Hemodiyaliz Nedir? Hemodiyaliz Neden Yapılır?
Hemodiyaliz, böbreklerin görevlerini yeterince yapamadığı durumlarda kanın özel bir cihaz yardımıyla temizlenmesini sağlayan tedavi yöntemlerinden biridir. Hemodiyaliz tedavisi, özellikle ileri evre böbrek yetmezliği bulunan kişilerde uygulanır. Tedavinin amacı, kanda biriken zararlı atık maddeleri ve fazla sıvıyı uzaklaştırmak, elektrolit dengesini düzenlemek ve böbreklerin yerine getiremediği bazı işlevleri desteklemektir. Tedavinin ne zaman başlayacağı ve hangi sıklıkta uygulanacağı kişinin böbrek fonksiyonlarına, genel sağlık durumuna ve tıbbi gereksinimlerine göre belirlenir.

Hemodiyaliz Nedir?
Hemodiyaliz, böbreklerin kanı yeterince süzemediği durumlarda kandaki atık maddelerin, fazla sıvının ve bazı elektrolitlerin uzaklaştırılmasını sağlayan bir böbrek destek tedavisidir. Bu işlem sırasında kan, damar yoluyla diyaliz cihazına aktarılır. Cihazdaki diyalizör adı verilen özel filtre, kandaki atık maddelerin ve fazla sıvının kontrollü biçimde temizlenmesine yardımcı olur. Filtrelenen kan daha sonra yeniden vücuda verilir.
Sağlıklı böbrekler, kanı gün boyunca sürekli olarak filtreler. Hemodiyaliz ise genellikle belirli günlerde ve belirli sürelerle uygulanır. Bu nedenle tedavi, böbreklerin bütün işlevlerini tamamen karşılamaz ancak böbrek yetmezliğine bağlı sorunların kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.
Hemodiyaliz tedavisinin uygulanabilmesi için kanın cihazla vücut arasında dolaşmasını sağlayacak bir damar erişimi gerekir. Bunun için en sık kullanılan yöntemlerden biri, atardamar ile toplardamarın cerrahi olarak birleştirilmesiyle oluşturulan arteriyovenöz fistüldür. Bazı hastalarda damar yapısına ve tedavi ihtiyacına bağlı olarak damar grefti veya geçici ya da uzun süreli diyaliz kateteri kullanılabilir.
Hemodiyaliz, akut böbrek hasarı gibi geçici durumlarda da gerekebilir. Kronik böbrek hastalığında ise böbrek fonksiyonları ileri derecede azaldığında uzun süreli bir tedavi seçeneği olarak gündeme gelebilir. Tedavinin gerekliliği yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna göre değil, hastanın belirtileri, kan değerleri, sıvı durumu ve genel klinik tablosu birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Hemodiyaliz Neden Yapılır?
Hemodiyaliz, böbreklerin kandaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı yeterince uzaklaştıramadığı durumlarda uygulanır. Böbrek fonksiyonlarının ciddi ölçüde bozulması, vücudun sıvı ve mineral dengesinin korunmasını zorlaştırabilir. Kanda potasyum gibi elektrolitlerin tehlikeli düzeylere ulaşması, asit-baz dengesinin bozulması veya bazı atık maddelerin birikmesi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.
Hemodiyaliz tedavisinin başlıca uygulanma nedenleri şunlardır:
- Böbrek fonksiyonlarının belirgin biçimde azalması ve vücudun ihtiyaçlarını karşılayamaması durumunda hemodiyaliz gerekebilir.
- Ani gelişen böbrek fonksiyon kaybında, özellikle ciddi sıvı veya elektrolit bozuklukları ortaya çıktığında geçici olarak diyaliz uygulanabilir.
- İleri derecede hiperkalemi, kalbin elektriksel faaliyetlerini etkileyerek yaşamı tehdit eden ritim bozukluklarına yol açabilir.
- İlaçlarla kontrol altına alınamayan sıvı fazlalığı, özellikle akciğerlerde sıvı birikmesine ve nefes darlığına neden olabilir.
- Böbreklerin asit-baz dengesini koruyamadığı ve ciddi asit birikiminin geliştiği bazı durumlarda diyaliz gerekebilir.
- Böbreklerin atıkları yeterince uzaklaştıramaması sonucunda bulantı, iştahsızlık, belirgin halsizlik, bilinç değişiklikleri veya kalp zarının iltihaplanması gibi sorunlar gelişebilir.
- Vücuttan uzaklaştırılması diyalizle mümkün olan belirli ilaç veya toksik maddelere bağlı zehirlenmelerde hemodiyaliz kullanılabilir.
Hemodiyaliz Nasıl Yapılır?
Hemodiyaliz tedavisi, kanın vücuttan kontrollü biçimde alınması, özel bir filtreden geçirilmesi ve yeniden dolaşıma verilmesi esasına dayanır. İşlem sırasında diyaliz cihazı kan akışını, filtreleme sürecini ve uzaklaştırılacak sıvı miktarını kontrol eder. Tedavi, hastanın ihtiyaçlarına uygun olarak hazırlanan bir program doğrultusunda gerçekleştirilir.
Hemodiyaliz süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Tedavi öncesi değerlendirme: Seans başlamadan önce hastanın kilosu, tansiyonu, nabzı ve genel durumu kontrol edilir. Önceki seanslardan sonra vücutta biriken sıvı miktarı değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde kan tahlilleri ve diğer ölçümler incelenir. Bu bilgiler, seans sırasında ne kadar sıvı uzaklaştırılacağının ve tedavinin nasıl uygulanacağının belirlenmesine yardımcı olur.
- Damar erişiminin hazırlanması: Kan dolaşımını diyaliz cihazına bağlamak için önceden oluşturulmuş damar erişimi kullanılır. Arteriyovenöz fistül veya greft bulunan hastalarda uygun iğneler yerleştirilir. Kateter kullanılan hastalarda ise kateterin bağlantıları sağlık ekibi tarafından uygun şekilde hazırlanır. Enfeksiyon riskini azaltmak için hijyen ve sterilite kurallarına dikkat edilir.
- Kanın diyaliz cihazına aktarılması: Kan, damar erişimi üzerinden cihazın kan devresine alınır ve diyalizöre gönderilir. Diyalizörün içinde kan ile diyaliz sıvısı birbirinden yarı geçirgen bir zarla ayrılır. Bu zar sayesinde üre gibi bazı atık maddeler ve belirli elektrolitler yoğunluk farkına bağlı olarak karşı tarafa geçer. Fazla sıvı ise kontrollü basınç farkı oluşturularak uzaklaştırılır.
- Kanın yeniden vücuda verilmesi: Filtreleme işleminin ardından temizlenen kan, damar erişimi aracılığıyla yeniden hastanın dolaşımına gönderilir. Seans boyunca tansiyon, nabız ve hastanın genel durumu takip edilir. Gerektiğinde cihaz ayarları ve tedavi planı sağlık ekibi tarafından değiştirilir.
- Seansın tamamlanması: Belirlenen tedavi süresi sona erdiğinde kan devresi uygun şekilde sonlandırılır ve damar erişimiyle ilgili işlemler tamamlanır. Hastanın tansiyonu, kilosu ve genel durumu yeniden değerlendirilir. Fistül veya greft kullanılan bölgede kanama kontrolü yapılır. Hastaya seans sonrasında dikkat etmesi gereken noktalar hatırlatılır.
Diyaliz ve Hemodiyaliz Arasındaki Fark Nedir?
Diyaliz, böbreklerin yeterince çalışmadığı durumlarda kandaki atık maddelerin ve fazla sıvının uzaklaştırılmasına yardımcı olan tedavilerin genel adıdır. Hemodiyaliz ise diyalizin belirli bir türüdür. Hemodiyalizde kan vücut dışındaki bir cihazdan geçirilerek temizlenirken periton diyalizinde karın boşluğunu çevreleyen periton zarı doğal bir filtre olarak kullanılır.
İki yöntem de böbreklerin bazı işlevlerini desteklemeyi amaçlar. Bununla birlikte uygulama şekilleri, tedavi sıklıkları, gerekli ekipmanlar ve hastanın günlük yaşamına etkileri bakımından farklılık gösterir.
- Hemodiyaliz: Kan, bir damar erişimi aracılığıyla diyaliz cihazına aktarılır. Cihazdaki diyalizör kanın temizlenmesini sağlar. Tedavi çoğunlukla diyaliz merkezinde veya uygun koşullar sağlandığında evde uygulanır. Seanslar genellikle haftada birkaç kez yapılır.
- Periton diyalizi: Karın boşluğuna yerleştirilen bir kateter aracılığıyla özel diyaliz sıvısı verilir. Periton zarı, kandaki atık maddelerin ve fazla sıvının bu sıvıya geçmesine yardımcı olur. Kullanılan sıvı belirli aralıklarla değiştirilir. Tedavi, uygun eğitim ve koşullar sağlandığında çoğunlukla evde gerçekleştirilebilir.
Hemodiyaliz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Hemodiyaliz hastası ne demektir?
Hemodiyaliz hastası, böbrekleri yeterince çalışmadığı için kanındaki atık maddelerin ve fazla sıvının diyaliz cihazıyla temizlenmesine ihtiyaç duyan kişidir.
Hemodiyaliz ne kadar sürer?
Hemodiyaliz seansları genellikle yaklaşık 3-5 saat sürer. Süre, hastanın böbrek fonksiyonlarına ve tedavi ihtiyacına göre değişebilir.
Hemodiyaliz hangi durumlarda yapılır?
Hemodiyaliz; ileri evre böbrek yetmezliği, ciddi potasyum yüksekliği, vücutta aşırı sıvı birikimi ve bazı akut böbrek hasarı durumlarında uygulanabilir. Tedavi kararı, hastanın klinik durumuna göre verilir.
Hemodiyaliz belirtileri nelerdir?
Hemodiyaliz bir tedavi yöntemidir, hastalık değildir. Diyaliz ihtiyacına yol açabilen böbrek yetmezliğinde halsizlik, bulantı, ayaklarda şişlik, kaşıntı ve nefes darlığı görülebilir.
Hemodiyaliz haftada kaç kez yapılır?
Hemodiyaliz genellikle haftada üç kez uygulanır. Seans sıklığı ve süresi, hastanın böbrek fonksiyonlarına ve genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Hemodiyaliz sırasında nelere dikkat edilmelidir?
Seans sırasında baş dönmesi, bulantı veya kas krampları gibi şikayetler sağlık ekibine bildirilmelidir. Ayrıca damar erişimi korunmalı, beslenme ve sıvı tüketimi doktorun önerilerine göre düzenlenmeli ve seanslar aksatılmamalıdır.
Acıbadem Tıbbi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.
Güncelleme Tarihi: 17 Kasım 2026
Yayınlama Tarihi: 17 Kasım 2026
Bilgi talepleriniz için bize ulaşabilirsiniz.
Size yardımcı olmak için hazırız. Formu doldurun, 24 saat içerisinde dönüş yapalım.
Nasıl yardımcı olabiliriz?
Randevu almak ister misiniz?
Sık Görüntülenenler
Sanal Anjiyo
Anemi
Bel Fıtığı
Baş Ağrısı
Baş Dönmesi
Sinüzit
Anksiyete
El Ayak Ağız Hastalığı
Zatürre (Pnömoni)
İdrar Yolu Enfeksiyonu
Sırt Ağrısı
Hemoroid (Basur)
Boyun Fıtığı
Mide Yanması
Mide Kanaması
Egzama
Şeker Hastalığı (Diyabet)
Sedef Hastalığı
Soğuk Algınlığı
Apandisit
Grip
Uyuz Hastalığı
Ödem
Hamilelik (Gebelik) Belirtileri
Kanser İçerikleri
Böbrek Kanseri
Ağız Kanseri
Tiroid Kanseri
Karaciğer Kanseri
Mide Kanseri
Pankreas Kanseri
Rektum Kanseri
Safra Kesesi Kanseri
Safra Yolu Kanseri
Akciğer Kanseri
Vulva Kanseri
Dil Kanseri
Gırtlak Kanseri
Rahim Kanseri
Lenf Kanseri (Lenfoma)
Prostat Kanseri
Cilt (Deri) Kanseri
Göz Kanseri
Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri
Yumurtalık (Over) Kanseri
Meme Kanseri
Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri
Kemik İliği Kanseri
Tükürük Bezi Kanseri
Dudak Kanseri
Mesane Kanseri
Penis Kanseri
Testis Kanseri
Multipl Miyelom
Yardım ister misiniz?Bizimle iletişime geçin.
Hastane Hizmetleri
Sağlık Rehberi
© Acıbadem Healthcare Group. All rights reserved.









