Purpura Nedir? Purpura Neden Olur?

Purpura Nedir?

Purpura, küçük kan damarlarından çevre dokulara kan sızması sonucunda deri üzerinde oluşan ve üzerine baskı uygulandığında geçmeyen morluklarla karakterize bir klinik bulgudur. Lekeler ilk başlarda genellikle kırmızı ve mor görünüme sahip olurken, zaman ilerledikçe kahverengimsi bir renge bürünür. Purpura tek başına bir hastalığın belirtisi olarak görülmemekle birlikte farklı sağlık sorunlarının habercisi olarak değerlendirilebilir.

Deri altında meydana gelen küçük noktasal kanamalara peteşi olarak adlandırılır. Daha geniş kanama alanları ise ekimoz olarak nitelendirilir. Lezyonların büyüklüğü, rengi ve dağılımı, kanama durumunun değerlendirilmesinde hekimlere yardımcı olabilir.

Purpura Neden Olur?

Purpura, damar duvarlarının zedelenmesi, trombosit sayısının azalması ve kanamayı kontrol eden mekanizmaların etkilenmesi sonucunda meydana gelebilir. Normal koşullarda kan kaybını sınırlandıran pıhtılaşma sürecindeki aksamalar, küçük damar kanamalarının daha kolay oluşmasına sebep olabilir. Enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları, bazı kullanılan ilaçlar ve beslenme yetersizlikleri de purpura oluşmasına neden olabilir.

Purpuranın önemli nedenlerinden biri olan trombosit düşüklüğü, kanamanın kontrol altına alınmasını güçleştirebilir ve kendiliğinden gelişen kanamaların oluşmasına zemin hazırlayabilir. Bağışıklık sisteminin trombositleri hedef aldığı ITP hastalığında da trombosit sayısında azalma meydana gelebilir ve kolay morarmalar oluşabilir. Kanama riskinin belirlenmesinde trombosit düzeyi, eşlik eden hastalıklar ve klinik belirtiler birlikte değerlendirilir.

Purpura oluşumundaki bir diğer önemli unsur da kan damarlarının iltihaplanmasıyla gelişen vaskülit olabilir. Küçük damarları etkileyen IgA vasküliti ise sıklıkla çocuklarda görülebilen, deri belirtilerine ek olarak eklem ağrısı, karın ağrısı ve böbrek tutulumunun da eşlik ettiği bir durumdur. Damar iltihabıyla ilişkili durumlarda organ tutulumunun da değerlendirilmesi klinik açıdan önem taşır.

Purpuraya Eşlik Eden Belirtiler Nelerdir?

Purpuraya sahip bazı kişiler yalnızca cilt değişiklikleri görülebilirken bazı kişilerde de kanama belirtileri veya farklı organları ilgilendiren yakınmalar gelişebilir. Purpuraya eşlik eden belirtiler, deri altında kanamaya neden olan hastalığa ve kanama eğiliminin şiddetine göre farklılık gösterebilir. Deri döküntülerinin kısa sürede yayılması, yüksek ateş ve şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler ciddi enfeksiyonların habercisi olabilir ve hızlı değerlendirme gerektirir.

Purpuraya eşlik eden diğer belirtiler şunlardır:

• Kırmızı ve mor lekeler

• Kolay morarma

• Burun ve diş eti kanamaları

• Ağız içi mukoza kanamaları

• Eklem ve karın ağrısı

• İdrarda kan

• Ateş ve halsizlik

Purpura Nasıl Teşhis Edilir?

Purpura tanısı, deri lezyonlarının incelenmesi, hastanın sağlık geçmişinin değerlendirilmesi ve gerekli laboratuvar testlerinin uygulanmasıyla belirlenir. Hekim döküntülerin ne zaman başladığını, hangi bölgelerde görüldüğünü, kullanılan ilaçları ve mevcut sağlık durumunu hasta ile görüşerek tespit eder. Yapılan fizik muayenede ise lekelerin büyüklüğü, dağılımı ve üzerine basınç uygulandığında renk değişimine uğrayıp uğramadığını sorgulanır.

Tanı sürecinde sıklıkla kullanılan hemogram, trombositler ve diğer kan hücrelerinin sayısı hakkında bilgi sağlayan temel laboratuvar incelemelerinden biridir. Trombosit sayısının normal sınırların altında bulunması, kanama eğiliminin nedenini araştırırken önemli bir ipucu oluşturabilir ancak normal sonuçlar tüm damar ve kanama bozukluklarını dışlamaz. Gerekli görülen durumlarda kanın pıhtı oluşturma işlevini yerine getiren testler, böbrek sağlığını gösteren parametreler ve deri biyosisi gibi yöntemlerden yararlanabilir.

Purpuranın teşhisinde kullanılan yöntemler şu şekilde sıralanabilir:

• Tam kan sayımı

• PT, INR ve aPTT testi

• Periferik kan yayması

• İdrar tahlili

• Deri biyopsisi

Purpura Nasıl Tedavi Edilir?

Purpurada hafif ve geçici nedenlerle meydana gelen durumlarda özel bir tedavi gerekmezken, hematolojik hastalıklar veya damar iltihapları ile ilişkili durumlarda ilaç tedavisi gerekebilir. Tedavi seçiminde trombosit sayısı, aktif kanama varlığı ve organ tutulumuna ilişkin bulgular dikkate alınır.

Altta yatan nedene göre uygulanabilecek tedavi yöntemleri şunlardır:

• Klinik takip

• Kortikosteroid tedavisi

• İntravenöz immünglobulin

• İlaç düzenlenmesi

• Enfeksiyon tedavisi

• Organ tutulumuna yönelik tedavi

Purpura Hakkında Sık Sorulan Sorular

Purpura ile peteşi arasındaki fark nedir?

Her iki deri bulgusu da küçük kan damarlarından çevre dokulara kan sızması sonucunda oluşur ancak lezyonların büyüklükleri farklılık gösterir. Noktasal kanama alanları genellikle daha küçükken purpura daha geniş deri altı kanama odakları şeklinde görülür. Her iki durumda da lekeler üzerine baskı uygulandığında genellikle solmaz.

Purpura ile ITP aynı hastalık mı?

Purpura deri altında meydana gelen kanamanın oluşturduğu klinik bir bulguyken immün trombositopeni trombosit sayısında azalmaya yol açabilen bir kan hastalığıdır. İmmün trombositopenisi bulunan kişilerde morumsu lekeler ve kolay morarma görülebilir ancak her purpura olgusu aynı hastalıkla ilişkilendirilemez. İki farklı durum arasındaki ayrım, kan testleri ve farklı muayeneler sonucunda yapılabilir.

Purpurada Trombosit sayısı her zaman düşük mü?

Purpura gelişen her hastada trombosit sayısının düşük olması beklenmez çünkü bazı damar duvarı hastalıkları ve bazı kanama bozuklukları da benzer deri belirtilerine neden olabilir. Özellikle damar iltihaplarıyla ilgili durumlarda trombosit sayısı normal sınırlar içerisinde bulunabiilr. Kesin nedeninin belirlenebilmesi için kan testleri ve gerekli diğer incelemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Purpura bulaşıcı mı?

Hayır, purpura bulaşıcı değildir. Purpura, küçük kan damarlarından deri veya mukozaların altındaki dokulara kan sızması sonucu oluşan mor-kırmızı renkli lekeleri tanımlayan bir bulgudur. Kendi başına bir enfeksiyon değildir ve kişiden kişiye geçmez. Ancak purpuraya neden olan bazı enfeksiyon hastalıkları bulaşıcı olabilir. Bu nedenle purpura görüldüğünde altta yatan nedenin belirlenmesi önemlidir.

Mor döküntüye ateş eşlik ediyorsa ne yapılmalı?

Ateşle birlikte açıklanamayan mor döküntü gelişmesi halinde gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Morumsu deri döküntülerine ateşin eşlik etmesi, özellikle lekelerin hızla yayılması veya kişinin genel sağlık durumunun kötüleşmesi halinde ciddi enfeksiyonların belirtisi olabilir. Meningokok enfeksiyonu gibi acil tedavi gerektiren hastalıklarda ateş, baş ağrısı, ense sertliği ve kanamalı döküntüler görülebilir.