Astigmat Nedir? Astigmat Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Astigmat Nedir?

Astigmat, kornea veya göz içindeki lensin eğriliğinin farklı meridyenlerde eşit olmaması sonucu ortaya çıkan bir kırma kusurudur. Normalde göze giren ışığın retina üzerinde tek bir odakta toplanması beklenirken astigmatta optik yüzeylerin düzensiz eğriliği nedeniyle ışık farklı eksenlerde farklı miktarda kırılır. Bu nedenle ışınlar retina üzerinde tek bir noktada odaklanamaz ve görüntü bulanık ya da bozulmuş algılanabilir.

Astigmat korneadan kaynaklandığında korneal astigmat, lensten kaynaklandığında lentiküler astigmat olarak adlandırılır. Kırma gücündeki bu farklılık hem yakın hem de uzak görüşü etkileyebilir. Astigmat tek başına görülebileceği gibi miyop veya hipermetrop gibi diğer kırma kusurlarıyla birlikte de bulunabilir.

Astigmatın Belirtileri Nelerdir?

Astigmatın en belirgin özelliği, kişinin yakın veya uzak mesafedeki nesnelerin bulanık ya da bozulmuş görülmesidir. Astigmatın derecesi düşük olduğunda herhangi bir belirti fark edilmeyebilir. Kırma kusuru arttıkça görme netliğindeki azalma günlük aktiviteler sırasında daha belirgin hale gelebilir.

Astigmat belirtileri şunlardır:

• Bulanık veya bozulmuş görme

• Yakın ve uzak mesafede netlik kaybı

• Net görebilmek için gözleri kısma

• Göz yorgunluğu veya rahatsızlık hissi

• Baş ağrısı

• Gece görüşünde zorlanma

Gözlerin net bir görüntü elde etmeye çalışması özellikle uzun süre görsel odaklanma gerektiren durumlarda göz yorgunluğu ve rahatsızlık hissini artırabilir. Çocuklar ise görmelerindeki bulanıklığın farkında olmayabilir veya bunu ifade edemeyebilir. Bu nedenle çocukluk dönemindeki görme değerlendirmeleri astigmat gibi kırma kusurlarının belirlenmesi açısından önemlidir.

Astigmat Dereceleri Nelerdir?

Astigmatın derecesi diyoptri (D) cinsinden ölçülür ve gözlük reçetesinde genellikle silindir (CYL) değeriyle ifade edilir. Silindir değerinin sıfırdan uzaklaşması, astigmatı düzeltmek için gereken optik gücün arttığını gösterir.

Astigmat için düşük, orta ve yüksek şeklinde ifadeler kullanılabilse de bu grupları birbirinden ayıran diyoptri sınırları her kaynakta aynı değildir. Genel olarak düşük astigmat değerleri belirgin bir görme sorunu oluşturmayabilirken astigmat miktarı arttıkça bulanık veya bozulmuş görme daha belirgin hale gelebilir.

Astigmatın görme üzerindeki etkisi yalnızca diyoptri değerine bağlı değildir. Astigmatın ekseni, diğer kırma kusurlarının bulunması, kişinin görme keskinliği ve günlük yaşamda yaşadığı şikayetler de değerlendirilir. Bu nedenle gözlük, kontakt lens veya refraktif cerrahi gibi seçeneklere yalnızca astigmat derecesine göre karar verilmez.

Astigmat Neden Olur?

Astigmat, kornea veya göz içindeki lensin farklı meridyenlerde eşit olmayan eğriliğe sahip olması sonucu gelişir. Bu yapısal farklılık nedeniyle ışık, göz içinde farklı yönlerde farklı miktarda kırılır. Ayrıca retina üzerinde tek bir noktada odaklanamamasına neden olur.

Astigmat doğuştan bulunabileceği gibi çocukluk veya genç erişkinlik döneminde de ortaya çıkabilir. Genetik yatkınlık gelişme olasılığını etkileyebilir. Bunun yanında göz yaralanmaları, bazı göz ameliyatları ve korneanın yapısını değiştiren keratokonus gibi hastalıklar da astigmat gelişmesine neden olabilir.

Astigmatla ilişkili başlıca durumlar şunlardır:

• Genetik yatkınlık

• Kornea veya lensin yapısal eğrilik farklılıkları

• Göz yaralanmaları

• Bazı göz ameliyatları

• Keratokonus ve korneanın şeklini etkileyen diğer hastalıklar

Astigmat Nasıl Teşhis Edilir?

Astigmat tanısı, kapsamlı bir göz muayenesi ve gözün kırma özelliklerinin değerlendirilmesiyle konur. Muayenede görme keskinliği ölçülür ve refraksiyon testiyle astigmatın derecesi, ekseni ve görmenin hangi merceklerle düzeltilebildiği belirlenir.

Astigmat değerlendirmesinde kullanılabilecek başlıca yöntemler şunlardır:

• Görme Keskinliği Testi: Farklı mesafelerdeki harf veya şekillerin ne kadar net görülebildiğini değerlendirir.

• Refraksiyon Testi: Farklı mercekler kullanılarak gözün kırma kusuru ile astigmatın derecesi ve ekseni belirlenir.

• Otorefraktometri: Gözün kırma gücünü cihaz yardımıyla objektif olarak ölçerek refraksiyon değerlendirmesine yardımcı olur.

• Keratometri: Korneanın eğriliğini ölçerek korneal astigmatizma hakkında bilgi verir.

• Kornea Topografisi: Kornea yüzeyinin ayrıntılı haritasını oluşturur. Özellikle düzensiz astigmat, keratokonus şüphesi veya refraktif cerrahi öncesinde kullanılabilir.

Göz doktoru ayrıca kornea ve diğer göz yapılarını inceleyerek görme bozukluğuna eşlik eden başka bir göz sorunu bulunup bulunmadığını değerlendirir.

Astigmat Türleri Nelerdir?

Astigmat, kırma kusurunun kaynaklandığı yapıya ve gözün optik özelliklerine göre farklı türlerde sınıflandırılabilir. Kornea eğriliğindeki farklılıklardan kaynaklanan astigmat korneal astigmat, göz içindeki lensin kırma özelliklerinden kaynaklanan astigmat ise lentiküler astigmat olarak adlandırılır. Astigmatın büyük bölümü kornea kaynaklıdır.

Düzenli Astigmat

Düzenli astigmatta kırma gücü en fazla ve en az olan iki temel meridyen birbirine 90 derecelik açıyla konumlanır. Bu tür astigmat genellikle silindirik gözlük veya uygun kontakt lenslerle düzeltilebilir.

Düzensiz Astigmat

Düzensiz astigmatta korneanın eğriliği farklı bölgelerde değişkenlik gösterir ve temel meridyenler düzenli bir yapı oluşturmaz. Keratokonus, kornea yaralanmaları, korneal skarlar veya geçirilmiş kornea cerrahileriyle ilişkili olabilir. Gözlükle tam düzeltme her zaman mümkün olmayabilir.

Miyopik, Hipermetropik ve Karma Astigmat

Astigmat, ışığın oluşturduğu odakların retinaya göre konumuna göre de sınıflandırılır. Basit miyopik astigmatta odaklardan biri retina üzerinde, diğeri retinanın önünde; bileşik miyopik astigmatta ise iki odak da retinanın önündedir. Basit hipermetropik astigmatta odaklardan biri retina üzerinde, diğeri retinanın arkasında bulunurken bileşik hipermetropik astigmatta iki odak da retinanın arkasındadır. Karma astigmatta ise odaklardan biri retinanın önünde, diğeri arkasında yer alır.

Astigmat Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Astigmat tedavisi, görme bozukluğunun derecesine, astigmatın tipine, kişinin göz yapısına ve günlük yaşamda yaşadığı şikâyetlere göre planlanır. Hafif astigmat herhangi bir görme sorunu oluşturmuyorsa tedavi gerekmeyebilir. Görmenin etkilendiği durumlarda gözlük, kontakt lens veya uygun hastalarda refraktif cerrahi yöntemleri kullanılabilir.

Astigmat tedavisinde başlıca yöntemler şunlardır:

• Gözlük

• Kontakt lens

• LASIK, PRK gibi refraktif cerrahi yöntemleri

• Uygun hastalarda diğer göz içi cerrahi seçenekleri

Gözlük Kullanımı

Gözlük, astigmatın düzeltilmesinde en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Silindirik düzeltme içeren gözlük camları, gözün farklı meridyenlerindeki kırma gücü farklılığını dengeleyerek ışığın retina üzerinde daha doğru odaklanmasına yardımcı olur.

Kontakt Lens Kullanımı

Astigmatın düzeltilmesinde torik kontakt lensler kullanılabilir. Astigmatın tipi ve kornea yapısına göre yumuşak torik veya farklı özelliklere sahip kontakt lensler tercih edilebilir. Kontakt lens seçiminde uygun ölçüm ve düzenli göz kontrolleri önemlidir.

Lazerle Astigmat Tedavisi

LASIK ve PRK gibi refraktif cerrahi yöntemlerinde korneanın şekli lazer yardımıyla değiştirilerek kırma kusurunun düzeltilmesi amaçlanır. Bu yöntemler gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltabilir. Ancak her astigmat hastası lazer tedavisine uygun değildir. Kornea yapısı, kırma kusurunun stabil olması ve genel göz sağlığı işlem öncesinde değerlendirilir.

Astigmatta Göz İçi Lens Uygulamaları

Bazı cerrahi durumlarda göz içi lenslerden de yararlanılabilir. Özellikle katarakt ameliyatı sırasında kullanılan torik göz içi lensler, mevcut korneal astigmatın azaltılmasına yardımcı olabilir. Uygulanacak yönteme göz muayenesi ve kişinin göz yapısı değerlendirilerek karar verilir.

Astigmat ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Astigmat Kendi Kendine Düzelir mi?

Astigmatın derecesi zaman içinde değişiklik gösterebilir ancak kendiliğinden düzeleceği söylenemez. Hafif astigmat tedavi gerektirmeyebilirken görmenin etkilendiği durumlarda düzeltici lensler veya uygun hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Astigmat Ameliyatı Kimlere Uygulanabilir?

Refraktif cerrahi için kişinin kornea yapısı, kırma kusurunun özellikleri ve genel göz sağlığı değerlendirilir. Her astigmat hastası lazer cerrahisi için uygun olmayabilir.

Astigmat Tedavisinde Lazer Cerrahisi Güvenli midir?

LASIK ve PRK gibi yöntemler uygun hastalarda uygulanabilir ancak tüm cerrahi işlemler gibi bazı riskler taşır. Kuru göz, yetersiz veya aşırı düzeltme ve gece görüşünde ışık halkaları gibi yan etkiler gelişebilir.

Astigmat İçin Kontakt Lens Kullanılabilir mi?

Evet. Astigmatın düzeltilmesinde torik kontakt lensler kullanılabilir. Astigmatın tipi ve kornea yapısına göre farklı kontakt lens seçenekleri değerlendirilebilir.

Astigmat Doğuştan mı Gelir?

Astigmat doğuştan bulunabilir ancak her astigmat doğuştan değildir. Çocukluk veya genç erişkinlik döneminde gelişebilir ve göz yaralanması veya bazı göz ameliyatları sonrasında da ortaya çıkabilir.

Astigmat Genetik mi?

Astigmat gelişiminde genetik yatkınlığın rolü olabilir ve ailelerde daha sık görülebilir. Bununla birlikte astigmatın ortaya çıkmasında genetik dışındaki faktörler de etkili olabilir.

Astigmatlı Kişiler Gece Görüşünde Neden Zorlanır?

Astigmat ışığın retina üzerinde doğru şekilde odaklanmasını engelleyerek görüntünün bulanık veya bozulmuş algılanmasına neden olabilir. Bu görme sorunu özellikle gece ve düşük ışıklı ortamlarda daha fazla fark edilebilir.

Astigmat İlerler mi?

Astigmatın derecesi ve ekseni zaman içinde değişebilir ancak her kişide ilerleyici bir seyir göstermez. Belirgin veya hızlı değişikliklerde korneayı etkileyen hastalıkların dışlanması için göz muayenesi gerekebilir.

Astigmat Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Yetişkinlerde düzeltilmeyen astigmat bulanık görme, göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi şikâyetlerin devam etmesine neden olabilir. Çocuklarda ise belirgin ve düzeltilmemiş kırma kusurları görme gelişimini etkileyerek ambliyopiye yol açabilir.

Astigmat ve Miyop Aynı Şey midir?

Hayır. Miyopta ışık retina önünde odaklanarak özellikle uzak görüşün bulanıklaşmasına neden olur. Astigmatta ise gözün farklı meridyenlerindeki kırma gücü farklıdır. İki kırma kusuru aynı kişide birlikte bulunabilir.

Astigmat Testi Nasıl Yapılır?

Astigmat kapsamlı göz muayenesi sırasında değerlendirilir. Görme keskinliği ve refraksiyon testlerinin yanı sıra gerektiğinde keratometri veya kornea topografisi gibi ölçümlerden yararlanılabilir.

Astigmat Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?

Belirgin astigmat okuma, araç kullanma ve ekrana bakma gibi görsel dikkat gerektiren aktivitelerde bulanık görmeye ve göz yorgunluğuna neden olabilir. Etkilenme düzeyi astigmatın derecesine ve kişinin görme ihtiyacına göre değişir.

Astigmat Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Astigmatı olan kişilerin reçete edilen gözlük veya kontakt lensleri önerilen şekilde kullanması ve görmelerinde değişiklik olduğunda göz muayenesi yaptırması önemlidir. Kontakt lens kullananların lens hijyenine dikkat etmesi gerekir.

Miyop Astigmat Nedir?

Miyop astigmat, gözün temel meridyenlerinden en az birinde ışığın retina önünde odaklandığı astigmat türüdür. Astigmat ve miyop özelliklerinin birlikte bulunması görme netliğini özellikle uzak mesafede etkileyebilir.

Astigmat Baş Ağrısı Yapar mı?

Baş ağrısı astigmatın görülebilen belirtilerinden biridir. Özellikle düzeltilmemiş astigmat göz yorgunluğuyla birlikte baş ağrısına neden olabilir ancak her baş ağrısının nedeni astigmat değildir.

Astigmat Nasıl Görür?

Astigmatı olan kişiler yakın veya uzak nesneleri bulanık ya da bozulmuş görebilir. Görüntüdeki bulanıklık yatay, dikey veya farklı bir yönde daha belirgin olabilir.

Astigmat Kaç Yaşına Kadar İlerler?

Astigmatın belirli bir yaşa kadar ilerlediğini gösteren herkes için geçerli bir yaş sınırı yoktur. Astigmat çocukluk ve genç erişkinlik döneminde değişebildiği gibi yetişkinlikte de kornea veya lens yapısındaki değişikliklere bağlı olarak farklılaşabilir.

Miyop Astigmatta Gözlük Kullanılmazsa Ne Olur?

Gözlük kullanılmaması astigmatın mutlaka ilerlemesine neden olmaz ancak bulanık görme, göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi şikâyetler devam edebilir. Çocuklarda düzeltilmemiş önemli kırma kusurları görme gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Astigmat Lazerle Tamamen Düzelir mi?

Lazer cerrahisi astigmatı azaltabilir ve gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltmayı amaçlar. Ancak herkeste astigmatın tamamen ortadan kalkacağı garanti edilemez ve işlem sonrasında bir miktar kırma kusuru kalabilir.