Geriatri Nedir? Hastalıklar, Belirtiler ve Tedaviler

Geriatri Nedir?

Geriatri 65 yaş ve üzeri bireylerin sağlık sorunları, hastalıkları, sosyal ve fonksiyonel yaşamları ve yaşam kalitelerinin yanı sıra koruyucu hekimlik uygulamalarıyla ve toplum yaşlanmasıyla da ilgilenen bir bilim dalıdır. Geriatri iç hastalıkların bir yan dalıdır ve bu bölümde çalışan doktorlara geriatrist denir. Geriatrist ünvanı hekimlere 5 yıllık iç hastalıkları uzmanlığı eğitiminden sonra alınan 3 yıllık geriatri yan dal eğitimi bittiğinde verilir.

Geriatristler; hemşirelerle, fizyoterapistlerle, diyetisyenlerle ve psikologlarla birlikte çalışmalıdır. Gerekli görülen durumlarda psikiyatri, nöroloji, göz, üroloji gibi ana bilim dallarıyla konsültasyon da yapabilirler. 

Geriatrinin Önemi

İnsanlarda yaşlılık dönemi birçok hastalığa yatkınlığın, tüm organlarda ve sistemlerde bozulmaların arttığı bir zaman dilimidir. Bu dönemde yaşlı bireyler tıbbi tedavilere ve bakıma daha çok ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle geriatrinin önemi oldukça büyüktür. Geriatrinin sağlıklı yaşlanmaya teşvik etme, yaşlı bireyin mevcut sağlığını koruyarak hastalıklarını tedavi etme ve yaşam kalitesini iyileştirme gibi temel hedefleri mevcuttur.

65 yaş üzeri bireylerde tansiyon, diyabet, kolesterol yüksekliği, kalp ve damar hastalıkları, kemik erimesi, demans veya sindirim sistemi hastalıklarından biri ya da birkaçı görülebilir. Tüm bu hastalıkların semptomları hasta yakınları tarafından yaşlılığa bağlı yakınmalar olarak algılanabilir. Bu nedenle hastalıkların teşhisi de gecikebilir. Yaşlılıkta görülen bu hastalıkların semptomları gençlerde görülenden farklı şekilde ortaya çıkabilir ya da hastalıklar yaşlılıkta daha sinsi ilerleyebilir. Bu açıdan geriatri hastalıkların hızlı bir şekilde teşhis edilmesi açısından oldukça önemlidir. 

Yaşlı bireyler aynı anda birkaç farklı ilacı kullanmak durumunda olabilirler. Bununla birlikte 65 yaş üzeri bireyler ilaç etkileşimleri konusunda gençlere göre daha hassas da olabilirler. Bu nedenle yaşlı bireylerin ilaç seçimlerinin, doz ayarlamalarının ve tedavi planlamalarının daha dikkatli bir şekilde yapılması gerekir. Geriatri bölümü bu anlamda da büyük bir öneme sahiptir. 

65 yaş üzeri bireyler genel sağlık durumu hızlı şekilde değişebilen ve psikolojik anlamda hassas olan bir gruptur. Bu yaş grubuna dahil olan bireylerin performansları ve beklenen yaşam süreleri göz önüne alındığında tüm sağlık prosedürlerinin ve destekleyici tedavilerin bir arada planlanması önemlidir. Hastanın genel durumunun sürekli takip edilmesi, kontrollerinin düzenli bir şekilde yapılması ve sahip olunan kronik hastalıklara karşı hasta, hasta yakını ve doktor ilişkisinin düzenli şekilde ilerlemesi de gerekir. Geriatri bu anlamda da düzenli takiplerin yapılmasını, diğer gerekli alanlarla iş birliğinin sürdürülmesini ve hasta yakınlarıyla iletişimde olunmasını sağlar.

Geriatri Hangi Hastalıklarla İlgilenir?

Geriatri birçok farklı hastalığın takibiyle ve tedavisiyle ilgilenen bir alandır. Gerekli görülen durumlarda da diğer tıp alanlarıyla iş birliğine girerek tedavinin tamamlanmasını veya desteklenmesini sağlar. Geriatrinin ilgilendiği bazı hastalıklar ve sorunlar şu şekilde sıralanabilir.

Geriatri Tedavi Yöntemleri

Geriatri tedavisi, yaşlı bireylerin genel sağlık durumunu iyileştirmeye ve yaşam kalitelerini yükseltmeye odaklı olduğundan birçok farklı disiplinin bir arada çalışmasını içerir. Geriatri tedavisi kapsamında verilebilecek hizmetler şunlardır:

1. Genel Sağlık Değerlendirmesi ve Takibi: Geriatri tedavisinde yaşlıların genel sağlık durumunun değerlendirilmesi ve takibi en önemli adımlardan biridir. Bireyin mevcut hastalıklarının teşhisi, bu hastalıklara uygun tedavi yöntemlerinin planlanması, düzenli takiple tedavinin sürdürülmesi bu kapsamda değerlendirilir. Genel sağlık değerlendirmesinde ayrıntılı dâhilî değerlendirmenin yanı sıra nörolojik, psikolojik, psikiyatrik ve fiziksel değerlendirme de gerçekleştirilir.
2. İlaç Yönetimi: Yaşlı bireylerin ilaç planlamasının yapılması oldukça önemlidir. Özellikle de birden fazla hastalığa sahip bireylerin kullandığı ilaçların birbirleriyle etkileşime girmemesi için ilaçların doğru şekilde seçilmesi gerekir. Ayrıca alınacak ilaçların zamanlamasının doğru şekilde yapılması da tedavi açısından büyük önem taşır. Yaşlı bireylerin bazılarında görülen gereksiz ilaç kullanımıyla mücadele de bu kapsamda değerlendirilebilir.
3. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon: 65 yaş üzeri bireyler yaşlılığa bağlı olarak bazı fiziksel problemler yaşayabilirler. Geriatri bu anlamda yaşlıların kaslarını güçlendirmek, fiziksel güçlerini korumak ve iyileştirmek için fizik tedavi ve rehabilitasyon tedavisi uygulayabilir. 
4. Kronik Hastalıkların Tedavisi: 65 yaş üstü bireylerde bir ya da daha fazla kronik hastalık aynı anda görülebilir. Geriatri tedavisi bu hastalıkların iyileştirilmesi, takip edilmesi ve bu hastalıkların ortaya çıkarabileceği acil durumların yönetilmesini de içerir.
5. Evde Bakım Hizmetleri: Geriatri tedavisi hastane ortamı dışında evde de sürdürülebilir. Hastalık tedavisinin haricinde yaşlı bireylerin ihtiyaç duyabileceği yaşam kalitesini artırmaya yönelik ev bakım hizmetleri de bu kapsamda değerlendirilebilir. 
6. Psikolojik ve Sosyal Destek: 65 yaş üzeri bireyler genellikle sosyal çevreden uzaklaşma eğiliminde olabilir. Bu duruma fiziksel ve psikolojik birçok faktör etki edebilir. Aynı zamanda bu dönemde yaşlılığa bağlı gelişen psikolojik sorunlar da sıkça görülür. Geriatri tedavisi kapsamında yaşlı bireylere ihtiyaç duydukları psikolojik ve sosyal destek sağlanır. 
7. Beslenme Danışmanlığı: Geriatri tedavisinde yaşlı bireylerin bazılarında görülebilen yaşlanmaya bağlı yeme bozukluğunun ve beslenme yetersizliklerinin düzenlenmesini sağlar.

Geriatri ile Yaşam Kalitesini Artırma

Geriatrinin temel amaçlarından biri de yaşlılık sürecinde yaşam kalitesinin artırılmasıdır. 65 yaş üzeri bireylerin genel sağlık durumu yaşlılığa bağlı olarak değişebileceği için düzenli tıbbi tedavi ve takip oldukça önemlidir. 

Yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin yükseltilmesindeki ilk adım, genel sağlık durumlarının iyileştirilmesi ve mevcut hastalıklarının tedavisidir. Ancak geriatri yalnızca muayeneyle, teşhisle ve tedaviyle ilgilenmez. Bunlara ek olarak hastane dışında yani ev ortamında bakım ve tedavi desteğiyle de ilgilenir.

Yaşam kalitesinin artırılması anlamında önemli noktalardan biri, yaşlılarda düşmelerin önlenmesidir. Yaşlılarda sık görülen ve düşmeye bağlı olarak ortaya çıkabilen kırık, düşme korkusu, hareketlerde azalma gibi durumlar bireylerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Geriatri yaşlı bireylerde bu tür durumların önlenmesi için fizyoterapistlerle iş birliği içerisinde çalışabilir. 

65 yaş üstü bireylerde yaşam kalitesini etkileyen önemli faktörlerden biri de psikolojik sorunlardır. Yaşlı bireyler, yaşlılığa bağlı ortaya çıkan hastalıklardan, güç kaybından ya da yalnızlaşmadan dolayı depresyon gibi birtakım psikolojik sorunlar yaşayabilirler. Geriatri bu noktada psikolog ve psikiyatrist desteğiyle bu psikolojik sorunların iyileşmesini ve bireyin yaşam kalitesinin artırılmasını hedefler. 

Geriatri; yaşam kalitesinin yükseltilmesi, beslenmenin düzenlenmesi, uyku sorunlarının çözülmesi, sosyalleşmenin artırılması, ağız ve diş sağlığının sağlanması, kişisel bakımın kolaylaştırılması gibi birçok farklı alanla daha ilgilenir. Bu konularda geriatristler, fizyoterapistlerin ve psikologların yanı sıra özel bakım hemşirelerinden, hasta bakıcılardan, diş hekimlerinden ve diyetisyenlerden de destek alabilirler.