Maltodekstrin Nedir? Maltodekstrin Zararlı mı?

Maltodekstrin Nedir?

Maltodekstrin, nişastanın daha küçük parçalara ayrılmasıyla üretilen bir karbonhidrat bileşenidir. Genellikle beyaz toz halinde bulunur ve suda çözünür. Mısır, patates, pirinç veya buğday gibi nişasta içeren bitkilerden elde edilebilir.

Üretimde nişasta, enzimler veya uygun asitler yardımıyla kısmen parçalanır. Elde edilen karışım saflaştırılıp kurutulur. Son ürün, birbirine bağlı glukoz birimlerinden oluşur. Glukoz, vücudun enerji için kullandığı bir şeker türüdür.

Maltodekstrin bir karbonhidrat kaynağıdır. Protein veya vitamin takviyesi değildir. Bitkisel bir ham maddeden üretilmesi, lif ve vitamin bakımından kaynak bitkiyle aynı besin değerine sahip olduğu anlamına gelmez.

Maltodekstrin Ne İşe Yarar?

Maltodekstrin gıdanın kıvamını, hacmini ve ağızda bıraktığı hissi düzenlemek için kullanılır. Ürüne çok belirgin bir tatlılık vermeden karbonhidrat eklenmesini de sağlar. Kullanım amacı, hazır çorba ile sporcu içeceğinde aynı olmayabilir.

Gıda üretimindeki başlıca kullanım amaçları şunlardır:

• Kıvam: Sos ve benzeri ürünlerde istenen kıvamın elde edilmesine yardımcı olur.
• Hacim: Toz karışımlara hacim verir.
• Aroma taşıma: Aroma bileşenlerinin toz karışım içinde dağılmasına yardımcı olur.
• Enerji: Sporcu ürünlerinde ve bazı özel beslenme ürünlerinde karbonhidrat sağlar.

Bir bileşenin üretimde işe yaraması, tüketicinin onu ayrıca takviye olarak alması gerektiğini göstermemektedir. Bu yüzden maltodekstrin, günlük beslenmede mutlaka tüketilmesi gereken özel bir madde olarak anlaşılmamalıdır.

Maltodekstrin Hangi Gıdalarda Bulunur?

Maltodekstrin bazı hazır gıdalarda ve beslenme ürünlerinde bulunabilir. Aynı tür ürünün farklı çeşitlerinde bile içerik değişir. Bu nedenle bir gıda grubundaki bütün ürünlerin maltodekstrin içerdiği söylenemez. Ayrıca ürünlerin içindekiler listesinde genellikle kendi adıyla ya da 'maltodextrin' ifadesiyle gösterilir.

Maltodekstrin içerebilen ürünler şunlardır:

• Hazır çorba ve sos karışımları
• Toz içecekler
• Bazı tatlı ve puding karışımları
• Bazı bisküvi ve fırıncılık ürünleri
• Sporcu içecekleri ve enerji jelleri
• Karbonhidrat tozları ve bazı kilo aldırıcı ürünler
• Bazı özel tıbbi amaçlı beslenme ürünleri

Maltodekstrin Zararlı mı?

Bir gıdada maltodekstrin bulunması, o gıdanın mutlaka zararlı olduğu anlamına gelmez. Ancak maltodekstrin enerji verir ve kan şekerini yükseltebilir. Özellikle yüksek miktarda karbonhidrat içeren tozlar ve içecekler, küçük miktarda tüketilen bir gıda bileşeniyle aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Sağlık açısından ürünün ne kadar ve ne sıklıkta tüketildiği önemlidir. Günlük ihtiyacın üzerinde enerji almak kilo artışına katkıda bulunabilir. Maltodekstrin içeren atıştırmalıkların sık tüketilmesi, sebze, meyve, baklagil ve tam tahıllı besinlerin yerini alıyorsa beslenmenin lif içeriği de azalabilir.

Diyabeti olan kişinin dikkat etmesi gereken nokta yalnızca bu bileşenin adı değildir. Bir porsiyondaki toplam karbonhidrat ve tüketim miktarı da önemlidir. Hekim tarafından önerilmiş özel beslenme ürünleri ise sırf maltodekstrin içerdiği için bırakılmamalıdır.

Maltodekstrin Şeker mi?

Maltodekstrin, sofra şekeriyle aynı madde değildir. Sofra şekeri sakarozdan oluşur. Maltodekstrin ise birbirine bağlı glukoz birimlerini içerir ve genellikle daha az tatlıdır. Buna rağmen vücut tarafından parçalandığında açığa çıkan glukoz kan dolaşımına geçer.

Bir gıdanın tadının az tatlı olması, kan şekerini yükseltmeyeceğini göstermez. Benzer şekilde etiketteki “şekerler” değeri, ürünün bütün karbonhidratını anlatmaz. Maltodekstrin içeren bir üründe karbonhidrat miktarı yüksekken şekerler miktarı düşük olabilir.

“Şeker ilavesiz” ifadesi de “karbonhidratsız” veya “kalorisiz” anlamına gelmez. Ürün seçerken bu ifade, besin değerleri ve tüketilecek porsiyonla birlikte okunmalıdır.

Maltodekstrin Kan Şekerini Yükseltir mi?

Evet, normal maltodekstrin hızlı sindirildiği için kan şekerini yükseltebilir. Yükselmenin ne kadar olacağı, alınan miktara ve birlikte yenilen besinlere bağlıdır. Aynı miktar, farklı kişilerde aynı kan şekeri sonucunu vermeyebilir.

Glisemik indeks, karbonhidrat içeren besinlerin kan şekerini yükseltme etkisini karşılaştırmak için kullanılır. Ancak tek bir bileşenin glisemik indeksine bakarak bütün ürünün etkisi hesaplanamaz. Üründeki yağ, protein ve lif de öğün sonrası yanıtı etkileyebilir.

Diyabet veya insülin direnci varsa yüksek miktarda maltodekstrin içeren takviyeler gelişigüzel kullanılmamalıdır. Karbonhidrat miktarı, kişinin beslenme ve tedavi planına göre belirlenmelidir. İnsülin kullanan kişiler de porsiyon hesabında yalnızca şekerler satırını dikkate almamalıdır.

Bir ürünü tükettikten sonra kan şekeri sık yükseliyorsa porsiyon ve öğünün tamamı değerlendirilmelidir. Sorunun yalnızca maltodekstrinden kaynaklandığını varsaymak, diğer karbonhidrat kaynaklarının gözden kaçmasına neden olabilir.

Maltodekstrin Bağırsakları Nasıl Etkiler?

Maltodekstrinin bağırsakların koruyucu yüzeyi üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Bazı fare ve hücre çalışmalarında, maltodekstrine maruz kalmanın bağırsakları kaplayan koruyucu mukus tabakasını etkilediği görülmüştür. Deneylerde bağırsak iltihabının ağırlaşması da bildirilmiştir.

Ancak bu bulgular, günlük gıdalardaki maltodekstrinin insanlarda aynı etkiyi gösterdiğini kanıtlamaz. Hayvan deneylerindeki miktarlar, uygulama süresi ve hastalık koşulları insanların normal beslenmesinden farklı olabilir. Uzun süreli etkileri açıklamak için insan çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Bir üründen sonra şişkinlik, karın ağrısı veya ishal oluyorsa üründeki diğer bileşenler de değerlendirilmelidir. Laktoz veya bazı tatlandırıcılar da benzer şikayetlere yol açabilir. Devam eden şikayetlerde, özellikle kanlı dışkı veya istemsiz kilo kaybı varsa hekime başvurulmalıdır.

Sporcular Neden Maltodekstrin Kullanır?

Maltodekstrin bazı sporcu içecekleri ve jellerinde hızlı kullanılabilen karbonhidrat sağlamak için bulunur. Uzun ve yoğun egzersiz sırasında karbonhidrat almak, enerji ihtiyacının karşılanmasına yardımcı olabilir. Kullanımın amacı, yapılan antrenmana göre değişir.

Kısa bir yürüyüş yapmak veya hafif egzersize başlamak, maltodekstrin takviyesi gerektirmez. Sporcu beslenmesi planlanırken antrenmanın süresi, yoğunluğu, günlük beslenme ve sindirim toleransı birlikte ele alınır. Her spor yapan kişi için aynı ürün veya miktar uygun değildir.

Maltodekstrin protein değildir ve tek başına kas yapmaz. Kas gelişimi için uygun antrenman, yeterli protein ve toplam enerji alımı gerekir. Kilo alma amacıyla kullanılan bir karışımın yüksek kalorili olması, alınan kilonun yalnızca kas olacağı anlamına gelmez.

Maltodekstrin Gluten İçerir mi?

Maltodekstrin, gluten adlı proteinle aynı madde değildir. Buğdaydan üretilmiş olsa bile işleme sırasında gluten büyük ölçüde uzaklaştırılır. Adında “malt” geçmesi de arpa maltıyla aynı ürün olduğu anlamına gelmez.

Yine de maltodekstrin içeren bir gıdanın tamamı otomatik olarak glutensiz sayılmaz. Üründe başka gluten kaynakları bulunabilir. Çölyak hastalığı olan kişiler, ürünün glutensiz ibaresini ve içindekiler listesini birlikte kontrol etmelidir. İçerik belirsizse üreticiden bilgi alınmalıdır.

Çölyak hastalığı ile buğday alerjisi farklı durumlardır. Buğday alerjisi bulunan kişiler için ürünün uygunluğu, yalnızca glutensiz olup olmamasına göre belirlenmemelidir.

Maltodekstrin İçeren Ürünlerde Etiket Nasıl Okunur?

Etiket okurken önce maltodekstrinin hangi ürünün içinde bulunduğuna, ardından besin değerlerine ve tüketilecek miktara bakılmalıdır. Tek bir bileşeni çıkararak ürünün sağlıklı olup olmadığına karar vermek yeterli değildir.

Etikette kontrol edilmesi gereken bilgiler şunlardır:

• İçindekiler: Maltodekstrinin yanında bulunan diğer bileşenler de incelenmelidir.
• Toplam karbonhidrat: Yalnızca şekerler satırı değil, karbonhidrat miktarı da okunmalıdır.
• Porsiyon: Değerlerin 100 gram, 100 mililitre veya bir porsiyon için verildiği kontrol edilmelidir.
• Diğer besin değerleri: Enerji, lif, protein, yağ ve tuz miktarları birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin 100 gramında 60 gram karbonhidrat bulunan bir ürünün 25 gramlık porsiyonu, 15 gram karbonhidrat sağlar. Şekerler satırının düşük olması bu hesabı değiştirmez. Ancak bu 15 gramın tamamının maltodekstrinden geldiği de varsayılamaz.

Benzer ürünleri karşılaştırırken önce 100 gram veya 100 mililitre başına verilen değerlere bakılabilir. Ardından gerçekten tüketilecek miktar hesaplanmalıdır. Böylece küçük gösterilen bir porsiyonun, büyük bir paketin tamamıyla karıştırılması önlenir.

Maltodekstrin Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Maltodekstrin Kaç Kalori?

Sindirilebilir maltodekstrinin 1 gramı yaklaşık 4 kalori, yani 4 kilokalori enerji sağlar. Örneğin 10 gramı yaklaşık 40 kaloridir. Maltodekstrin içeren hazır bir ürünün toplam kalorisi ise diğer bileşenlere göre değişir. Kesin değer için ürün etiketi okunmalıdır.

Maltodekstrin Kilo Aldırır mı?

Maltodekstrin içeren ürünler, günlük ihtiyaçtan fazla kalori alınmasına yol açarsa kilo artışına katkıda bulunabilir. Ancak tek bir bileşen, tüketilen miktardan bağımsız olarak kilo aldırmaz. Özellikle karbonhidrat tozları ve yüksek kalorili içeceklerde porsiyon önemlidir.

Maltodekstrin Doğal mı?

Ham maddesi bitkisel nişastadır, fakat maltodekstrin bu nişastanın işlenmesiyle üretilir. Dolayısıyla ham mısır veya patatesle aynı besin değildir. “Doğal kaynaklı” olması, ürünü kendiliğinden daha sağlıklı ya da sınırsız tüketime uygun yapmaz.

Dirençli Maltodekstrin ile Normal Maltodekstrin Aynı mı?

Hayır. Normal maltodekstrin hızla sindirilirken dirençli maltodekstrin sindirime daha dayanıklıdır ve lif olarak kullanılabilir. Kan şekeri ve bağırsaklar üzerindeki etkileri aynı değildir. Dirençli maltodekstrinle yapılan bir araştırmanın sonucu, normal maltodekstrin için geçerli sayılamaz.

Maltodekstrin ile Dekstroz Aynı mı?

Dekstroz, glukozun diğer adıdır. Maltodekstrin ise birbirine bağlı glukoz birimlerinden oluşur ve sindirim sırasında parçalanır. Yapıları ve tatlılıkları farklı olsa da ikisi de enerji verir ve kan şekerini yükseltebilir.

Günde Ne Kadar Maltodekstrin Kullanılmalı?

Herkes için gerekli veya önerilen tek bir günlük maltodekstrin miktarı yoktur. Gıdadan alınan miktar ile spor ya da tıbbi beslenme amacıyla kullanılan miktar farklıdır. Takviye gerekiyorsa miktar, kullanım amacı ve kişinin sağlık durumuna göre belirlenmelidir.