Astım Nedir? Astım Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Astım Nedir?

Astım, bronşların çeşitli uyaranlara karşı aşırı duyarlı hale gelmesiyle hava yollarında daralma ve iltihap gelişmesine neden olan kronik bir hastalıktır. Hava yollarındaki inflamasyon bronş duvarında şişmeye, çevresindeki kasların kasılmasına ve bazı kişilerde mukus üretiminin artmasına yol açarak havanın akciğerlere giriş çıkışını zorlaştırabilir. Bunun sonucunda nefes darlığı, öksürük ve göğüste sıkışma gibi belirtiler ortaya çıkar. Astım belirtileri bazı dönemlerde tamamen veya büyük ölçüde azalırken alerjenler, enfeksiyonlar, egzersiz, soğuk hava veya irritan maddeler gibi faktörlerle yeniden ortaya çıkabilir.

Astım bulaşıcı bir hastalık değildir ve genetik yatkınlığın yanı sıra alerjik yapı, çevresel maruziyetler ve bazı kişisel özelliklerin birlikte rol oynadığı düşünülür.

Astım Türleri Nelerdir?

En sık rastlanan astım türleri alerjik astım, alerjik olmayan astım ve egzersize bağlı astımdır. Astım, genellikle nedenlerine göre sınıflandırılır ancak tedavi planı için belirtilerin sıklığı ve şiddetine göre de sınıflandırma yapılabilir.

Astım türleri aşağıdaki gibidir:

• Alerjik astım (mevsimsel astım)

• Alerjik olmayan astım

• Egzersize bağlı astım (egzersiz kaynaklı bronkokonstriksiyon)

• Mesleki astım

• Gece astımı

• Eozinofilik astım

Alerjik Astım (Mevsimsel Astım)

Alerjik astım, bağışıklık sisteminin polen, toz akarları, küf, hayvan tüyleri gibi alerjenlere karşı IgE antikoru ile aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkar. Bu tür astım, genellikle çocukluk çağında başlar ve saman nezlesi gibi diğer alerjik hastalıklarla birlikte görülebilir. Alerjik astımda belirtiler belirli alerjenlerle karşılaşma sonrasında artabilir. Polen yoğunluğunun arttığı dönemlerde şikayetlerin belirginleşmesi bu duruma örnek olarak verilebilir. Genellikle bahar aylarında ortaya çıkan polenlere maruziyet ile kötüleştiği için mevsimsel astım olarak da bilinir.

Alerjik Olmayan Astım

Alerjik olmayan astım (non-alerjik astım), alerjenlerden bağımsız olarak gelişen bir astım türüdür. Soğuk hava, stres, sigara dumanı, hava kirliliği ve kimyasal tahriş ediciler bu tür astımı tetikleyebilir. Genellikle yetişkinlikte ortaya çıkar ve alerjik astıma göre daha şiddetli seyredebilir.

Egzersize Bağlı Astım (Egzersiz Kaynaklı Bronkokonstriksiyon)

Egzersize bağlı astım, fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında hava yollarının daralmasıyla ortaya çıkar ve egzersiz kaynaklı bronkokonstriksiyon olarak da adlandırılır. Genellikle hızlı nefes alıp verme sonucunda soğuk ve kuru havanın solunmasıyla tetiklenerek nefes darlığı, öksürük ve göğüste sıkışma hissine neden olur. Bu tür astımı olan kişiler, egzersiz öncesinde ısınma yapmalı ve doktorlarının önerdiği ilaçları kullanmalıdır.

Mesleki Astım

Mesleki astım, iş ortamında bulunan kimyasallar, duman, gazlar veya toz gibi tahriş edici maddelere maruz kalma sonucu gelişir. Boya, temizlik malzemeleri, metal buharları veya un gibi maddelerle çalışan kişilerde daha sık görülür. Belirtiler genellikle iş yerinde kötüleşir ve çalışma saatleri dışında hafifleyebilir.

Gece Astımı

Gece astımı, uyku sırasında solunum yollarının daha fazla daralması, yatay pozisyonda mukusun birikmesi ve alerjenlere maruziyet ile ortaya çıkan bir astım türüdür. Gece sık sık nefes darlığı ile uyanma, öksürük ve hırıltılı solunum en yaygın belirtiler arasındadır. Yatak odasında alerjenlerden kaçınmak kişiyi rahatlatabilir.

Eozinofilik Astım

Eozinofilik astım, hava yollarında yüksek eozinofil seviyeleri ile karakterize edilen ve genellikle daha şiddetli seyreden bir astım türüdür. Nedeni tam olarak bilinmese de, bağışıklık sisteminin aşırı tepkisiyle ilişkilidir.

Astım Neden Olur?

Genetik yatkınlık, alerjik rinit, atopik dermatit gibi alerjik hastalıklar, toz, tüy ve polen gibi alerjik tetikleyiciler, bebeklik ve çocukluk dönemi geçirilen solunum yolu enfeksiyonları, sigara dumanı gibi çevresel etkenler solunum yollarında duyarlılığa ve daralmaya yol açarak astıma neden olabilirler.

Astıma neden olabilecek durumlar aşağıdaki gibidir:

• Alerji

• Ailede astım öyküsü bulunması (genetik yatkınlık)

• Prematüre doğum ve düşük doğum kilosu

• Viral solunum yolu enfeksiyonları

• Alerjik tetikleyiciler (toz, polen, tüy vb.)

• Alerjik hastalıklar (egzama, saman nezlesi)

• Anne karnında ya da erken bebeklikte sigara dumanına maruz kalma

• Hava kirliliği, kimyasal ya da güçlü kokular

• Soğuk ve kuru havada egzersiz

• Obezite

Alerji

Astıma neden olan yaygın çevresel faktörlerin başında, bağışıklık sistemini uyararak hava yollarında iltihaplanmaya yol açan alerjiler gelir. Egzama, saman nezlesi, polen ya da gıda alerjileri gibi alerjiler, solunum yollarında iltihaplanmaya neden olarak astım oluşmasına zemin hazırlayabilir.

Aile Öyküsü

Anne, baba ya da kardeşlerde astım veya saman nezlesi, egzama gibi alerjik (atopik) hastalık öyküsü bulunan kişilerde astım görülme riski belirgin şekilde daha yüksektir.

Viral Solunum Yolu Enfeksiyonları

Grip, nezle, rinovirüs ve RSV gibi viral enfeksiyonlar astıma neden olabilir. Virüsler hava yollarının hassasiyetine neden olarak hem alerjenlere karşı direnci zayıflatır hem de iltihaplanma ve daralmaya neden olabilir.

Anne Karnında veya Erken Bebeklikte Sigara Dumanına Maruz Kalma

Annenin gebelikte sigara kullanımı fetüsün gelişmekte olan akciğerini ve bağışıklık sistemini olumsuz etkileyerek ilerde astım oluşmasına neden olabilir. Bebeklikte sigara dumanına maruz kalmak ise solunum yollarında iltihaplanma oluşmasına neden olur.

Obezite

Vücut ağırlığının fazla olması akciğere baskı yaparak hacmi düşürebilir, bunun sonucunda kişi derin nefes almakta zorluk çekebilir.

Astımı Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Astım hastalarında belirtilerin aniden ortaya çıkmasına veya mevcut semptomların kötüleşmesine neden olan tetikleyicilerin başında polenler, küf sporları ve hayvan tüyleri gelir. Benzer şekilde hava kirliliği, bazı ilaçların kullanımı ve kimyasal maruziyeti de tetikleyici faktörlerden bazılarıdır. Bu tetikleyiciler, zaten hassas olan hava yollarında iltihaplanma, kas spazmı ve aşırı mukus üretimi gibi reaksiyonları başlatarak öksürük, hırıltı, nefes darlığı ve göğüste sıkışma hissine yol açar. Astımı tetikleyen faktörler kişiden kişiye değişir ve bir hastayı ciddi şekilde etkileyen bir faktör, başka bir hastada hiçbir belirtiye neden olmayabilir.

Astımı tetikleyebilecek faktörler aşağıdaki gibidir:

• Alerjenler: Ev tozu akarları, çimen ve ağaç polenleri, küf sporları, kedi-köpek gibi hayvanların tüyleri ve deri döküntüleri en sık karşılaşılan alerjenlerdendir.

• Hava kirliliği: Tütün dumanı, güçlü kokular (parfüm, sprey), kimyasal buharlar, duman, toz gibi hava kirliliğine neden olabilecek faktörler astım ataklarını tetikleyebilir.

• Yoğun egzersiz: Özellikle soğuk ve kuru havada yapılan yoğun egzersizler hava yollarının tıkanmasına neden olarak astım belirtilerinin tetikleyebilir.

• Ani hava ve mevsim değişiklikleri: Soğuk hava, ani ısı ve nem değişiklikleri, rüzgarlı ve fırtınalı havalar hava yolunda daralmalara neden olarak astımı tetikleyebilir.

• İlaçlar: Aspirin ve diğer non-steroid anti-inflamatuar ilaçlar, beta-bloker içeren tansiyon veya göz damlaları bronş ve hava yollarını olumsuz etkileyerek astım krizi ve ataklarını tetikleyebilir.

• Mesleki maruziyet: İş yerindeki un, tahıl tozu, odun tozu, kimyasallar, metaller, lateks gibi maddeler nefes darlığına ve öksürüğe neden olabilir.

• Güçlü duygusal tepkiler: Stres, aşırı gülme, ağlama, kaygı gibi durumlarda vücut stres hormonu salgılayabilir, kasılabilir ve hızlı nefes alıp vermeye bağlı olarak hiperventilasyon gelişebilir. Bu da hava yollarında hassasiyet ve tahrişe neden olarak astım belirtilerini artırabilir.

• Gastroözofageal reflü (GERD): Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması hava yollarını tahriş edebilir ve daralmaya neden olabilir. Tahriş ve daralma sonucu oluşan iltihaplanma nefes darlığı ve hırıltı solunum başlatabilir.

Astım Belirtileri Nelerdir?

Astımın en yaygın belirtileri arasında geceleri artan öksürük, nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüs sıkışması ve baskı hissi bulunur. Astım hastalığında görülen belirtiler, kişiden kişiye ve hatta aynı kişide zaman zaman farklılık gösterebilir. Astım krizi dönemlerinde semptomlar daha şiddetli yaşanabilir.

Astım belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Nefes darlığı

• Göğüste ağrı, sıkışma veya baskı hissi

• Öksürük

• Hırıltılı solunum

• Şiddetli durumlarda dudak ve tırnaklarda morarma

• Özellikle gece veya sabaha karşı artan öksürük ve nefes darlığı

• Egzersiz sırasında ya da sonrasında nefes alma güçlüğü

• Soğuk algınlığı sonrası uzun süren öksürük veya hırıltı

Nefes Darlığı

Astım hastalarında solunum yollarını çevreleyen kasların kasılması ve dokuların şişmesiyle hava yolları daralır, bu da akciğerlere yeterli hava girmesini engeller ve nefes alıp vermeyi zorlaştırır.

Göğüste Sıkışma, Ağrı veya Baskı Hissi

Astım atakları sırasında solunum yollarının çevresindeki kasların kasılmasıyla göğüs kafesinde oluşan ağır yük ve sıkışma hissidir.

Öksürük

Astım nedeniyle aşırı derecede hassaslaşan solunum yolları, en küçük bir uyarıcıyla bile uyarılır ve vücut bu tahrişi ortadan kaldırmak için tekrar eden bir öksürük refleksi gösterir.

Hırıltılı Solunum

Astım nedeniyle daralmış, mukusla dolmuş ve şişmiş hava yollarından havanın geçişi sırasında nefes alıp verirken duyulan ıslık benzeri sestir.

Şiddetli Durumlarda Dudak ve Tırnaklarda Morarma

Astım atağı kontrolden çıkıp hava yolları aşırı daraldığında akciğerler kana yeterli oksijen aktaramaz, kanda oksijen seviyesinin düşmesiyle birlikte dudaklar ve tırnaklar gibi uç bölgelerde morarma görülür.

Özellikle Gece veya Sabaha Karşı Artan Öksürük ve Nefes Darlığı

Vücudun biyolojik saatine bağlı olarak gece saatlerinde solunum direncini artıran hormon seviyelerinin değişmesi ve yatay pozisyonda mukus birikmesi, astım krizlerinin ve öksürüğün bu saatlerde şiddetlenmesine neden olabilir.

Egzersiz sırasında yada Sonrasında Nefes Alma Güçlüğü

Fiziksel aktivite sırasında artan hava akımı ve solunan soğuk ile kuru hava, hassaslaşmış solunum yollarını ani bir spazmla tetikleyerek hızlı bir daralmaya ve nefes almada güçlüklere yol açabilir.

Soğuk Algınlığı Sonrası Uzun Süren Öksürük veya Hırıltı

Solunum yolları, enfeksiyon sonrasında bir süre daha aşırı duyarlı ve iltihaplı kalmaya devam eder, bu da normalde iyileşmesi gereken öksürük ve hırıltı gibi astım benzeri belirtilerin haftalarca sürmesine neden olur.

Alerjik Astım Belirtileri Nelerdir?

Alerjik astım, solunum yollarıyla ilgili belirtilere ek olarak hapşırık, kaşıntı, gözlerde sulanma ve burun akıntısı gibi alerjik reaksiyon belirtileri gösterir. Alerjik astım belirtilerini diğer astım belirtilerinden ayıran temel fark ise bir alerjenle karşılaşma sonucu tetiklenmesidir. Diğer astım belirtileri hava kirliliği, sigara ya da egzersiz gibi durumlar ile şiddetlenirken alerjik astım toz, akar ve polen gibi alerjenler sonucu tetiklenir. Ayrıca, alerji testleri ile astımı tetikleyebilecek alerjenler belirlenebilir.

Astım Nasıl Teşhis Edilir

Astım tanısı; hastanın belirtileri, tıbbi öyküsü ve spirometri, peak flow (tepe akım) ölçümü, bronş provokasyon testi, egzersiz ve soğuk hava testleri gibi solunum fonksiyon testleri ile konulur. Bu testler, doktorun kesin tanı koymasını ve hastaya en uygun tedavi planını oluşturmasını sağlar.

Astım teşhisi için kullanılan ölçüm ve testler aşağıdaki gibidir:

• Spirometre

• Bronş provokasyon testi

• Peak flow (tepe akım) ölçümü

• Görüntüleme testleri

• Metakolin testi

• Alerji testi

• Egzersiz ve soğuk hava testi

Spirometre

Spirometre temelde akciğer kapasitesini ve solunumda alınan hava miktarını ölçerek bronşların ne düzeyde daraldığının anlaşılmasına yardımcı olan bir solunum fonksiyon testidir. Astım tanısında önemli testlerden biridir

Bronş Provokasyon Testi

Hava yollarının duyarlılığını test etmek için özel maddeler kullanılarak yapılan testtir.

Zirve Akım Ölçümü (Peak Flowmeter)

Akciğer fonksiyonlarındaki değişikliği tespit etmek amacıyla kullanılır. Hastanın nefes gücünü belirleyerek astımın şiddetini takip etmeye yardımcı olur.

Görüntüleme Testleri

Göğüs röntgeni veya bilgisayarlı tomografi (BT) taramasıdır. Astıma eşlik eden yapısal sorunlar veya enfeksiyonlar varsa ortaya çıkmasını sağlar.

Metakolin Testi

Metakolin adı verilen ilaç, düşük dozlarla ve kontrol altında solunum yoluyla hastaya verilir ve hastanın bronşlarının metakoline duyarlılığı (metakolin ile daralıp daralmadığı) tespit edilir

Alerji Testi

Deri testleri veya kan testleri ile yapılır. Hastada alerjiye neden olan maddelerin astım ataklarını tetikleyebileceği göz önünde bulundurularak gerekli tedavilere başlanır.

Egzersiz ve Soğuk Hava Testleri

Fiziksel efor veya soğuk hava maruziyeti sonrası solunum fonksiyonlarını değerlendirir.

Astım Nasıl Tedavi Edilir?

Astım tedavisinde en temel yöntem, solunum yollarındaki şişliği ve mukusu zamanla azaltan, inhalasyon yoluyla alınan kortikosteroidler ve bronkodilatördir. Bunların dışında, sigara dumanı, toz ve akar alerjenler, güçlü kokular gibi tetikleyicilerden kaçınmakta astım ataklarının gelişmesini önlemede etkilidir. Bunlar, astım semptomlarını kontrol altına almaya yardımcı olurlar.

Astım ilaçları temel olarak hava yolu inflamasyonunu kontrol eden ilaçlar ve bronşları genişleterek belirtileri gidermeye yardımcı olan ilaçlardır. Hangi ilacın, hangi dozda ve hangi inhaler cihazla kullanılacağı kişinin klinik durumuna göre belirlenir.

Astım ilaçları aşağıdaki gibidir:

• Kortikosteroidler: Kortikosteroidler, astım tedavisinde hava yollarındaki kronik iltihaplanmayı azaltmak amacıyla kullanılan ve hava yoluyla alınan ilaç grubudur. Düzenli kullanıldığında astım belirtilerinin ve alevlenme riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir.

• Uzun etkili bronkodilatörler: Hava yollarındaki kasları gevşeterek bronşların açık kalmasına yardımcı olan ilaçlardır. Bazı uzun etkili bronkodilatörler kortikosteroidlerle birlikte kullanılır ve tek başına kullanılmaları uygun olmayabilir.

• Kısa etkili bronkodilatörler: Bronşları hızlı şekilde genişleterek ani astım belirtilerinin giderilmesine yardımcı olabilir. Yalnızca acil durumlarda kullanılmak üzere reçete edilir, kullanma sıklığının artması belirtileri kontrol etmekte yetersiz olduğunu gösterir.

• Biyolojik tedaviler: Biyolojik tedaviler, standart inhaler tedavilere rağmen kontrol altına alınamayan belirli ağır astım türlerinde kullanılan hedefe yönelik tedavilerdir.

Alerji Aşıları

Alerjik astım tedavisinde bağışıklık sisteminin polenler veya ev tozu akarları gibi zararsız maddelere karşı gösterdiği aşırı savunma tepkisini zamanla sıfırlamak veya en aza indirmek için alerji aşıları etkili bir yöntemdir. Alerji aşıları, vücudun bu alerjenlere karşı kademeli olarak direnç kazanmasını sağlayarak hem belirtileri kontrol altına alır hem de uzun vadede kullanılan ilaç ihtiyacını azaltır.

Astıma Ne İyi Gelir?

Sigara içmemek ve içilen ortamda bulunmamak, inhaler kullanımı, alerjik reaksiyona neden olabilecek toz ve polenlerden kaçınmak, nefes egzersizleri uygulamak, meyve, sebze ve omega-3 yağ asitleri açısından zengin gıdalarla beslenmek astımı kontrol almaya yardımcıdır. Ayrıca, tuzlu suyla gargara yapmak boğazdaki tahrişi, bal içeren sıcak içecekler ise öksürük ve boğaz şikayetlerini hafifletebilir.

Astıma iyi gelen yöntemler aşağıdaki gibidir:

• Tetikleyicilerden uzak durmak: Polen, toz, kimyasal solumak gibi astım krizlerini başlatan çevresel etkenlerden kaçınmak, hava yollarının iltihaplanma riskini doğrudan azaltır.

• Sigarayı bırakmak: Solunum yollarına zarar veren sigara dumanını hayattan çıkarmak, akciğer kapasitesini korur ve kronik öksürük krizlerini önler.

• Bulunulan ortamdaki havayı temiz tutmak: Yaşam alanlarındaki tozu, küfü ve kimyasal kokuları düzenli olarak havalandırarak gidermek, bronşların hassasiyetini yatıştırır.

• Buhar solumak: Solunum yollarını nemlendirerek koyulaşan mukusun yumuşamasını ve nefes almanın kolaylaşmasını sağlar.

• Tuzlu su ile gargara yapmak: Boğazdaki tahrişi ve enfeksiyon riskini hafifleterek solunum yollarındaki üst solunum yolu kaynaklı tetikleyicileri azaltır.

• Vitamin, omega-3 ve magnezyum açısından zengin beslenmek: Bağışıklık sistemini güçlendirip vücuttaki iltihap süreçlerini baskılayarak astım belirtilerini kontrol altına almaya destek olur.

• Zencefil ve bal tüketmek: Zencefil ve bal, doğal yatıştırıcı ve iltihap giderici özellikleri sayesinde hassaslaşan boğazı rahatlatır ve inatçı öksürükleri hafifletir.

• Kilo vermek: Göğüs kafesi ve karın bölgesindeki fazla ağırlığı azaltarak akciğerlerin daha rahat genişlemesine ve nefes darlıklarının hafiflemesine yardımcı olur.

Astım Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kronik Astım Belirtileri Nelerdir?

Kronik astım belirtileri; sık sık tekrarlayan öksürük, hırıltılı nefes alma, nefes darlığı gibi solunum sorunlarıdır. Kişi genellikle daha sık ilaç kullanır.

Astım Hastaları Nelere Dikkat Etmelidir?

Astım hastaları reçete edilen ilaçları mutlaka düzenli kullanmalı, astım krizi ihtimaline karşı ilaçlarını yanında taşımalıdır. Düzenli doktor kontrollerini aksatmamak, önerilen aşıları yaptırmak, sigara içmemek ve içilen ortamlarda bulunmamak, sağlıklı kiloyu korumak astım kontrolünü iyileştiren diğer önemli unsurlardır.

Astım Krizi Belirtileri Nelerdir?

Astım krizi, astım semptomlarının şiddetinin artması ile olur. Astım semptomları arasında yer alan öksürük, hırıltı, nefes darlığı gibi belirtiler kriz esnasında şiddetini arttırabilir.

Astım Nasıl Geçer?

Astım çoğu zaman kalıcı bir hastalık olmayabilir. Ancak kesin bir tedavisi de bulunmamaktadır. Astım, düzenli doktor kontrolleri ve düzenli ilaç kullanımı ile kontrol altında tutulabilir ve semptomların azalması sağlanabilir.

Psikolojik Astım Belirtileri Nelerdir?

Psikolojik astım olarak adlandırılan bir hastalık bulunmamaktadır. Ancak bazı psikolojik durumlar var olan astımı tetikleyebilir. Stres, depresyon ve duygusal değişimler astım üzerinde fizyolojik etkilere sebebiyet verebilir.

Astım ve Alerjik Astım Farkı Nedir?

Astım solunum yolu enfeksiyonlarının tekrarlaması sonucu oluşurken alerjik astım alerjen maddelerin solunum yollarını etkilemesi sonucu oluşur.

Alerjik Astım Balgam Yapar mı?

Alerjik astım bazı alerjen maddelerin tetiklemesi sonucu oluşur ve balgam yapabilir. Bu durum sırasında mukus ve iltihap oluşumu görülebilir.

Astım Geçer mi?

Astımı tamamen geçirecek bir tedavi yöntemi yoktur. Ancak sahip olunan astım türüne göre tetikleyici görev edinebilecek durumlardan kaçınmak önemlidir.

Astım Öksürüğüne Ne İyi Gelir?

Nemli hava solumak astım öksürüğü semptomunu hafifletmeye yardımcı olabilir. Ayrıca boğazı yumuşatacak ılık içecekler içmekte fayda sağlayabilir.

Astım Doğuştan mı Olur?

Astım genetik yatkınlığa bağlı olarak doğuştan olabilir. Ailesinde astım veya alerjik hastalık bulunan kişilerde astım gelişme riski daha yüksektir.

Astım Sonradan Olur mu?

Astım sonradan gelişebilir. Alerjenler, hava kirliliği, sigara dumanı, kimyasal maddeler, solunum yolu enfeksiyonları ve stres gibi çevresel faktörler astımı tetikleyebilir.

Astım Olup Olmadığını Nasıl Anlarız?

Astım, tekrarlayan nefes darlığı, hırıltı, göğüste sıkışma ve gece artan öksürük gibi belirtilerle kendini gösterir. Bu semptomlar özellikle alerjenlere, egzersize ya da soğuk havaya maruz kalınca ortaya çıkıyorsa astım ihtimali yüksektir.

Astım Atağı Nasıl Başlar?

Astım atağı genellikle nefes alıp vermede zorlanma, şiddetli öksürük ve göğüste baskı hissi ile başlar. Bu belirtiler aniden ortaya çıkabilir ve giderek şiddetlenebilir.

Astımı Ne Rahatlatır?

Kısa etkili bronş genişletici ilaçlar astım belirtilerini hızlı şekilde hafifletir. Ayrıca tetikleyicilerden uzak durmak ve düzenli ilaç kullanmak da semptomların kontrolünde etkilidir.