PRP Nedir? PRP Tedavisi Nasıl Yapılır?

PRP Nedir?

PRP, İngilizce “platelet-rich plasma” ifadesinin kısaltmasıdır ve 'trombositten zengin plazma' anlamına gelir. Kişiden alınan kan işlenerek trombositlerin daha yoğun bulunduğu bir sıvı hazırlanır. Bu sıvı, tedavi edilecek bölgeye uygulanır.

Plazma, kanın sıvı bölümüdür. Trombositler ise kanamanın durmasına yardımcı olan küçük hücre parçacıklarıdır. İçerdikleri büyüme faktörleri, dokuların onarımı sırasında hücreler arasındaki iletişimde görev alır. PRP ile bu maddelerin uygulama bölgesinde yoğunlaştırılması amaçlanır.

PRP hazır bir ilaç değildir. Kişinin kendi kanından hazırlanır. Kullanılan cihaz ve hazırlama yöntemi, elde edilen sıvının trombosit ve diğer kan hücreleri bakımından içeriğini değiştirebilir. Bu nedenle farklı merkezlerde yapılan PRP uygulamaları tamamen aynı olmayabilir.

PRP Tedavisi Nasıl Yapılır?

PRP tedavisinde önce kişiden kan alınır, ardından bu kan santrifüj adı verilen cihazda döndürülerek bileşenlerine ayrılır. Trombositten zengin bölüm, temizlenen uygulama bölgesine çoğunlukla ince iğnelerle enjekte edilir.

İşlem şu aşamalardan oluşur:

• Değerlendirme yapılır. Şikayetin nedeni, mevcut hastalıklar ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilir.
• Kan alınır. Kişinin kolundaki bir toplardamardan, kullanılacak sisteme uygun miktarda kan alınır.
• PRP hazırlanır. Kan santrifüj edilir ve uygulamada kullanılacak bölüm ayrılır.
• Hedef bölgeye uygulanır. Saçlı deriye, cilde, ekleme veya ilgili tendon çevresine enjeksiyon yapılır.

Bazı eklem ve tendon uygulamalarında iğnenin doğru yere ulaşması için ultrason kullanılır. Bölgenin uyuşturulması gerekip gerekmediği de işlemin yerine ve yöntemine bağlıdır. Kan alma, hazırlama ve uygulama birlikte değerlendirildiğinde randevu yaklaşık bir saat sürebilir.

PRP Ne İşe Yarar?

PRP, bazı kişilerde saç yoğunluğunun artmasına, cilt dokusunun görünümünün iyileşmesine veya eklem ve tendon ağrısının azalmasına yardımcı olabilir. Ancak bu kullanım alanlarında araştırmaların sonuçları aynı derecede güçlü değildir. Bir alanda görülen fayda, diğer uygulamalar için de aynı sonucun alınacağını göstermez.

PRP'nin değerlendirildiği başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Saç Dökülmesi
• Cilt Yenileme
• Diz Kireçlenmesi ve Tendon Sorunları

Saç Dökülmesi

Saç PRP'si, özellikle kadın veya erkek tipi olarak bilinen kalıtsal saç dökülmesinde değerlendirilir. Bazı araştırmalarda saç sayısı ve yoğunluğunda artış görülmüştür. Bununla birlikte, çalışmaların küçük olması ve farklı uygulama yöntemleri kullanması, sonucun önceden kesin olarak söylenmesini güçleştirir.

Her saç dökülmesi aynı nedenle oluşmaz. Bu yüzden önce dökülmenin türü belirlenmelidir. PRP, gerekli görüldüğünde diğer tedavilerle birlikte kullanılabilir. Dökülmenin nedenine yönelik tedavinin yerine otomatik olarak geçmez.

Tedavinin işe yarayıp yaramadığı, birkaç gün içinde dökülen saçlar sayılarak anlaşılmaz. Saçın büyüme döngüsü nedeniyle takip aylar sürer. Başlangıç ve kontrol fotoğrafları ile saç yoğunluğunun değerlendirilmesi, değişimi daha sağlıklı izlemeye yardımcı olur.

Cilt Yenileme

Cilde uygulanan PRP ile ince çizgilerin ve cilt dokusunun görünümünde iyileşme hedeflenir. Ancak bu konudaki araştırmalar sınırlıdır. Bazı kişiler cildini daha iyi görünür bulurken uzmanların yaptığı değerlendirmelerde her zaman aynı ölçüde değişiklik saptanmamıştır.

PRP, belirgin sarkmayı ortadan kaldıran veya derin kırışıklıkları tamamen silen bir işlem olarak sunulmamalıdır. Göz çevresi kırışıklıkları gibi sorunlarda çizgilerin yapısı ve kişinin beklentisi, yöntem seçimini etkiler.

Fraksiyonel lazer veya mikroiğneleme ile birlikte uygulandığında, görülen değişimin yalnızca PRP'den kaynaklandığı söylenemez. Birlikte yapılan işlemlerin etkileri ve iyileşme süreleri ayrı değerlendirilmelidir.

Diz Kireçlenmesi ve Tendon Sorunları

PRP, bazı diz kireçlenmesi hastalarında ağrıyı azaltmak ve hareketi kolaylaştırmak amacıyla kullanılabilir. Bununla birlikte, araştırmaların sonuçları farklıdır. Bazı çalışmalarda yarar görülürken plasebo enjeksiyonuyla belirgin fark bulunmayan çalışmalar da vardır.

PRP'nin aşınmış kıkırdağı yeniden oluşturduğu veya ileri kireçlenmeyi ortadan kaldırdığı kanıtlanmış değildir. Egzersiz, uygun fizik tedavi ve gerektiğinde kilo yönetimi, tedavi planındaki önemini korur. PRP yapılması, bu yaklaşımların bırakılması gerektiği anlamına gelmez.

Uzun süren tenisçi dirseği gibi bazı tendon sorunlarında da PRP değerlendirilebilir. Ancak bu sonuçlar bütün spor yaralanmalarına genellenemez. Tedavi seçilirken ağrının kaynağı, önceki tedavilere yanıt ve kişinin hareket ihtiyacı dikkate alınır.

PRP Kaç Seans Uygulanır?

PRP için herkese uygun, sabit bir seans sayısı yoktur. Saçlı deriye yapılan uygulama ile diz eklemine yapılan enjeksiyonun planı farklı olabilir. Başlangıçta birden fazla seans önerilebilse de aralıklar ve devam seansları, tedavi amacına göre belirlenir.

Örneğin saç dökülmesinde başlangıç uygulamalarından sonra aralıklı devam seansları düşünülebilir. Cilt ve eklem uygulamalarında ise en uygun seans sayısı konusunda ortak, kesin bir standart bulunmaz. Yanıt alınmadığında yalnızca seans sayısını artırmak yerine tanı ve tedavi planı yeniden değerlendirilmelidir.

PRP Etkisi Ne Zaman Görülür?

PRP'den beklenen değişim genellikle hemen ortaya çıkmaz. Eklem ve tendon şikayetlerinde değerlendirme haftalar veya aylar içinde yapılır. Saç yoğunluğundaki değişimi görmek de birkaç ay sürebilir. Cilt uygulamalarında işlem sonrası şişlik, kalıcı bir iyileşmeyle karıştırılmamalıdır.

Sonuç, uygulama yapılan bölgeye uygun ölçütlerle izlenir. Diz için yürürken hissedilen ağrı ve hareket kapasitesi değerlendirilir. Saç ve cilt uygulamalarında aynı koşullarda çekilmiş fotoğraflar karşılaştırmayı kolaylaştırır. Kontrol zamanı, tedavi başlamadan önce planlanmalıdır.

PRP Kimlere Uygulanmaz?

PRP, enjeksiyon yapılacak bölgede aktif enfeksiyon varsa uygulanmamalıdır. Diğer hastalıklarda karar, sorunun türüne ve ağırlığına göre verilir. Kendi kanının kullanılması, kişinin bütün sağlık koşullarında bu işleme uygun olduğu anlamına gelmez.

PRP öncesinde özel değerlendirme gerektiren başlıca durumlar şunlardır:

• Aktif ve tedavisi devam eden ciddi enfeksiyonlar
• Belirgin trombosit düşüklüğü veya trombosit işlev bozukluğu
• Kanama bozuklukları ve kanama riskini artıran tedaviler
• Aktif kanser veya değerlendirilmesi gereken bir kitle
• Hematolojik hastalıklar ve bağışıklığı etkileyen tedaviler

Geçmişte kanser tedavisi görmüş olmak, her durumda ömür boyu PRP yapılamayacağı anlamına gelmez. Hastalığın mevcut durumu ve planlanan uygulama, takip eden hekimle değerlendirilir. Benzer şekilde, trombosit düşüklüğünde yalnızca tek bir kan değerine bakılarak karar verilmez.

PRP Yan Etkileri Nelerdir?

PRP sonrasında iğne girişlerine bağlı ağrı, hassasiyet ve morarma görülebilir. Özellikle eklem ve tendon uygulamalarında şikayetler başlangıçta geçici olarak artabilir. Bu nedenle “kendi kanınız kullanıldığı için yan etkisi yoktur” ifadesi doğru değildir.

Görülebilen yan etkiler ve riskler şunlardır:

• Uygulama yerinde ağrı ve hassasiyet
• Şişlik veya kızarıklık
• Morarma ve küçük kanamalar
• Enfeksiyon
• Enjeksiyona bağlı çevre doku veya sinir hasarı

Enfeksiyon ve çevre doku hasarı sık görülmese de göz ardı edilmemelidir. Kanın alınması, hazırlanması ve uygulanması sırasında steril koşulların korunması gerekir. İşlemde kullanılan uyuşturucu veya diğer yardımcı maddelere karşı alerji öyküsü de önceden bildirilmelidir.

PRP Öncesi ve Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

PRP öncesinde kullanılan bütün ilaçlar, kanama sorunları, geçirilmekte olan enfeksiyonlar ve alerjiler hekime bildirilmelidir. Özellikle kan sulandırıcılar ve bazı ağrı kesiciler, işlem planını etkileyebilir. Bu ilaçlar PRP yaptırmak için kişinin kendi kararıyla bırakılmamalıdır.

Yalnızca PRP enjeksiyonu yapılacaksa çoğunlukla aç kalmak gerekmez. Ancak başka bir işlem veya sakinleştirici uygulaması da planlanıyorsa hazırlık değişebilir. Randevu öncesinde verilen talimatlar bu nedenle dikkate alınmalıdır.

PRP sonrası bakımda dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Cilt ve saçlı deri: Yıkama, kozmetik ürün kullanımı ve bölgeye dokunmayla ilgili öneriler takip edilir.
• Eklem ve tendon: Ağır yüklenmeye dönüş, ağrı düzeyine ve rehabilitasyon planına göre yapılır.
• Ağrı kontrolü: Hangi ağrı kesicinin kullanılacağı uygulamayı yapan hekimle netleştirilir.
• Takip: Sonucun değerlendirileceği kontrol randevusu sürdürülür.

Tendon uygulamalarından sonra egzersizlere dönüş, fizik tedavi planının bir parçasıdır. Ağrı azalmış olsa bile bölgeyi birden aşırı zorlamak uygun olmayabilir. Günlük işe ve spora dönüş için herkese aynı süre verilmez.

Uygulama yerinde giderek artan kızarıklık, sıcaklık, akıntı, ateş veya beklenenden şiddetli ağrı olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bu bulgular, olağan işlem sonrası hassasiyeti aşan bir soruna işaret edebilir.

PRP Hakkında Sık Sorulan Sorular

PRP Saç Çıkarır mı?

PRP, bazı kalıtsal saç dökülmesi hastalarında saç yoğunluğunu artırabilir. Ancak her kişide yeni saç çıkmasını veya açılmış alanların tamamen kapanmasını sağlamaz. Dökülmenin türü ve mevcut saçların durumu, beklenen sonucu etkiler.

PRP Kök Hücre Tedavisi mi?

Hayır. PRP, trombositten zengin kan plazmasıyla yapılan bir uygulamadır. Kök hücre hazırlanması ve uygulanması farklı bir işlemdir. PRP'nin doku onarımı amacıyla kullanılması, onu kök hücre tedavisi yapmaz.

PRP ile Mezoterapi Aynı mı?

Aynı değildir. PRP, kişinin kanından hazırlanan ürünü tanımlar. Mezoterapi ise belirli maddelerin küçük enjeksiyonlarla deri içine verildiği bir uygulama yöntemidir. PRP de küçük enjeksiyonlarla uygulanabilir. Ancak mezoterapide kullanılan her içerik PRP değildir.

PRP Acıtır mı?

Kan alınırken ve enjeksiyon sırasında batma veya yanma hissedilebilir. Rahatsızlığın derecesi, uygulanan bölgeye ve iğne sayısına bağlıdır. Gerekli görüldüğünde uyuşturma yöntemleri kullanılabilir. İşlem sonrasında kısa süreli hassasiyet olması da mümkündür.

PRP'nin Etkisi Kalıcı mı?

PRP'nin etkisinin kalıcı olacağı söylenemez. Saç dökülmesi, cilt yaşlanması veya eklem hastalığının seyri devam edebilir. Bazı kişilerde tekrar uygulama değerlendirilir. Ancak devam kararı, önceki uygulamalardan fayda görülüp görülmediğine göre verilmelidir.