Histamin İntoleransı (Alerjisi) Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Histamin İntoleransı (Alerjisi) Nedir?

Histamin intoleransı, vücuda giren veya içsel olarak üretilen histamin miktarının, onu yıkacak ve yok edecek metabolik kapasiteyi aşmasıyla karakterize non-immünolojik (bağışıklık sistemini tetiklemeyen) bir gıda intoleransıdır. Sağlıklı bireylerde besinler yoluyla alınan histamin, bağırsak epitel hücrelerinde bulunan Diamin Oksidaz (DAO) adı verilen bir enzim tarafından kolayca parçalanır. Ancak bu enzimin seviyesinde veya işlevselliğinde bir yetersizlik meydana geldiğinde, parçalanamayan histamin bağırsaklardan emilerek kan dolaşımına karışır ve vücutta birikmeye başlar.

Halk arasında "histamin alerjisi" olarak da anılan bu durum, laktoz intoleransındaki laktaz eksikliğine benzer bir mekanizmayla işler. Plazmadaki histamin seviyesinin yükselmesi, vücutta alerjik reaksiyonlara benzer pek çok klinik belirtinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Histamin toleransı kişiden kişiye değişir ancak hassas kişilerde orta düzeydeki histamin seviyeleri bile intolerans reaksiyonlarını tetiklemek için yeterli olabililir.

Histamin İntoleransı (Alerjisi) Neden Olur?

Vücutta histaminin birikmesine ve özellikle DAO enziminin daha az çalışmasına neden olan etkenler; kullanılan ilaçlarla ilgili, genetik ya da bazı sağlık sorunlarına bağlı olabilir.

Histamin intoleransı nedenlerinin aşağıdakiler gibi olduğu düşünülmektedir:

• Genetik yatkınlık: Genetik faktörler, bazı kişilerde enzim aktivitesinin doğuştan düşük olmasına neden olabilir. Bu da kişileri intoleransa daha yatkın hale getirebilir.
• İlaçlar ve alkol kullanımı: Bazı tansiyon ilaçları, antibiyotikler ve kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar DAO enzimini doğrudan bloke edebilir. Alkol tüketimi ise histamin salınımını artırarak enzimin çalışmasını baskılayabilir ve çift yönlü bir risk oluşturabilir.
• Bağırsak hastalıkları ve disbiyoz: Ülseratif kolit, Crohn hastalığı ve çölyak dışı gluten hassasiyeti gibi durumlar bağırsak mukozasına zarar vererek epitel hücrelerinin DAO üretimini düşürebilir. Buna ek olarak, bağırsak mikrobiyotasındaki dengesizlik ve histamin üreten bazı bakteri türlerinin artması, vücuttaki histamin yükünü yükseltebilir.
• Beslenme yetersizlikleri: DAO enziminin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesi ve vücuttaki histamini parçalayabilmesi için C vitamini, B6 vitamini, bakır ve çinko moleküllerine ihtiyacı vardır. Vücutta bu vitamin ve minerallerin eksik olması, DAO enziminin işlevini doğrudan engelleyerek histamin intoleransının gelişmesine veya şiddetlenmesine yol açabilir.
• Kronik ve sistemik hastalıklar: Atopik dermatit, karaciğer sirozu ve anoreksiya nervoza gibi rahatsızlıklarda bağırsaklardaki DAO enzim aktivitesi azalmaktadır. Bu kronik durumlara sahip olan kişilerde enzim seviyesinin düşmesi, histaminin parçalanmasını doğrudan engelleyerek vücutta histamin birikmesine yol açabilir.

Histamin İntoleransı ( Alerjisi) Belirtileri Nelerdir?

Histamin intoleransı belirtileri alerji ile benzerlik gösterir ve kaşıntı, kızarıklık, şişkinlik şeklinde görülebilir. Ancak, histamin intoleransı birçok doku ve organı etkileyebildiği için belirtiler değişken ve kişiye özeldir.

Histamin intoleransında aşağıdaki belirtiler görülebilir:

• Gastrointestinal belirtiler: En yaygın belirtiler arasında şişkinlik, karın ağrısı, gaz, ishal, kusma veya kabızlık gibi şikayetler görülebilir.
• Ciltteki belirtiler: Ciltte yaygın kaşıntı, kızarıklık, ürtiker ve bölgesel şişlikler izlenebilir.
• Solunum sistemi: Burun akıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırma nöbetleri, nefes darlığı ve bazı vakalarda kronik öksürük veya boğaz temizleme atakları görülebilir.
• Sinir ve kardiyovasküler sistem: Kronik baş ağrıları, migren atakları, baş dönmesi, çarpıntı hissi, taşikardi ve düşük tansiyon gelişebilir.

Histamin İntoleransı ( Alerjisi) Nasıl Teşhis Edilir?

Histamin intoleransı tanısı için tek bir standart yöntem yoktur. Tanı sürecinde genellikle klinik değerlendirme, beslenme öyküsü, eliminasyon diyeti ve gerekli görülürse destekleyici laboratuvar testlerinden yararlanılır. Ayrıca, benzer belirtilere yol açabilecek alerji ve hastalıkların dışlanması yöntemine de başvurulabilir.

Histamin intoleransı teşhisi aşağıdaki yöntemleri içerebilir:

• Diğer hastalık ve alerjileri dışlamak
• DAO enzim aktivitesi ve histamin düzeyi ölçümü
• Histamin yükleme testi ve besin takibi

Diğer Hastalık ve Alerjileri Dışlamak

Histamin intoleransı alerji ile benzer belirtiler gösterebildiği için tanı sürecinde öncelikle diğer olası nedenlerin incelenmesi gerekir. Hekim gerekli gördüğünde gıda alerjilerini dışlamak için alerji testleri ve deri prick testi isteyebilir. Aynı zamanda, histamin içeren gıdaların belenmeden bir süre çıkarıldığı eliminasyon diyeti de istenebilir. Ayrıca, belirtilere neden olabilecek çölyak ve crohn gibi hastalıklar da değerlendirilebilir.

DAO Enzim Aktivitesi ve Histamin Düzeyi Ölçümü

Kan testleriyle kandaki histamin düzeyi ve DAO enzim aktivitesi değerlendirilebilir. Histamin düzeyinin yüksek, DAO aktivitesinin ise yetersiz olması, vücutta histaminin yeterince parçalanamadığını ve kanda birikme eğilimi gösterdiğini düşündürebilir.

Histamin Yükleme Testi ve Besin Takibi

Bazı durumlarda kişiye doktor kontrolünde histamin yüklemesi yapılıp belirtiler gözlemlenebilir. Bu yöntemle, kişide histaminin belirtileri tetikleyip tetiklemediğini değerlendirmek amaçlanır. Ayrıca, kişinin beslenme düzeni takip edilir ve tüketilen besinler sonrası histamin intoleransı belirtileri görülüp görülmediği kaydedilir.

Histamin İntoleransı ( Alerjisi) Tedavisi Nasıl Yapılır?

Histamin intoleransı tedavisinde, semptomları kontrol altına almak ve metabolik dengeyi sağlamak amacıyla çok yönlü bir tedavi politikası uygulanır.

Histamin intoleransı tedavisinde başvurulacak yöntemler aşağıdaki gibi olabilir:

• Histamin eliminasyon diyeti: Histamin alerjisi tedavisinde en sık başvurulan yöntemlerden biri eliminasyon diyetidir. Kişiden bir süre histamin içeren ya da vücuttaki histamini tetikleyen gıdaları tüketmeyi tamamen bırakması istenir. Sonrasında bu besinler kademli olarak tüketilerek kişinin histamin intoleransının belirlenmesi amaçlanır.
• DAO enzimi takviyeleri: DAO enzim aktivitesi düşük olan kişilere DAO enzimi takviyeleri önerilebilir.
• Antihistaminikler: Akut ve klinik olarak daha şiddetli belirtilerin yaşandığı dönemlerde belirtileri yönetmek amacıyla hekim kontrolünde kullanılabilir.
• Bağırsak florasını düzenlemek: Gelecekte bağırsaktaki histamin miktarını azaltmak için probiyotiklerden faydalanılabilir. Bu yaklaşımda, mevcut histamini parçalayabilen probiyotikler önerilebilir.

Histamin İntoleransı ( Alerjisi) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Histamin intoleransı ne demek?

Histamin intoleransı, besinler yoluyla alınan veya vücutta üretilen histamin miktarı ile bu histaminin bağırsaklardaki diamin oksidaz (DAO) enzimi tarafından parçalanma kapasitesi arasındaki dengesizlikten kaynaklanan, alerji benzeri semptomlara yol açan bir gıda intoleransı türüdür.

Histamin intoleransı nasıl anlaşılır?

Kişinin fermente gıdalar, olgunlaşmış peynirler veya alkol gibi histamin zengini besinleri tükettikten sonra beklenmedik ve tekrarlayan şekilde şişkinlik, karın ağrısı, baş ağrısı, ciltte kızarıklık, kaşıntı veya burun tıkanıklığı gibi belirtiler yaşamasıyla histamin intoleransından şüphe edilebilir. Kesin ayrım diğer alerjik ve gastrointestinal hastalıkların dışlanması ve eliminasyon diyetine verilen yanıtla anlaşılır.

Histamin alerjisi olanlar ne yemeli?

Taze et ve tavuk ile domates, patlıcan, ıspanak ve avokado dışındaki sebzeler; çilek, muz, ananas ve turunçgiller dışındaki taze meyveler, histamin alerjisi olan kişiler için uygun gıdalar arasında yer alır.

Histamin alerjisi olanlar ne yememeli?

Fermente gıdalar, olgunlaştırılmış peynirler, şarküteri ürünleri ve alkol; histamin düzeyini artırabileceği veya histaminin parçalanmasını zorlaştırabileceği için histamin intoleransı olan kişilere önerilmez.

Histamin intoleransı için hangi doktora gidilir?

Histamin intoleransı karmaşık bir durumdur. Ancak cilt döküntüsü ve genel alerjik reaksiyonlar görülüyorsa Alerji ve İmmünoloji bölümüne, sindirim sistemi kaynaklı sorunlarda Gastroenteroloji bölümüne başvurulabilir. Her iki belirti grubunun birlikte görülmesi durumunda, olası alerjik ve immünolojik nedenlerin değerlendirilmesi için Alerji ve İmmünoloji bölümüne başvurmak uygun bir ilk adım olabilir.