Beyincik Nedir? Beyincik Görevleri Nelerdir?

Beyincik Nedir?

Beyincik, büyük beyin (serebrum) ve beyin sapıyla birlikte beyni oluşturan üç ana bölümden biridir ve vücudun hareketlerini, dengesini ve kas uyumunu düzenler. Latince adı serebellum, “küçük beyin” anlamına gelir ve beyindeki sinir hücrelerinin yarısından fazlası beyincikte bulunur. Vermis adı verilen orta bölümle birbirine bağlanan iki yarım küreden oluşan beyinciğin yüzeyi akordeon gibi sıkıca katlanmış gri maddeyle kaplıdır. Ağırlığı yetişkinlikte yaklaşık 136-169 gramdır, genişlik ise ortalama 11,5 cm’dir.

Beyincik Nerede Bulunur?

Beyincik, kafatasının arka alt kısmında, kulaklarla yaklaşık aynı hizada ve boynun kafatasıyla birleştiği noktanın hemen üzerinde bulunur. Büyük beynin şakak ve ense loblarının altında, beyin sapının ise arkasında yer alır ve beyin sapını yarım daire şeklinde sarar. Beyincik, beyin sapı aracılığıyla serebrum ve omurilikle sürekli bilgi alışverişi yapar.

Beyincik Görevleri Nelerdir?

Beyinciğin temel görevleri hareketleri koordine etmek, dengeyi ve duruşu korumak ve kas hareketlerinin zamanlamasını ayarlamaktır. Beyincik, planlanan hareketi yapılan hareketle karşılaştırır ve hataları düzeltir.

Beyinciğin başlıca görevleri şunlardır:

• Vücudun dik ve dengeli durmasını sağlar.

• Kas hareketlerinin uyumunu ve zamanlamasını düzenler.

• Gözlerin uyumlu hareket etmesine yardımcı olur.

• Bisiklet sürmek gibi yeni hareketlerin öğrenilmesine katkı sağlar.

• Nesnelerin boyutunu ve uzaklığını değerlendirmeye yardımcı olur.

• Konuşmanın akıcı ve anlaşılır olmasını destekler.

• Dil, dikkat, öğrenme ve bazı hafıza türlerinde rol alır.

• Duygu durumu ve karar verme süreçlerine katkıda bulunur.

Beyincik Hastalıkları Nelerdir?

Beyincik hastalıkları; beyincik sarkması, ataksi, beyincik küçülmesi, beyincik tümörü, beyincik dejenerasyonu ve beyincik kanamasıdır.

• Beyincik sarkması

• Beyincik küçülmesi

• Beyincik tümörü

• Beyincik dejenerasyonu

• Beyincik kanaması

Beyincik hastalıklarında sık görülen belirtiler şunlardır:

• Denge kaybı ve sendeleyerek yürüme

• El titremesi ve el becerisinde azalma

• Konuşmada peltekleşme

• Baş dönmesi

• Çift görme ve istemsiz göz hareketleri

Beyincik sarkması

Beyincik sarkması, beyinciğin alt kısmının kafatası tabanındaki açıklıktan omurilik kanalına doğru uzanmasıdır ve çoğu zaman tesadüfen fark edilir.

Beyincik sarkmasının belirtileri şunlardır:

• Öksürme, hapşırma veya ıkınmayla artan ense ağrısı

• Boyun ağrısı

• Baş dönmesi ve denge kaybı

• Ellerde uyuşma

• Yutma güçlüğü

Ataksi

Ataksi, kas hareketlerinin uyumunun bozulmasıdır ve hem bir belirtiyi hem de bir hastalık grubunu tanımlar.

Ataksinin belirtileri şunlardır:

• Yürüme ve denge bozukluğu

• El becerisinde azalma

• Konuşma bozukluğu

• Göz hareketlerinde bozukluk

Beyincik küçülmesi

Beyincik küçülmesi, sinir hücresi kaybı nedeniyle beyincik hacminin azalmasıdır. Halk arasında beyincik erimesi olarak da bilinir ve MR ile saptanır.

Beyincik küçülmesinin belirtileri şunlardır:

• Denge bozukluğu

• Geniş adımlarla ve sendeleyerek yürüme

• Konuşma bozukluğu

• El koordinasyonunda azalma

Beyincik tümörü

Beyincik tümörü, beyincik dokusunda gelişen iyi veya kötü huylu kitledir. Çocuklarda en sık medulloblastom ve pilositik astrositom, erişkinlerde ise başka organlardan yayılan tümörler ve hemanjioblastom görülür.

Beyincik tümörünün belirtileri şunlardır:

• Sabahları belirginleşen baş ağrısı

• Bulantı ve kusma

• Denge kaybı ve yürüme güçlüğü

• Çift görme

Beyincik dejenerasyonu

Beyincik dejenerasyonu, beyincikteki sinir hücrelerinin zamanla hasar görerek işlevini yitirmesidir. Hareket kontrolünü sağlayan hücrelerin kaybı, beyincik dejenerasyonunun temelini oluşturur.

Beyincik dejenerasyonunun nedenleri şunlardır:

• Kalıtsal hastalıklar

• Uzun süreli alkol kullanımı

• Vitamin eksiklikleri

• Bağışıklık sistemine bağlı hastalıklar

• Bazı kanserlerin bağışıklık sistemi üzerinden beyinciği etkilemesi (paraneoplastik dejenerasyon)

Beyincik kanaması

Beyincik kanaması, beyincikteki bir damarın yırtılmasıyla gelişen ve acil tedavi gerektiren bir inme türüdür. En sık nedeni kontrolsüz yüksek tansiyondur.

Beyincik kanamasının belirtileri şunlardır:

• Aniden başlayan şiddetli baş ağrısı

• Baş dönmesi

• Bulantı ve kusma

• Ayakta duramama ve yürüyememe

• İlerleyen durumlarda bilinç kaybı

Beyincik Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Beyincik ne işe yarar?

Beyincik; hareketlerin uyumunu, dengeyi, duruşu ve kas hareketlerinin zamanlamasını düzenler. Göz hareketleri, konuşma, öğrenme ve duygu durumunda da rol alır.

Beyincik ağrısı neden olur?

Beyincik ağrısı olarak tanımlanan şikayet çoğunlukla ense ve başın arka kısmındaki ağrıdır, çünkü beyin dokusunda ağrı reseptörü bulunmaz. En sık nedenleri gerilim tipi baş ağrısı ve boyun kaslarındaki gerginliktir.

Beyincik ameliyatı hangi durumlarda yapılır?

Beyincik ameliyatı; beyincik tümörlerinde, belirti veren beyincik dejenerasyonunda ve beyin sapına baskı yapan kanamalarda uygulanabilir. Karar, beyin ve sinir cerrahisi uzmanı tarafından verilir.

Beyincik küçülmesi kök hücre tedavisi ile düzelir mi?

Beyincik küçülmesinde etkinliği ve güvenliği kanıtlanmış bir kök hücre tedavisi henüz bulunmamaktadır. Kök hücre uygulamaları yalnızca klinik araştırmalar kapsamında değerlendirilir.

Beyincik erimesi hastalığı nedir?

Beyincik erimesi, sinir hücresi kaybına bağlı beyincik küçülmesinin halk arasındaki adıdır. Genellikle denge ve yürüme bozukluğuna yol açar.

Beyincik özellikleri nelerdir?

Beyincik, beyin hacminin yaklaşık %10’unu kaplayan ancak beyindeki sinir hücrelerinin yarısından fazlasını içeren, pembe-gri renkli ve katlanmış yüzeyli bir yapıdır. Erişkinlerde yaklaşık 136-169 gram ağırlığındadır.