Daha iyi bir deneyim için konum izni vermelisiniz.
TR

Genel Tanıtım

Zeka Geriliği Nedir?

Zeka geriliği ya da bir diğer adıyla mental retardasyon, kişinin becerilerinin, yeteneklerinin yaş ortalamasının altında seyretmesi ve standart eğitim sisteminin gerekliliklerini karşılamada eksiklik yaşanması durumudur. 

Zihinsel süreçlerin, çeşitli nedenlerden ötürü gerçekleşememesi ya da kısmi olarak gerçekleşmesine denir. Zihinsel süreçler arasında; akıl yürütme, dikkat, algı yönetimi, hafıza, sorun çözme, muhakeme gibi yetenekler yer almaktadır. Bu zihinsel süreçlerde, ortalamanın altında ve kronolojik yaşına paralel olmayan performans sergilenmesine mental retardasyon adı verilir. 

Küçük yaşlarda görülen belirtilerin yabana atılmaması ve ona göre erken zamanda aksiyon alınması mühimdir. Günümüzde tanılar yaklaşık olarak 10-14 yaşları arasında konmaktadır. Bu yaşlarda alınan geri dönüş, erken dönemlere kıyasla çok azdır. Özel eğitim, psiko-sosyal çalışmalar beraberinde kişilerin potansiyellerinin en iyisini ortaya koymaları mümkün olabilir.

Zeka geriliği mevcut olan çocukların ve bireylerin; iletişim ve sosyal ilişkiler kurması, kendini ve sağlığını kontrol altında tutabilmesi, günlük yaşantısını sorunsuz geçirebilmesi, öz bakımını desteksiz gerçekleştirebilmesi, öğrenme halinin önünde bir engel olmaması, eğitim süreçlerini sorunsuz geçirmesi pek mümkün değildir. Diğer bireylere kıyasla eksik kalma, geri kalma hali çok olasıdır.

Fakat unutmamak lazım ki, zeka geriliği bir konudaki beceriksizlik değil, zeka kat sayının düşük olmasıdır. Zeka geriliği emaresi olan çocuklara, IQ testi uygulanarak durumları netleştirilebilir.

IQ’ya Bağlı Zeka Geriliği Tablosu:

  • 25 ve altı IQ- Çok ağır zeka geriliği
  • 25-34 IQ- Ağır zeka geriliği
  • 35-50-55 IQ- Orta düzeyde zeka geriliği
  • 50-55-69 IQ- Hafif zeka geriliği
  • 70-79 IQ- Sınır zeka
  • 80-89 IQ- Donuk, Düşük normal zeka
  • 90 ve üstü- Normal, parlak, üstün, dahi

Zeka Geriliği Ne Sıklıkla Görülür?

Zeka geriliğimin toplum bazında görülme sıklığı yaklaşık olarak %1’dir. Erkeklerde, kadınlara oranla daha sık rastlanılır. Düşük sosyoekonomik düzeyde daha çok vakaya rastlanmaktadır.

Nedenleri

Zeka Geriliği Nedenleri Nelerdir?

Doğum Öncesi Nedenler

Ailede zeka geriliği mevcut biri olması ya da genetik nedenlerle ortaya çıkabilir. Ayrıca Down sendromu gibi kromozomal bozukluklar ya da hipotiroidi gibi metabolik bozukluklar da zeka geriliğine sebebiyet verebilmektedir. 

Gebe annenin alkol, uyuşturucu kullanması ya da yetersiz beslenmesine bağlı zeka geriliği oluşumu meydana gelebilmektedir. Hamilelik döneminde geçirilen bir enfeksiyondan kaynaklı zeka geriliği de söz konusu olabilmektedir. 

Hamilelik döneminde IQ testi yapılması olanaksızdır. Sadece doğum öncesi tarama testleriyle kromozomal anomaliler mevcutsa onlar teşhis edilir.

Doğumdaki Nedenler

Erken doğum ya da yaşanabilecek geç doğum zeka geriliğine sebebiyet verebilmektedir. Çocuğun doğum esnasında ters gelmesi, göbek bağının boynuna dolanması gibi faktörler neticesinde yeterli oksijen alamayan bebekte hasara bağlı zeka geriliği söz konusu olabilir.

Doğum Sonrası Nedenler

Yaşanan bazı bebeklik, çocukluk hastalıklarına bağlı olarak hasar oluşumunu gözlenebilir. Havale geçiren bebek, çocuklarda beyin hasarı ve devamında zeka geriliğine rastlanabilir. 

Çocukluk travmaları, ağır psikolojik sıkıntılar, kafa travmaları, sarılık, bulaşıcı çocuk hastalıkları ve psiko-sosyal faktörlerin de zeka geriliğine neden olabildiği bilinmektedir.

Hamilelik döneminde, doğum esnasında ya da doğum sonrasında yaşanacak her türlü sorunun zeka geriliğine yol açması gibi bir ihtimal söz konusu değildir. Sadece zeka geriliğine yol açması olasıdır.

Belirtiler

Zeka Geriliği Belirtileri Nelerdir?

Eğer doğuştan gelen bir rahatsızlıktan kaynaklı bir zeka geriliğiyse, yüz hatlarından farklılık gözlenebilir. Mesela Down sendromlu çocukların yüz hatları daha belirgindir ve birbirleriyle benzerlik gösterirler. Yani mevcut olan fiziksel farklılıklar da zeka geriliğinin bir belirtisi olabilir.

Hayata yaşıtlarından daha geç adapte olma, yapılması gereken ritüellerde geç kalma durumu olarak ifade edilebilir. Konuşmayı geç öğrenmesi ya da öğrenememesi zeka geriliği belirtisi olabilir. Günlük hayatta temel becerilerin sergilenmesinde güçlük çekilmesi de zeka geriliği problemleri arasında yer alabilir.

Zeka geriliği, düzeyine göre farklı yoğunluklarda belirtiler gösterir. Gelişimlerinde eksiklikler söz konusu olur. Yaşlarına göre öğrenmeleri ve öğrendiklerini hafıza da tutmakta zorlanırlar. Sosyal yaşamlarında kendilerinden küçük çocuklarla oyun oynamak isterler.

Zeka seviyesini ölçen çeşitli testler mevcuttur bunlar; Stanford-binet zeka testi ve wisc-r zeka testidir.

Tanı Yöntemleri

Zeka Geriliği Tanısı

Bir kişiye zeka geriliği tanısı koyulabilmesi için 18 yaşından küçük olması gerekir. 18 yaş altındaki birey, iletişim sıkıntıları yaşıyor, kendi ihtiyaçlarını kendi karşılayamıyor, sağlık ve güvenlik konularında yetersiz kalıyorsa, zeka geriliğinden şüphelenilebilir. 

Uzmanlar tarafından uygulanan zeka testleri aracılığıyla durum değerlendirilir. Tabii ki değerlendirme, testin yapıldığı ortama, yapılan güne, kişinin o günkü durumuna bağlı olarak değişiklik gösterebileceğinden ötürü, test birkaç kez tekrarlanmalıdır. Bu yolla meydana gelen ilerleme ve gerilemelerde net bir şekilde gözlemlenebilir.

Tedavi Yöntemleri

Zeka Geriliği Tedavisi

Zeka geriliğini ortadan kaldırmak adına doğrudan bir tedavi yöntemi mevcut değildir ancak zeka geriliğinin ortaya çıkaracağı olumsuzlukları indirgemek adına çeşitli yöntemler uygulanabilir. Bunlardan en önemlisi zeka geriliği olan bireyin özel ders almasıdır. Erken uyaran eğitimi ve kişiselleştirilmiş özel eğitimler beraberinde zeka geriliği mevcut kişilerin desteklenmesi gerekir.

Zeka geriliğinin derecesine göre kişiselleştirilmiş eğitim yöntemleri tercih edilmelidir. Psikolojik tedavi ve dikkat eksikliği tedavisi uygulanabilir. Tabii ki bu yöntemler zeka geriliğini tedavi etmez, sadece onunla birlikte görülen diğer sorunları ortadan kaldırır. Amaç, çocuğun zihinsel becerilerini desteklemek, yaş ortalaması kadar performans olmasa da ona yakın sergilemesi için çaba gösterilmesidir. Normal okulda eğitime devam edilmesi, çocuğun psikolojisini negatif yönde etkiler ve depresyona girmesine sebep olabilir.

Normal zeka, parlak zeka, üstün zekaya sahip bireyler de kapasitelerinin tamamını kullanamamaktadır. Bu da demek oluyor ki beyin egzersizleri yaparak sahip olunan potansiyel en etkin şekilde değerlendirilebilir.

Beyin egzersizleri, zeka oyunları, özel eğitim gibi destekler zeka geriliği mevcut olan çocukların hayata katılmalarına ön ayak olur.

Acıbadem Web ve Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır. Güncellenme Tarihi: 11 Aralık 2020 Cuma Yayımlanma Tarihi: 11 Aralık 2020 Cuma

KİŞİSEL VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE İŞLENMESİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME FORMU

Acıbadem Sağlık Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. (“Acıbadem”) ve Acıbadem’in hakim ve bağlı şirketleri (hepsi birlikte “Acıbadem Grubu” olarak anılacaktır.) tarafından, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“Kanun”) ve ilgili mevzuat kapsamında Veri Sorumlusu sıfatıyla, kişisel verileriniz, aşağıda açıklanan çerçevede ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Özel Hastaneler Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri ve sair mevzuata uygun olarak işlenebilecektir.

1. Kişisel Verilerin elde Edilmesi, İşlenmesi ve İşleme Amaçları

Kişisel verileriniz Acıbadem Grubu tarafından sağlanmakta olan kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amaçlarıyla ve Acıbadem Grubu şirketlerinin faaliyet konularına uygun düşecek şekilde; sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, çağrı merkezi, internet sitesi, sözlü, yazılı ve benzeri kanallar aracılığıyla elde edilmektedir. Sağlık verileriniz başta olmak üzere özel nitelikli kişisel verileriniz ve genel nitelikli kişisel verileriniz, Grup tarafından aşağıda yer alanlar dâhil ve bunlarla sınırlı olmaksızın bu maddede belirtilen amaçlar ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü şekilde işlenebilmektedir:

Acıbadem Grubu tarafından elde edilen her türlü kişisel veriniz (Özel nitelikli kişisel veriler de dahil fakat bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) aşağıdaki amaçlar ile işlenebilecektir:

İlgili mevzuat uyarınca elde edilen ve işlenen Kişisel Verileriniz, Acıbadem veya Acıbadem Grubu’na ait fiziki arşivler ve/veya bilişim sistemlerine nakledilerek, hem dijital ortamda hem de fiziki ortamda muhafaza altında tutulabilecektir.

2. Kişisel Verilerin Aktarılması

Kişisel verileriniz, Kanun ve sair mevzuat kapsamında ve yukarıda yer verilen amaçlarla Acıbadem ve Acıbadem Grubu tarafından Acıbadem Grubu’na dahil olan şirketler ile, Özel sigorta şirketleri, Sağlık bakanlığı ve bağlı alt birimleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü ve sair kolluk kuvvetleri, Nüfus Genel Müdürlüğü, Türkiye Eczacılar Birliği, Mahkemeler ve her türlü yargı makamı, merkezi ve sair üçüncü kişiler, yetki vermiş olduğunuz temsilcileriniz, avukatlar, vergi ve finans danışmanları ve denetçiler de dâhil olmak üzere danışmanlık aldığımız üçüncü kişiler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, resmi merciler dâhil sağlık hizmetlerini yukarıda belirtilen amaçlarla geliştirmek veya yürütmek üzere işbirliği yaptığımız iş ortaklarımız ve diğer üçüncü kişiler ile paylaşılabilecektir.

3. Kişisel Veri Elde Etmenin Yöntemi ve Hukuki Sebebi

Kişisel verileriniz, her türlü sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, yukarıda yer verilen amaçlar ve Acıbadem’in faaliyet konusuna dahil her türlü işin yasal çerçevede yürütülebilmesi ve bu kapsamda Acıbadem’in akdi ve kanuni yükümlülüklerini tam ve gereği gibi ifa edebilmesi için toplanmakta ve işlenmektedir. İşbu kişiler verilerinizin toplanmasının hukuki sebebi;

Ayrıca, Kanun’un 6. maddesi 3. fıkrasında da belirtildiği üzere sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbı teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından ilgilinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir.

4. Kişisel Verilerin Korunmasına Yönelik Haklarınız

Kanun ve ilgili mevzuatlar uyarınca;

Mezkûr haklarınızdan birini ya da birkaçını kullanmanız halinde ilgili bilgi tarafınıza, açık ve anlaşılabilir bir şekilde yazılı olarak ya da elektronik ortamda, tarafınızca sağlanan iletişim bilgileri yoluyla, bildirilir.

5. Veri Güvenliği

Acıbadem, kişisel verilerinizi bilgi güvenliği standartları ve prosedürleri gereğince alınması gereken tüm teknik ve idari güvenlik kontrollerine tam uygunlukla korumaktadır. Söz konusu güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak muhtemel riske uygun bir düzeyde sağlanmaktadır.

6. Şikayet ve İletişim

Kişisel verileriniz teknik ve idari imkânlar dâhilinde titizlikle korunmakta ve gerekli güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak olası risklere uygun bir düzeyde sağlanmaktadır. Kanun kapsamındaki taleplerinizi, “https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html” web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak;

Kanun kapsamındaki taleplerinizi, https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak ve formda belirtilen usullerle tarafımıza iletmenizi rica ederiz.

YUKARI
Alt Menü
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Sağlığınız Sağlığımızdır
20 : 59 : 55