İsilik Nedir? İsilik Nasıl Geçer?

İsilik Nedir?

İsilik, özellikle sıcak ve nemli havalarda ter bezlerinin tıkalı kalması sonucu ortaya çıkan bir cilt reaksiyonudur. Gözeneklerin ölü deri ya da dar kıyafetler nedeniyle tıkanması sonucu vücut, serinlemek için ürettiği teri dışarı atamaz. Cildin alt katmanlarında biriken ter de o bölgede küçük, kızarık, bazen içi su dolu kabarcıklara ve iğne batması gibi bir kaşıntıya yol açar. Genellikle vücudun hava almayan, kıyafetlerin sürttüğü ya da koltuk altı, boyun, göğüs altı gibi kıvrım yerlerinde kendini gösterir. Bebeklerde ter bezleri henüz tam olarak gelişmediği için, isilik gelişme riski daha fazladır.

İsilik genellikle korkulacak ya da kalıcı iz bırakacak ciddi bir rahatsızlık değildir. Cilt serin ve kuru tutulduğunda lezyonlar kendiliğinden geçme eğilimdedir. Duş alıp serinlemek, pamuklu, bol giysiler tercih etmek, bölgeyi kaşımamak ve kendi haline bırakmak en etkili çözümdür. Ayrıca gözenekleri daha fazla tıkama riski bulunduğu için herhangi bir krem ve merhem kullanmamak gerekir. Kaşıntının yoğun olduğu durumlarda kalamin gibi hafif ferahlatıcı etkiye sahip kremler kullanılabilir. Lezyonların birkaç gün içinde azalmaması, iltihaplanması ve yüksek ateş görülmesi durumunda tıbbi yardım alınmalıdır.

İsilik Türleri Nelerdir?

İsilik, tıkanıklığın ortaya çıktığı cilt katmanına ve derinliğine göre farklı türlere ayrılır. Tıkanmanın gerçekleştiği seviye arttıkça döküntülerin görünümü, rahatsızlık hissi ve ortaya çıkan cilt reaksiyonu da değişiklik gösterir. Bazı türler sadece cildin en üst yüzeyinde minik su kabarcıkları şeklinde belirip hiç acı vermezken, daha derin katmanları etkileyen türler şiddetli kaşıntı, iğnelenme hissi ya da içi iltihaplı kabartılara yol açabilir.

İsilik türleri şu şekilde sıralanabilir:

• Miliaria crystallina
• Miliaria rubra
• Miliaria pustulosa
• Miliaria profunda

Miliaria Crystallina

İsiliğin en hafif ve en yüzeysel formudur. Derinin en üst tabakasında yer alan gözeneklerin tıkanması sonucu oluşur. Cilt yüzeyinde su damlacıklarına benzeyen, çok kolay patlayan, minik ve şeffaf kabarcıklar şeklinde görülür. Genellikle kaşıntı veya ağrı yapmaz. Sıcak havayla maruz kalan yetişkinlerde görülebileceği gibi, özellikle ter bezleri henüz tam gelişmemiş yenidoğan bebeklerde çok sık ortaya çıkar.

Miliaria Rubra

Miliaria rubra en yaygın görülen isilik türüdür. Tıkanıklık derinin biraz daha alt katmanlarında gerçekleşir. Tıkanan terin doku içine sızmasıyla küçük, kızarık ve iltihaplı gibi duran kabartılar oluşur. Etkilenen bölgede belirgin bir kaşıntı, yanma ve iğne batması hissi yaratır. Yetişkinlerde genellikle kıyafetlerin sürttüğü ve cildin katlandığı alanlarda, bebeklerde ise boyun, koltuk altı ve göğüs bölgesinde sıklıkla görülür.

Miliaria Pustulosa

Miliaria rubra türünün bir ilerleme şeklidir. Deri altındaki kızarık ve iltihaplı kabartıların zamanla irinle dolmasıyla meydana gelir. Büyüklük ve yapı olarak küçük sivilcelere benzer. Ciltteki hassasiyet ve rahatsızlık hissi bu aşamada daha çok hissedilir.

Miliaria Profunda

İsiliğin çok daha nadir görülen ve en derin katmanı etkileyen formudur. Ter kanalının derinin alt tabakasında tıkanması sonucu gelişir. Cilt yüzeyinde kaz derisini andıran, sert ve hafif kızarık büyük yumrular şeklinde ortaya çıkar. Genellikle kaşıntıdan ziyade ağrılı olabilir. Sık sık miliaria rubra atağı geçiren veya sıcak iklimlerde yoğun fiziksel aktivitede bulunan kişilerde ortaya çıkma riski daha yüksektir.

İsilik Neden Olur?

İsilik, sıcak, nemli hava koşulları, aşırı terleme, gözeneklerde ölü deri birikmesi, dar ya da hava almayan giysiler giyilmesi, uzun süreli yatak istirahati ve ateşli hastalıklar gibi nedenlerle ortaya çıkar. Normal şartlarda vücut çevresel sıcaklığın artmasına karşı, ısı dengesini sağlamak için fazla ısıyı ter bezlerinden salgılanan ter ile birlikte dışarıya atar ve terin buharlaşması vücudun soğumasını sağlar. Bu aşamada çevresel veya diğer faktörlerden dolayı vücutta aşırı terleme görülürse, ter kanallarında tıkanık ve kistik yapılara rastlamak mümkündür. Ter kanallarındaki tıkanıklık nedeniyle dışarıya atılamayan ter cildin alt katmanlarından üst tabakasına sızarak çıkar ve kızarıklık olarak görülen bir tepkimeye yol açar.

Çok kalın giyinmek ya da geceleri elektrikli battaniye altında uyumak, uzun süreli aşırı ısınmaya ve dolayısıyla isiliğe neden olabilir. Tropik iklimlerde ya da yaz döneminde görülen sıcak ve nemli havalarda isilik oluşabilir. Bireyin gerçekleştirdiği yoğun egzersiz, sıkı çalışma düzeni veya aşırı terlemesine neden olan herhangi bir aktivite isiliğe neden olabilir. İsilik, özellikle ateşli vakalarda, uzun süreli yatak istirahatinde kalmak durumunda olan bireylerde de ortaya çıkabilir.

İsilik şu nedenlerle ortaya çıkar:

• Sıcak ve nemli hava
• Aşırı terleme
• Yoğun fiziksel aktivite
• Tıkalı gözenekler ve ölü deri birikimi
• Yanlış giysi seçimi
• Yüksek ateş
• Uzun süreli yatak istirahati
• Bazı ilaçların kullanımı
• Ter bezlerinin tam gelişmemiş olması (bebeklerde)

Sıcak ve Nemli Hava

Yaz aylarında ya da sıcak ve nemli iklimlerde vücut, ısısını dengelemek için normalden çok daha fazla ter üretir. Ortamdaki yüksek nem oranı terin cilt yüzeyinden kolayca buharlaşmasını engeller. Buharlaşamayan, cilt yüzeyinde biriken ter, ter kanallarının zorlanmasına ve zamanla tıkanmasına zemin hazırlar.

Aşırı Terleme ve Fiziksel Aktivite

Yoğun spor yapmak, ağır fiziksel işlerde çalışmak ya da aşırı efor sarf etmek ter bezlerinin çok hızlı ve yoğun çalışmasına neden olur. Üretilen ter miktarı, ter kanallarının taşıma kapasitesini aştığında veya ter cilt ile giysi arasında sıkışıp kaldığında kanallarda geriye doğru sızıntı başlar ve döküntü oluşur.

Tıkalı Gözenekler ve Ölü Deri Birikimi

Cildimizin en üst tabakasındaki ölü deri hücreleri, yoğun terleme sebebiyle yumuşayarak gözeneklerin ve ter kanallarının ağzına birikebilir. Bu durum terin dışarı çıkacağı gözenek çıkışlarını bir tıkaç gibi kapatır. Buharlaşamayan ter cilt altında hapsolarak iltihaplanmaya ve isilik kabartılarına yol açar.

Yanlış Giysi Seçimi

Hava geçirmeyen sentetik kumaşlar ya da dar kıyafetler cildin nefes almasını önler, ısıyı ve nemi hapseder. Ayrıca giysilerin cilde sürekli sürtünmesi tahrişi artırır. Özellikle bebeklerde görülen en büyük nedenlerden biri, üşüyecekleri korkusuyla kat kat ve kalın giydirilmeleridir. Nefes almayan kundaklar ve hava sirkülasyonu sağlamayan bezler de terin ciltte birikmesine neden olur.

Yüksek Ateş ve Uzun Süreli Yatak İstirahati

Hastalık dönemlerinde görülen yüksek ateş, vücudun serinlemek amacıyla aşırı terlemesine yol açar. Benzer şekilde, rahatsızlığı nedeniyle uzun süre yatmak zorunda kalan kişilerde sırt ve kalça gibi yatakla temas eden alanlarda hava akışı kesilir. Sırt bölgesinde biriken ter kanalları tıkayarak döküntüye sebep olur.

Bazı İlaçların Kullanımı

Vücuttaki ter bezlerinin aktivitesini artıran ve vücut ısısını etkileyen bazı tıbbi ilaçlar isilik riskini yükseltir. Örneğin beta-blokörler, klonidin veya opioid grubu ilaçlar ter bezlerini ekstra çalıştırarak ter kanallarının tıkanma olasılığını artırabilir.

Ter Bezlerinin Tam Gelişmemiş Olması (Bebeklerde)

Yeni doğan bebeklerin ve küçük çocukların ter bezleri ve ter kanalları henüz gelişimini tamamlamamıştır. Bu kanallar yetişkinlerinkine kıyasla çok daha dar ve hassastır. Bu nedenle ter dışarı atılırken kanallar çok daha kolay tıkanır ve ter, cilt tabakalarının altına sızarak bebeklerde isiliğin daha sık görülmesine yol açar.

İsilik Belirtileri Nelerdir?

İsilik belirtileri arasında ciltte küçük, kabarık lezyonlar, kaşıntı, iğnelenme hissi, hafif şişlik, yanma, zaman zaman içi sıvı ya da irin dolu kabarcıkların görülmesi ve cildin renk tonuna göre değişen kızarıklık, gri veya beyazımsı görünüm bulunur. Yetişkinler genellikle cildin birbirine temas ettiği kıvrımlarda veya giysilerin sürtünmeye neden olduğu yerlerde isilik geliştirir. Bebeklerde ise döküntü esas olarak boyunda, omuzda, yüzde ve göğüs bölgelerinde bulunur. Ayrıca koltuk altında, diz arkasında, dirsek içinde, kalçada ve kasıklarda da görülebilir.

İsilik belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Küçük ve kabarık lezyonlar
• Kaşıntılı ve iğnelenme hissi
• Yanma hissi
• Hafif şişlik
• Açık renkli ciltte kızarıklık
• İçi berrak sıvı dolu minik kabarcıklar
• İçi irin dolu kabartılar
• Derin, sert, ağrılı veya kaşıntılı kaz derisine benzer yumrular
• Cilt kıvrımlarında ve giysilerin sürttüğü alanlarda döküntü yayılımı

İsilik Tanısı Nasıl Konulur?

İsilik tanısı konulurken genellikle herhangi bir tıbbi test veya tahlil yapılmasına gerek duyulmaz. Doktor sadece döküntünün yerleştiği alanları, görünümünü ve yapısını yakından inceleyerek fiziksel muayene ile teşhisi koyabilir. Doğru tanıyı kesinleştirmek adına hastanın yakın zamanda sıcak ve nemli havaya maruz kalıp kalmadığı, fiziksel aktivite düzeyi, yüksek ateş durumu, giyim tercihleri ve kullandığı ilaçlar gibi detaylar değerlendirilir. Semptomların böcek ısırması, suçiçeği, ilaç alerjileri, egzama veya folikülit gibi benzer belirtiler gösteren diğer cilt rahatsızlıklarıyla karıştırılabileceği şüpheli durumlarda, nadiren de olsa cildinizden küçük bir doku örneği alınarak inceleme yapılabilir.

İsilik Nasıl Tedavi Edilir?

İsilik tedavisinin temel amacı cildi serin ve kuru tutarak terlemeyi önlemek, tıkalı ter kanallarının rahatlamasını sağlamaktır. Döküntülerin büyük çoğunluğu herhangi bir tıbbi müdahaleye gerek kalmadan, vücudun serinletilmesi, havalandırılması ve cildi irite eden faktörlerin ortadan kaldırılmasıyla birkaç gün içinde kendi kendine iyileşir. Bu süreçte cildin nefes almasını engelleyecek ağır krem veya merhemlerden kaçınmak gerekir. İhtiyaç halinde ise semptomları hafifletmek için uygun destekleyici ürünler kullanılabilir.

Evde Bakım

İsiliğin en etkili ve birincil tedavisi ortamı ve cildi serinletmektir. Sıcak ve nemli alanlardan uzak durup klima veya fan kullanılan serin mekanlarda bulunmak terlemeyi durdurur. Cildi rahatlatmak için ılık duş almak, ter ve bakterileri temizlemeye yardımcı olur. Etkilenen bölgeye 20 dakikayı geçmeyecek şekilde soğuk kompres veya nemli bir bez uygulamak iğnelenme hissini yatıştırır. Cildi kuruturken ovalamak yerine nazikçe tampon yaparak kurulamak ve kaşımak yerine hafifçe vurarak kaşıntıyı bastırmak cildin tahriş olmasını engeller. Ayrıca bol su içmek de dehidrasyonu önleyerek vücut ısısının dengelenmesine katkı sağlar.

Yaşam Tarzı Düzenlemeleri

İyileşme sürecini hızlandırmak için terin ciltte hapsolmasını önleyen pamuklu, bol ve hafif giysiler tercih edilmelidir. Cilde sürtünen dar veya sentetik kumaşlardan kaçınılmalıdır. Yatak odasının ve uyku alanının iyi havalandırılmış ve serin olması sağlanmalı, hafif nevresimler kullanılmalıdır. Bebeklerde ise fazla giydirilen kat kat kıyafetler veya kalın örtüler hemen çıkarılmalı, terli giysiler ve ıslak bezler sık sık değiştirilmelidir. Ayrıca döküntüler tamamen geçene kadar aşırı terlemeye yol açacak ağır egzersiz ve fiziksel aktivitelerden uzak durulmalıdır.

Topikal Tedaviler

Kaşıntı, yanma veya rahatsızlık hissi şiddetli olduğunda cildi yatıştırmak amacıyla serinletici ve ferahlatıcı losyonlar kullanılabilir. Cildi kuru tutmak amacıyla mısır nişastası veya emici pudralardan faydalanılabilir. Gözenekleri daha fazla tıkama riski taşıyan vazelin, yoğun krem, bebek yağı veya parfümlü duş jelleri kesinlikle kullanılmamalıdır. Eğer döküntü bölgesinde enfeksiyon riski geliştiyse doktor kontrolünde antibakteriyel krem, merhem veya yıkama ürünleri reçete edilebilir.

İlaç Tedavileri

Evde bakım adımlarıyla iyileşmeyen veya daha şiddetli seyreden vakalarda semptomları kontrol altına almak için ilaç desteğine başvurulabilir. Şiddetli kaşıntı ve kızarıklığı bastırmak amacıyla doktor önerisiyle topikal krem veya merhemler kullanılabilir. Kaşıntı hissini hafifletmek için sistemik etkili antihistaminik tabletler de gerekli görüldüğü takdirde tedaviye eklenebilir.

İsilik Nasıl Geçer?

Cildi serin tutmak, ortam sıcaklığını düşürmek, bol ve pamuklu kıyafetler tercih ederek cildin nefes almasını sağlamak, soğuk kompres uygulamalarıyla bölgeyi rahatlatmak, gözenekleri tıkamayacak ferahlatıcı losyonlardan faydalanmak gibi yöntemler isiliğe iyi gelerek cildin hızla iyileşmesine, biriken terin atılmasına ve kaşıntı hissinin belirgin şekilde hafiflemesine yardımcı olur.

İsiliğe iyi gelen yöntemler şunlardır:

• Bulunulan ortamı havalandırmak ve serinletmek
• Serin veya ılık suyla duş almak
• Pamuklu, bol ve cildi sıkmayan hafif giysiler giymek
• Döküntülü bölgeye nemli bir bez veya havluya sarılı buz paketiyle soğuk kompres yapmak
• Cildin hava almasını engelleyen yoğun krem, vazelin, bebek yağı ve parfümlü duş jellerinden uzak durmak
• İhtiyaç halinde eczacı ve doktor danışmanlığında kalamin losyonu uygulamak
• Aşırı terlemeye neden olacak ağır egzersiz ve eforlu aktivitelerden kaçınmak
• Vücut ısısını dengelemek ve dehidrasyonu önlemek için bol sıvı tüketmek

İsilik Nasıl Önlenir?

Bireyin kendisini ya da çocukları isilikten etkin bir şekilde koruyabilmesi için öncelikle aşırı kalın giyimden kaçınması gerekir. Yaz aylarında yumuşak, hafif ve pamuklu giysileri tercih etmek etkili olur. Kış aylarında ise özellikle çocuklar sadece bir yetişkinin ihtiyacı olacak kadar kalınlıkta kıyafetler ile giydirilmelidir. Bununla birlikte cildi tahriş edebilecek sıkılıkta ve sertlikte kıyafetlerden kaçınılmalıdır.

Sıcak havalarda, doğrudan güneş ışığının etkisinden uzakta, gölgede veya klimalı bir binada kalınmalıdır. Havayı sirküle etmek için bir yelpaze ya da vantilatör kullanılabilir. Aynı şekilde uyku alanı serin tutulmalı ve iyi havalandırılmalıdır. Vücut temizliğine önem verilmeli ve gözenekleri kapatacak şekilde kirlenme durumunda ilk fırsatta gözeneklerin açılması için temizlik önlemleri alınmalıdır.

İsilik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İsilik ne demek?

İsilik, sıcak ve nemli havalarda aşırı terleme sonucu ter kanallarının tıkanmasıyla cilt altında ter birikmesi durumudur. Bu tıkanıklık cilt yüzeyinde küçük, kızarık, kaşıntılı ve bazen içi sıvı dolu kabarcıkların oluşmasına yol açar.

Alerjik isilik nedir?

Alerjik isilik, ter kanallarının tıkanmasıyla oluşan klasik isiliğin, cildin alerjen bir maddeye reaksiyon vermesiyle tetiklenmesi durumudur. Bu durumda ter birikimine bağlı döküntülere ek olarak alerjik reaksiyon kaynaklı daha şiddetli kaşıntı, kızarıklık ve kabarma görülür.

Yetişkinlerde isilik neden olur?

Yetişkinlerde isilik genellikle sıcak iklimlerde bulunma, dar ya da hava geçirmeyen sentetik giysiler giyme ve yoğun egzersiz yapma nedeniyle oluşur. Ayrıca yüksek ateş, uzun süreli yatak istirahati ve terlemeyi artıran bazı ilaçların kullanımı da ter kanallarını tıkayarak isiliğe yol açar.

İsilik nasıl olur?

İsilik, vücudun ürettiği terin tıkalı kanallar yüzünden dışarı atılamayıp cilt tabakalarının altına sızmasıyla meydana gelir. Bu durum ciltte iğne batması hissi, yanma, kaşıntı ve renkli ya da şeffaf küçük pürüzlerin belirmesi şeklinde kendini gösterir.

İsiliğe ne iyi gelir?

Bulunulan ortamı havalandırıp serinletmek ve ciltteki teri temizlemek için ılık veya soğuk duş almak isiliğe iyi gelir. Ayrıca cildin hava almasını sağlayan bol pamuklu kıyafetler giymek ve bölgeye soğuk kompres uygulamak rahatlama sağlar.

İsilik en çabuk nasıl geçer?

İsiliğin en hızlı şekilde geçmesi için cildin derhal serin, kuru tutulması ve terlemeye neden olan etkenlerden uzak durulması gerekir. Gözenekleri tıkamayacak ferahlatıcı kalamin losyonu kullanmak ve cildi kaşımayıp tampon hareketlerle rahatlatmak iyileşmeyi hızlandırır.

Vücutta neden isilik çıkar?

Vücutta isilik, özellikle cildin kıvrım yerlerinde ve kıyafetlerin sürttüğü bölgelerde terin birikip buharlaşamaması nedeniyle çıkar. Tıkalı ter bezleri terin doku içine sızmasına sebep olarak vücudun göğüs, sırt, boyun ve koltuk altı gibi alanlarında döküntü oluşturur.

İsilik en fazla kaç gün sürer?

İsilik, cilt serin ve kuru tutulduğu takdirde genellikle birkaç gün içinde kendi kendine tamamen iyileşir. Etkenler ortadan kaldırıldığında ortalama 3 ila 7 gün içerisinde belirgin bir şekilde kaybolur.

İsilik ile alerji nasıl ayırt edilir?

İsilik genellikle terleyen ve kapalı kalan bölgelerde küçük, iğne başı büyüklüğünde pürüzler şeklinde görülür ve serinleyince hızla geriler. Alerji ise terlemeden bağımsız olarak tüm vücutta aniden belirebilir, daha geniş ve kabarık plaklar halinde görünür ve tetikleyici maddeden uzaklaşılmadıkça kolayca geçmez.

İsilik olan yere ne sürülür?

İsilik olan bölgeye kaşıntıyı ve yanmayı hafifletmek amacıyla doktor veya eczacı tavsiyesiyle kalamin losyonu ya da hafif yapılı losyonlar sürülebilir. Gözenekleri kapatıp durumu kötüleştirebileceğinden dolayı vazelin, bebek yağı veya koyu kıvamlı nemlendirici kremler sürülmemelidir.