Perioral Dermatit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Perioral Dermatit Nedir?

Perioral dermatit, çoğunlukla ağız çevresindeki deriyi etkileyen iltihabi bir cilt hastalığıdır. Buradaki iltihap, cildin verdiği tepkiyi anlatır. Hastalığın mutlaka bir mikroptan kaynaklandığı anlamına gelmez. Birbirine benzeyen küçük kabarıklıklar, kuru ve hafif pullanan alanların üzerinde kümelenebilir.

'Perioral' sözcüğü ağız çevresini ifade eder. Benzer döküntüler burun kenarlarında veya göz çevresinde de oluşabilir. Bu bölgeleri birlikte kapsayan daha geniş adlandırma “periorifisyal dermatit”tir. Döküntü tek bölgede kalabileceği gibi birden fazla bölgede görülebilir.

Hastalık genç ve orta yaşlı kadınlarda daha sık görülse de erkeklerde ve çocuklarda da ortaya çıkabilir. Yüzdeki görünümü nedeniyle kişiyi rahatsız edebilir. Ancak yalnızca fotoğraflara bakarak veya yaşa göre değerlendirme yaparak tanı konulamaz.

Perioral Dermatit Belirtileri Nelerdir?

Perioral dermatitte en belirgin bulgular küçük kabarıklıklar, kızarıklık ve kuruluktur. Kabarıklıkların bazılarının ucunda beyazlık bulunabilir. Kızarıklık, koyu tenlerde daha az belirgin olabilir. Kabarıklıklar ten rengine yakın veya daha koyu görünebilir.

Başlıca belirtiler şöyle sıralanabilir:

• Ağız çevresinde kümelenen küçük kabarıklıklar
• Burun kenarlarında veya göz çevresinde benzer döküntüler
• Kuruluk ve ince pullanma
• Yanma, batma veya gerginlik hissi
• Bazen kaşıntı

Dudağın kırmızı kısmına hemen komşu dar deri alanı çoğunlukla korunur. Bununla birlikte bu görünüm her hastada bulunmaz ve tek başına tanı koydurmaz. Döküntünün yerleşimi, süresi ve kullanılan ürünlerle ilişkisi birlikte değerlendirilir.

Perioral Dermatit Neden Olur?

Perioral dermatitin kesin nedeni bilinmez. Kortizonlu kremler, yoğun kozmetik kullanımı ve cildi kaplayan ağır bakım ürünleri başlıca ilişkili etkenlerdir. Aynı ürün herkeste aynı etkiyi göstermez.

Hastalıkla ilişkili olabilen veya döküntüyü artırabilen etkenler şunlardır:

• Yüze kortizonlu krem uygulanması
• Bazı inhaler veya burun spreylerinin kullanımı
• Yoğun kozmetik ve nemlendirici kullanımı
• Tahriş eden cilt veya ağız bakım ürünleri
• Güneş ve sıcak su teması

Cilt kuruduğunda daha sık ve daha yoğun krem sürmek sorunu her zaman çözmez. Özellikle deride kalın bir tabaka bırakan ürünler bazı kişilerde şikayetleri artırabilir. Güneş ve sıcak su da hassaslaşmış cildi rahatsız edebilir.

Diş macunları, hormonal değişiklikler ve çeşitli mikroorganizmalar hastalıkla ilişkili olabilecek etkenler arasında araştırılmıştır. Ancak bunları her hastada kesin neden olarak göstermek doğru değildir. Örneğin, döküntüden hemen önce başlanan bir yüz kremi değerlendirmede hekime bildirilmelidir.

Kortizonlu Kremler Perioral Dermatiti Nasıl Etkiler?

Kortizon içeren bir krem, başlangıçta kızarıklığı azaltabilir. Ancak yüzde tekrarlanan kullanım, perioral dermatiti sürdürebilir veya ağırlaştırabilir. Krem bırakıldığında kızarıklığın artması, kişiyi yeniden aynı kremi kullanmaya yöneltebilir. Böylece geçici rahatlama ve yeniden kötüleşme döngüsü oluşabilir.

Reçeteli bir krem kullanılıyorsa değişiklik, ilacı öneren hekimle planlanmalıdır. Bazı durumlarda kullanım sıklığının veya ilacın gücünün kademeli azaltılması gerekir. Özellikle uzun süredir kullanılan güçlü bir krem için kendi kendine bırakma ya da yeniden başlama kararı verilmemelidir.

Astım için kullanılan kortizonlu inhalerler ve bazı burun spreyleri de değerlendirmede hekime bildirilmelidir. Bu ilaçlar başka bir hastalık için gerekli olabilir. Döküntü nedeniyle kendi kendine kesilmemelidir. İlacın yüze temasını azaltacak doğru kullanım ve temizlik yöntemleri hekimle görüşülebilir.

Ağız Çevresindeki Sivilceler Nasıl Ayırt Edilir?

Ağız çevresinde çıkan her kabarıklık perioral dermatit değildir. Sivilce, rozasea ve tahrişe bağlı döküntüler benzer görünebilir. Kullanılan tedaviler farklı olabileceğinden, özellikle geçmeyen döküntülerde bu ayrım önemlidir.

Benzer görünebilen durumlar şunlardır:

• Akne: Sivilcede siyah noktalar, beyaz noktalar ve daha derin kabarıklıklar bulunabilir. Bunlar perioral dermatit için tipik değildir.
• Rozasea: Gül hastalığında yanak ve burun çevresindeki kızarıklık, yüz kızarması atakları ve görünür kılcal damarlar öne çıkabilir.
• Kontakt dermatit: Kontakt dermatitte bir ürünle temas sonrası gelişen tahriş veya alerji söz konusudur. Kaşıntı daha belirgin olabilir.
• Dudak yalamaya bağlı tahriş: Kızarıklık dudak sınırını aşabilir ve dudak çatlamasına eşlik edebilir.

Belirtilerdeki farklılıklar tanıya yardımcı olur. Bir özelliğin bulunması diğer hastalıkları kesin olarak dışlamaz. Döküntüye sivilce kremi sürerek sonucu denemek de güvenilir bir ayırt etme yöntemi değildir.

Perioral Dermatit Tanısı Nasıl Konur?

Perioral dermatit tanısında dermatolog, döküntünün görünümünü ve yüzdeki dağılımını inceler. Şikayetin ne zaman başladığını, yüze sürülen ürünleri ve kullanılan ilaçları sorar. Muayeneye giderken krem ve spreylerin adlarını veya ambalajlarını paylaşmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Her hastada kan testi, alerji testi veya biyopsi gerekmez. Enfeksiyon ya da temas alerjisi gibi başka bir neden düşünülürse ek incelemeler istenebilir. Tanının belirsiz kaldığı durumlarda daha ayrıntılı değerlendirme yapılır.

Perioral Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Perioral dermatit tedavisinde öncelikle döküntüyü artırabilecek ürünler belirlenir ve bakım sadeleştirilir. Hafif olgularda bu düzenleme yeterli olabilir. Döküntü devam ediyorsa veya yaygınsa dermatolog cilde uygulanan ya da ağızdan alınan ilaçlar önerebilir.

Cilde uygulanan antibiyotikler ve iltihabi tepkiyi azaltan bazı kortizonsuz ilaçlar tedavi seçenekleri arasındadır. Daha yaygın hastalıkta ağızdan antibiyotik tedavisi değerlendirilebilir. İlaç seçimi ve kullanım süresi muayeneye göre belirlenir. Her hastaya aynı tedavi verilmez.

Antibiyotik kullanılması, hastalığın bulaşıcı olduğu anlamına gelmez. Bu ilaçlardan bazıları ciltteki iltihabi tepkiyi azaltmak için kullanılır. İyileşme genellikle günler içinde tamamlanmaz. Birkaç hafta veya daha uzun sürebilir.

Çocuklarda, gebelikte ve emzirme döneminde ilaç seçimi farklıdır. Başkasına verilen krem veya antibiyotik kullanılmamalıdır. Tedavi sırasında belirgin tahriş gelişirse ya da döküntü kötüleşirse, yeni ürünler eklemek yerine tedaviyi düzenleyen hekime başvurulmalıdır.

Perioral Dermatitte Cilt Bakımı Nasıl Olmalı?

Amaç, cildi çok sayıda ürünle tedavi etmeye çalışmadan tahrişi azaltmaktır. Yoğun bakım rutinleri yerine az sayıda, cildin tolere ettiği ürün tercih edilir. Reçeteli ürünlerde yapılacak değişiklikler ise tedavi planıyla birlikte ele alınır.

Cilt bakımında dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Yüzü ılık suyla, ovalamadan temizlemek
• Temizleyici gerekiyorsa nazik, sabunsuz ve parfümsüz bir ürün seçmek
• Döküntülü bölgeye peeling, kese veya tahriş eden kozmetikler uygulamamak
• Kabarıklıkları sıkmamak ve kaşımamak
• Yoğun makyaja ve gereksiz bakım ürünlerine ara vermek
• Kuruluk varsa uygun, hafif bir nemlendiriciyi dermatoloğa danışmak

Güneşten korunmayı tamamen bırakmak gerekmez. Şapka ve gölgeye ek olarak, cildin tolere ettiği daha hafif sıvı veya jel yapılı bir güneş koruyucu değerlendirilebilir. Sürüldüğünde belirgin yanma yapan ürün kullanılmaya devam edilmemelidir.

Perioral Dermatit İçin Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Ağız çevresindeki kabarıklıklar geçmiyorsa, tekrarlıyorsa veya burun ve göz çevresine yayılıyorsa dermatoloji değerlendirmesi gerekir. Özellikle kortizonlu krem kullanırken başlayan döküntülerde, kremi artırmadan önce hekime danışılmalıdır.

Göz çevresindeki döküntüye göz ağrısı, ışığa hassasiyet veya görmede değişiklik eşlik ediyorsa gecikmeden değerlendirme alınmalıdır. Bu belirtileri yalnızca ciltteki döküntüye bağlamak doğru değildir.

Perioral Dermatit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Perioral Dermatit Bulaşıcı mı?

Perioral dermatit bulaşıcı değildir. Dokunmakla veya yakın temasla başkasına geçmez. Yalnızca bu tanı nedeniyle kişinin ailesinden uzak durması gerekmez. Ancak ağız çevresindeki her döküntü aynı hastalık olmadığından, tanısı bilinmeyen lezyonlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Perioral Dermatit Kendiliğinden Geçer mi?

Hafif döküntüler, tetikleyen ürünlerin kaldırılması ve bakımın sadeleştirilmesiyle düzelebilir. Ancak bazı kişilerde aylarca sürebilir. Belirtiler devam ediyorsa kendi kendine geçmesini beklemek yerine dermatoloğa başvurmak gerekir.

Perioral Dermatit Tekrarlar mı?

Tedaviden sonra yeniden ortaya çıkabilir. Özellikle döküntüyü artıran ürünlere veya kortizonlu kremlere tekrar başlanması nüksü kolaylaştırabilir. Tekrarlayan döküntüde eski ilaçları kendi kendine kullanmak yerine, önceki tedavi ve kullanılan ürünler hekimle gözden geçirilmelidir.

Perioral Dermatit İçin Diş Macunu Değiştirilmeli mi?

Diş macunu bazı kişilerde tahrişle ilişkili olabilir. Ancak herkesin macununu değiştirmesi veya florürden kaçınması gerekmez. Belirli bir ürünle şikayetler artıyorsa bunu dermatoloğa ve diş hekimine bildirmek, ağız sağlığını da koruyan uygun seçeneğin belirlenmesini sağlar.

Perioral Dermatit İçin Özel Bir Diyet Var mı?

Hastalığı tedavi ettiği gösterilmiş, herkese önerilen özel bir diyet yoktur. Belirli yiyeceklerle belirtiler arasında tekrarlayan bir ilişki fark edilirse bu durum hekimle paylaşılabilir. Tanı konmadan geniş besin gruplarını beslenmeden çıkarmak uygun değildir.

Perioral Dermatite Doğal Yağ Sürülür mü?

“Doğal” olması, bir ürünün bu döküntüye uygun olduğunu göstermez. Yoğun yağlar ve kokulu bitkisel ürünler cildi daha fazla tahriş edebilir. Perioral dermatiti geçirmek amacıyla yeni karışımlar denemek yerine bakımın sade tutulması daha uygundur.

Çocuklarda Perioral Dermatit Görülür mü?

Çocuklarda da ağız, burun ve göz çevresinde küçük kabarıklıklarla görülebilir. Kortizonlu krem veya inhaler kullanımı değerlendirmede önemlidir. Çocuğun gerekli solunum tedavisi kendi kendine kesilmemelidir. Döküntü ve ilaç kullanımı hekimle birlikte ele alınmalıdır.