. Dondurulmuş embriyolar kullanıldığında, kadının yumurta gelişimi için ilaç tedavisi almasına ve yumurta toplama işlemine girmesine gerek kalmaz. Başarılı bir embriyo dondurma programı, tüp bebek tedavisinin gebelik şansını artıran önemli bir uygulamadır.

Pre-implantasyon Genetik Tanı

Preimplantasyon genetik tanı, ileri anne yaşı, tekrarlayan başarısız tüp bebek uygulamaları, ciddi erkek faktörü infertilitesi gibi zor olgularda başarı şansını arttırmak için başvurulan bir yöntemdir.

Yardımcı Mikromanipülasyon Yöntemleri

Assisted Hatching

Kadın yaşının 38'in üzerinde olduğu, embriyoyu çevreleyen zarın kalın olduğu, kadındaki FSH hormon düzeyinin yüksek olduğu ve tekrarlayan tüp bebek denemelerinde bir sonucun alınamadığı vakalarda bu yöntemin sonucu iyileştirebileceği düşünülmektedir. Bu yöntemde embriyo transfer edilmeden önce dış kabuğunda yapay bir delik açılmaktadır.

Sitoplazmik Transfer

Kötü yumurta ve/veya embriyo kalitesi varlığında tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarını önlemek amacıyla denenmektedir. Şu aşamada günlük kullanıma girmeyen deneysel bir uygulamadır.

Blastokist Kültürü

Embriyoları, yumurtalar toplandıktan sonraki 2. veya 3. günde değil de laboratuvar ortamındaki gelişimlerini 5. veya 6. güne kadar devam ettirip blastokist aşamasında transfer etmek, daha olumlu sonuçlar verebilir. Çünkü bu evreye ulaşabilen embriyolar daha seçilmiş, rahime tutunma potansiyeli daha yüksek olan embriyolardır. Yine de günümüzde blastokist transferinin sonuca mutlak katkısı tartışmalıdır.

Endometrial Ko-Kültür

Embriyoların, tedaviye başlamadan önce anne adayından toplanmış ve dondurularak saklanmış olan rahim içi endometrium hücreleri üzerinde kültüre edilmelerinin tekrarlayan kötü embriyo kalitesi ve tekrarlayan tüp bebek başarısızlıkları olan çiftlerde sonuç verebileceği düşünülmektedir.

Tüp Bebek Öncesi Tüplerin Çıkartılması

Tüp bebek tedavisi, kadının tüplerindeki tıkanıklık nedeniyle yapılıyorsa ve bu tıkanıklık tüplerin içinin sıvı ile dolup genişlemesine neden oluyorsa, tüp bebek tedavisi öncesi herhangi bir işe yaramayan bu tüplerin çıkartılmasının tüp bebek tedavi başarısını artıracağı düşünülmektedir.

Microdissection TESE

Mikro TESE Menisinde sperm hücresi olmayan erkeklerde, testisten sperm bulmak amacıyla mikroskop altında içinde sperm olduğu düşünülen geniş ve sağlıklı kanalların bulunması işlemine verilen addır. Bu yöntemle daha verimli bir şekilde sperm elde etme şansı doğmaktadır

Embriyoların Dondurularak Saklanması

Tüp bebek tedavisinde transfer sonrası artan iyi kalitedeki embriyolar dondurulup saklanabilir. Bu embriyolar ileride çözünüp, gebelik sağlamak için kullanılabilir.

Dondurulmuş embriyolar kullanıldığında, kadının yumurta gelişimi için ilaç tedavisi almasına ve yumurta toplama işlemine girmesine gerek kalmaz.

Başarılı bir embriyo dondurma programı, tüp bebek tedavisinin gebelik şansını artıran önemli bir uygulamadır.

Tüp bebek tedavisinde gebelik şansı en yüksek embriyoları seçebilmek amacı ile genelde transfer edilecek embriyodan daha fazla sayıda embriyo geliştirilmektedir.

Transfer edilmeyen ancak gebelik şansı yüksek olan ve iyi kalitede gelişim gösteren bu embriyolar dondurularak ileri bir dönemde kullanılabilmektedir. Böylelikle daha basit bir yöntemle çiftlerin yeni bir tüp bebek tedavisinin getireceği maddi ve tıbbi külfetleri azaltılabilmektedir.

Embriyolar dondurulma işlemine karşı oldukça hassas olup bazı embriyolar çözülme işlemi esnasında canlılıklarını yitirebilmektedir. Ancak dondurulma ve çözülme işleminden canlı olarak çıkan embriyolardan oluşan gebeliklerin ve doğan çocukların gelişimi dondurulmamış embriyolar gibi normal olup dondurma işlemine bağlı her hangi bir doğum arazı söz konusu değildir.

Dondurulmuş embriyoların gebelik şansı genelde dondurulmamış embriyolardan daha az olduğu gözlenmiştir, ancak 'vitrifikasyon' olarak adlandırılan yeni bir hızlı dondurma yöntemi ile hem embriyoların canlılık oranları hem de gebelik şansları belirgin olarak artmıştır.

Başarıyı belirleyen en önemli faktör embriyoların transfer edildikleri değil donduruldukları andaki kadının yaşıdır ve dondurulmamış embriyoların aksine bu geçen zamanla azalmamaktadır.

Dondurulmuş embriyoların transferi için rahim iç yüzeyinin (endometrium) hazırlanması gerekmektedir.

Bu hazırlık düzenli adet gören kadınlarda ilaç kullanımına gerek olmadan tamamen doğal adet döneminde yapılabileceği gibi, adet düzensizliği olan kadınlarda 2 haftalık basit bir hormon tedavisi ile de sağlanabilmektedir. Gebeliğin oluşması durumunda hormon tedavisi 3 ay kadar daha devam etmektedir. Her iki yönteminde başarı oranları aynıdır.

Yumurtanın Dondurularak Saklanması (Yumurta Dondurma İşlemi)

Yumurtalıkların sayı ve kalite olarak azalması, normal gebeliğin yanı sıra tüp bebek için de engel oluşturuyor. Rezervi azalan kadınlarda gebe kalma şansını artırmak için tüp bebek öneriliyor.

Yumurta dondurma işleminde kadından alınan sağlıklı yumurtalar dondurularak saklanıyor ve istenilen zamanda tüp bebek işleminde kullanılıyor.

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı olarak kamu ve özel hastanelerde yumurta dondurma işlemi yapılabiliyor. Ayrıca yönetmeliğe göre evli olmayan kadınlar da yumurtalarını dondurabiliyor.

Yumurta dondurma işlemi sayesinde ileri yaş, kanser gibi hastalıklar, rahim sorunları ve ameliyatları gibi nedeniyle çocuk sahibi olmak isteyenler önemli bir şansa kavuşmuş oluyor.

1980 yılında kanser hastalarının çocuk sahibi olması için geliştirilen bu yöntem, günümüzde ileri yaşta anne olmak isteyen kadınlar tarafından tercih ediliyor.

Tıptaki gelişmelerle ve modern tekniklerle birlikte yumurta dondurma işlemi sonrası gebe kalma şansı oldukça yüksek.

Kimler yumurta dondurma işlemi için uygundur?

Ülkemizde bu konudaki yönetmeliğe göre 2014 yılında yayınlanan yönetmelik (30.09.2014 Resmi Gazete sayi: 29135)- aşağıdaki durumlarda yumurta dondurma işlemi yapılıyor:

  • Kemoterapi ve radyoterapi gibi yumurtalık hücrelerine zarar veren tedaviler öncesinde
  • Üreme fonksiyonlarının kaybedilmesine yol açacak olan ameliyatlar (yumurtalıkların alınması gibi operasyonlar) öncesinde
  • Düşük yumurtalık rezervi olan henüz doğurmamış kadınlarda

Düşük yumurtalık rezervi ne anlama geliyor?

Kız çocukları belirli bir yumurtalık rezervi ile doğuyor ve ergenlik döneminde 300-400 bin yumurta rezervine sahip oluyorlar. Menopoz dönemine gelene kadar bu rezerv yavaş yavaş tükeniyor.

Bir kadının en doğurgan olduğu yaş 20-25 yaşları. 35 yaşından sonra doğurganlık hızı düşüyor yani yumurtalık rezervi azalmaya başlıyor. Sonrasında 48-50 yaşlarında menopoz başlıyor.

Günümüzde genetik faktörler, hormon içeren gıdalar, çevre kirliliği gibi nedenlerle rezervin baştan düşük olması ve erken tükenmesi de söz konusu olabiliyor.

Özellikle ailesinde erken menopoz, yumurtalık ameliyatı öyküsü olan ya da adet dönemlerinde sorun yaşayan kadınların mutlaka yumurtalık rezervine baktırması gerekiyor.

Yumurtalık rezervi, kan testi ile kontrol edilebiliyor. Kadınların eğer yumurtalık rezervinde sorun varsa bu sorunu bilmeleri ve geleceklerini ona göre planlamaları önem taşıyor.

Bazı hastalar normal yolla hamile kalmayı denemek istiyor ve birkaç yıl sonra geldiklerinde yumurtalık rezervleri bitmiş oluyor. Bu durumda tüp bebek tedavi şansı kaçırılmış oluyor. Adet görmeye devam etmek yumurtalık rezervinin varlığı anlamına gelmiyor.

Rezervi azalan hastalar ya normal yolla hamile kalmayı deneyecek, ya da bu süreci hızlandırmak için tüp bebek yöntemini tercih edecek.

Eğer rezerv tamamen bittiyse ülkemizde yasal olarak yapılabilecek hiçbir şey kalmıyor.

Yumurta dondurma işlemi nasıl yapılıyor?

Yumurtaların toplanması vajinal yoldan, ultrason eşliğinde iğne ile yapılıyor. İşlem sırasında kısa süreli narkoz veriliyor. Yeterli yumurta elde edilmezse işlem iki aylık aralıklarla tekrarlanabilir.

Yumurtalar nasıl saklanıyor? Nasıl kullanılıyor?

Toplanan yumurtalar özel kimyasal solüsyonlarda bekletildikten sonra vitrifikasyon yöntemi ile dondurularak -196 derecede sıvı azot içeren tanklarda bekletilir.

Gebelik istendiğinde dondurulmuş yumurtalar çözülerek erkekten elde edilen spermler mikroenjeksiyon yöntemi ile dölleniyor. Oluşan embriyo kadının rahmine transfer edilerek gebelik elde edilir.

Dondurulan yumurtalar ne kadar saklanabiliyor?

Tıbbi açıdan bir bekleme süresi olmasa da, yönetmeliği göre saklama süresi 1 yılı aştığında her yıl saklama için başvuru yapmak gerekiyor.

Dondurulmuş yumurtalar, merkezlerde en fazla beş yıl süreyle saklanıyor. Beş yıldan fazla saklanması Sağlık Bakanlığı’nın iznine tabidir.

Kimler risk altında?

Bebek sahibi olmayı istiyorsanız ancak aşağıdaki risklere sahipseniz yumurtalık rezerviniz az olabilir. Yani gebe kalma şansınız azalır. Bu durumda hekiminizin önerisi ile yumurta dondurma işlemi sizin için bir seçenek olabilir.

  • Anneannede, annede, kız kardeşte erken menopoz öyküsü varsa,
  • Ergenlik döneminde büyük kistler nedeniyle ameliyat olduysanız,
  • Yumurtalıklarınızdan biri alındıysa,
  • Çikolata kistiniz varsa ve buna bağlı ameliyat geçirdiyseniz,
  • Kemoterapi ya da radyoterapi görecekseniz

Spermin Dondurularak Saklanması

Spermin dondurularak saklanması kanser tedavisi gibi kısırlık riski yüksek tedaviler sonrasında gebelik için gerekli spermin muhafazasını sağlar. Bu yöntem aşılama ya da tüp bebek tedavi gününde taze sperm örneği almanın güç olabileceği durumlarda da başarı ile kullanılmaktadır.

Sperm örneği laboratuvara ulaşmasını takiben, miktara göre tüplere paylaştırılarak sıvı nitrojen içerisinde – 180 derecede kullanım gününe kadar saklanır. Dondurulmuş sperm örneğinin çözülerek kullanıma hazırlanması işleminde spermlerin ortalama yarısı hayatiyetini kaybedebilmektedir. Bu sperm kalitesinde ve gebelik oluşturma şansında belli bir azalma olabileceğini ifade eder.

Nadiren de olsa dondurulmuş sperm örneği çözülme sonrası hayatiyetini tamamen kaybedebilmekte ve tedavide kullanılmaz durumda gelebilmektedir.

Arzu ettiğinizde bölümümüzde psikolojik danışmanımızla görüşebilirsiniz.

Sperm Seçiminde IMSI

Sağlıklı bir embriyo elde etmek ve gebeliğin gerçekleşmesi için hem yumurta hem de spermin sağlıklı olması şarttır. Spermde ciddi sorun olan durumlarda, embriyologlar sağlıklı spermi seçmek için mikroskop altında büyüterek bakıyorlar. Ancak sperm insan vücudunun en küçük hücresi, bu haliyle genel olarak incelense bile spermin detaylarının incelenme şansı oldukça düşüktü.
Şimdiye kadar uygulanan mikroenjeksiyon işlemlerinde canlı sperm hücresi en fazla 400 kat büyütülebiliyordu. Dolayısıyla bu büyütme oranıyla, spermin sadece genel şekli incelenebiliyordu.

Acıbadem Tüp Bebek Merkezlerinde IMSI (Intracytoplasmic Morpholgically Selected Sperm Injection) yöntemi ile özel mikroskoplar kullanılarak spermi 6000 ile 8000 kat arası büyütmek, hücre içi yapılarını, genetik hasarına işaret eden "vakuol" adı verilen bozuklukları detaylı olarak inceleyebilmek ve tespit edebiliyor.

IMSI tekniği ile seçilmiş sperm enjeksyonu; canlı sperm hücresine hiç zarar vermeden spermin ileri düzeyde morfolojik analizinin yapılmasına olanak sağlıyor. Böylece dölleme yeteneği en fazla olan spermler seçilerek, uygulanan mikroenjeksiyonla yüzde 20 ile 40 arasında daha yüksek döllenme oranı elde edilebiliyor. Buna bağlı olarak da hamilelik oranları artıyor ve erken dönem düşük riski azalıyor.

Pre İmplantasyon Genetik Tarama

Pre-implantasyon genetik tarama ile kromozom bozukluklarının taranması transfer öncesinde genetik olarak sağlıklı embriyoların seçiminde kullanılan bir yöntemdir.
Embriyolarında normalin üzerinde kromozom bozuklukları gelişen 40 yaşın üzerindeki kadınlarda, tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında, tekrarlayan erken gebelik kayıplarında ya da ileri derecede sperm bozukluğu tespit edilen erkeklerde bu yöntemin canlı doğum oranlarını yükseltebileceği düşünülmektedir.

Bu yöntem 8 hücreli embriyolarından alınan bir ya da iki hücrede yapılan ve 8 ila 10 kromozomu kontrol edebilen genetik testlere dayanmaktadır. Bu aşamada alınan hücrelerin embriyonun sonraki gelişimine olumsuz bir etkisi gözlenmemiştir.
Çalışmalar pre-implantasyon genetik tarama ile yapılan tarama testlerinin en az 6 ila 8 iyi kalitede embriyo geliştiren çiftlerde gebelik şansını artırdığını daha az sayıda ya da düşük kalitede embriyo geliştiren çiftlerde özellikle tedaviyi veren merkezin genel tüp bebek başarı oranları da düşükse gebelik şansını olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir.

Pre-implantasyon Genetik Tanı

Tüp bebek merkezlerinde artık insan embriyoları anne rahmine yerleştirilmeden kalıtsal-genetik hastalıklar açısından taranabilmektedir. Bu yöntemin adı 'pre-implantasyon genetik tanı' yöntemidir. Bu yöntemle, kalıtsal-genetik hastalıklı çocuk sahibi olma açısından risk altında olan çiftlerde tüp bebek uygulaması yapılıp çok sayıda embriyo gelişiminin sağlanması ve bunların arasından etkilenmemiş olanların bulunması gerçekleştirilmektedir.

Laboratuvar ortamında elde edilen embriyolardan bir veya iki hücre örneği alınarak kalıtsal hastalık taşımayan embriyolar seçilebilmektedir. Sağlıklı olduğu tespit edilen embriyolar anne rahmine yerleştirilmektedir.

Hangi Durumlarda Uygulanmaktadır?

1. Aşağıdaki Hastalıklara ait Gen Bozukluğunu Taşıyan Anne ve Baba Adaylarında:

  • Talasemi (Akdeniz anemisi), Orak hücreli anemi
  • Kistik fibrozis
  • Tay-Sachs hastalığı
  • Hemofili A ve B
  • Retinitis pigmentoza
  • Alport hastalığı
  • a1 antitripsin eksikliği
  • Frajil X sendromu
  • Fenilketonuri
  • Epidermolizis bülloza
  • Duchenne musküler distrofi
  • Myotonik distrofi
  • Fanconi anemisi
  • X'e bağlı hidrosefalus
  • Akondroplazi
  • Nörofibramotozis
  • Kan uyuşmazlığı (Rh D) hvastalığı, Marfan sendromu
  • Hunthington hastalığı

2. Cinsiyet Belirlenmesinde

Embriyoların cinsiyetinin tayini ve istenilen cinsiyetteki embriyoların anne rahmine yerleştirilmesi yalnızca tıbbi gerekçeler var ise yapılmaktadır. X kromozomuna bağlı geçiş gösteren kalıtsal hastalıkların önlenmesi amacıyla bu yöntem uygulanmaktadır. Çünkü bazı hastalıklar yalnızca bir cinsiyette ortaya çıkma riski taşımaktadırlar.

3. Kardeşi ile Doku Uygunluğu Gösteren Bebek İsteniyorsa

Kök hücre nakli (göbek kordon kanı veya kemik iliği nakli) yapılması gereken, talasemi, orak hücreli anemi, hemoglobinopati, lösemi ve bağışıklık sistemi yetmezliği gibi problemli çocukları olan ailelerde, hasta kardeşi ile doku uygunluğu olan bir bebek yaşama getirmek için de pre-implantasyon genetik tanı teknolojisi uygulanmaktadır

4. Tüp Bebek Uygulamalarında Başarıyı Artırmak için

Başlangıçta yalnızca genetik hastalığa sahip embriyoları anne rahmine yerleştirmeden önce tespit edip, sağlıklı olmayan bir gebeliğin oluşumunu önlemeyi ve böylece, ilerleyen bir gebeliğin sonlandırılmasını ortadan kaldırmayı hedefleyen pre-implantasyon genetik tanı uygulamaları, zaman içerisinde tüm tüp bebek uygulamalarında başarıyı artırmak için kullanılan bir yöntem halini aldı. Bu nedenle;

Tekrarlayan tüp bebek denemelerinde gebelik elde edemeyen çiftlerde, Ciddi sperm bozukluklarına ve erkek infertilitesine sahip çiftlerde, İleri anne yaşına sahip çiftlerde, pre-implantasyon genetik tanı uygulaması yapılarak tüp bebek tedavisinin başarısı arttırılmaya çalışılmaktadır. Bu durumlarda pre-implantasyon genetik tanı, embriyoların sayısal ve yapısal kromozom bozuklukları içerip içermediği belirleyerek sağlıklı embriyoların transferi ile gebelik şansını artırmaktadır.

5. Tekrarlayan Düşük Yapan Çiftlerde

Tekrarlayan düşük yapan çiftlerde, eğer bu düşüklerin nedeni olarak herhangi bir problem tespit edilememiş ise pre-implantasyon genetik tanı uygulaması ile ailenin sağlıklı bir bebeğinin olması sağlanabilir. Bilimsel veriler bu tür problemi olan çiftlerin tüm tetkikleri normal sonuç vermiş olsa bile, oluşturdukları embriyolarda beklenenden daha yüksek oranda sayısal kromozom bozukluğunun olduğunu göstermektedir.
Bu nedenle tüp bebek tedavisi ile bir defada çok sayıda embriyo oluşumunu sağlayıp, pre-implantasyon genetik tanı ile de aralarından en sağlıklısını seçip anneye vermek sonuç verici bir yaklaşım olacaktır.

Yöntemin Yanılma Payı Nedir?

Bu yöntemin hatalı sonuç verme şansı yöntemi uygulayan merkezin deneyimine bağlı olarak değişmekle birlikte gen defektlerinde ve kromozomal sayı bozukluklarının tanısında % 97 güvenilirlikte sonuç vermektedir.

Yöntemin Başarı Şansı Nedir?

Yöntemin başarı şansı yüksektir. Bir veya iki hücre alınan embriyolar gelişimlerini normal olarak sürdürebilmekte ve tüp bebek tedavilerinde elde edilen başarı oranlarına eş değerde gebelik oranları sağlanabilmektedir. Hatta yukarıda bahsedilen tekrarlayan tüp bebek denemelerinde gebelik elde edemeyen çiftlerde, ciddi sperm bozukluklarına ve erkek infertilitesine sahip çiftlerde, ileri anne yaşına sahip çiftlerde ve tekrarlayan düşük yapan çiftlerde normal tüp bebek başarı oranlarının üzerine çıkan gebelik oranlarının da elde edileceği konusunda görüşler ağırlık kazanmaya başlamıştır.

Sonuç

Pre-implantasyon genetik tanı daha embriyo anne rahmine yerleştirilmeden yapıldığı için aile için son derece kolay kabul edilebilen ve benimsenen bir yöntem olarak karşımıza çıkıyor. Yani gebe kalındıktan sonra fetüsten anne karnında sıvı, doku veya kan örneği alarak hastalık tanısı konulunca gebeliğin sonlandırılması gibi anne ve aile için zor ve sıkıntılı bir süreç yaşanmamış oluyor. Bu yüzden genetik tanı yöntemleri arasında en etik ve kabul edilebilir olanı olarak karşımıza çıkıyor.

İLETİŞİM FORMU

ACIBADEM, iletişim formlarının kullanımı sırasında talep ettiği bu kişisel bilgileri, site kullanıcılarıyla iletişime geçmek amacıyla kullanabilir. Kullanıcılar bu sözleşme ile kendileri ile kurulacak her türlü iletişime (arama, sms, e-posta vb.) onay vermiş sayılır. Gönderilecek e-postaları almak istemezseniz, dilediğiniz zaman gönderdiğimiz e-postaların alt kısmında bulunan "E-posta listemizden çıkmak için tıklayınız" linkine tıklayarak e-posta üyeliğinden tek tıkla, kolayca çıkabilirsiniz.
Kullanım koşullarını kabul ediyorum.