Keratokonus Nedir? Keratokonus Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Keratokonus Nedir?

Keratokonus, korneanın yapısal olarak incelmesi ve giderek öne doğru çıkıntı yaparak koniye benzer bir şekil almasıyla ilişkili bir kornea hastalığıdır. Normal kornea düzgün ve kubbeye benzer bir yüzeye sahiptir. Bu yapı göze giren ışığın retina üzerinde doğru biçimde odaklanmasına yardımcı olur. Keratokonusta kornea yüzeyindeki düzen bozulduğu için ışık farklı yönlerde düzensiz şekilde kırılır.

Kornea şeklindeki değişiklik başlangıçta miyopi ve astigmat değerlerinin artmasına yol açabilir. Hastalık ilerledikçe astigmat daha düzensiz hale gelebilir ve gözlükle elde edilen görme kalitesi azalabilir. Keratokonus genellikle her iki gözde görülür ancak iki gözün etkilenme derecesi aynı olmayabilir. Özellikle genç yaşlarda başlayan keratokonusta değişiklikler daha hızlı gerçekleşebilir.

Keratokonus Belirtileri Nelerdir?

Keratokonusun erken dönemlerinde belirtiler sıradan bir miyopi veya astigmatla karıştırılabilir. İlk dönemlerde gözlük numarasının sık değişmesi veya gözlük kullanılmasına rağmen görmenin beklenen düzeyde netleşmemesi dikkat çekebilir. Kornea şekli daha düzensiz hale geldikçe görme kalitesindeki bozulma belirginleşebilir.

Keratokonus belirtileri şunlardır:

• Bulanık veya bozulmuş görme

• Astigmat veya miyopi değerlerinde artış

• Gözlük numarasının sık değişmesi

• Gözlükle yeterli görme netliğinin sağlanamaması

• Işıkların çevresinde halka veya parlamalar görülmesi

• Gece görüşünde zorlanma

• Parlak ışıklara karşı hassasiyet

• Tek gözle bakıldığında gölgeli veya çift görüntü oluşması

• Düz çizgilerin eğri veya bozuk görülmesi

• Görme kalitesinde zaman içinde azalma

Keratokonus ilerledikçe günlük yaşamda okuma, araç kullanma, bilgisayar kullanma veya uzaktaki ayrıntıları seçme gibi görsel dikkat gerektiren aktiviteler zorlaşabilir. Belirtilerin şiddeti korneadaki şekil değişikliğinin düzeyine göre kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Keratokonus Evreleri Nelerdir?

Keratokonus hafif, orta veya ileri evre gibi ifadelerle tanımlanabilse de hastalığın derecesini belirlemek için yalnızca tek bir ölçüm kullanılmaz. Kornea eğriliği, korneanın en ince bölgesindeki kalınlık, ön ve arka kornea yüzeyinin şekli, görme keskinliği, kırma kusuru ve korneada skar bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilir.

Erken evrede korneadaki değişiklikler sınırlı olabilir ve kişi gözlük ya da yumuşak kontakt lenslerle yeterli görme düzeyine ulaşabilir. Hastalık ilerledikçe düzensiz astigmat artar ve sert gaz geçirgen, hibrit veya skleral gibi özel kontakt lenslere ihtiyaç duyulabilir.

İleri keratokonusta korneanın belirgin biçimde incelmesi, dikleşmesi ve düzensizleşmesi görülebilir. Bazı hastalarda ‘korneal skar’ gelişebilir. Kontakt lenslerle yeterli görmenin elde edilemediği veya lens kullanımının mümkün olmadığı ileri olgularda kornea nakli seçenekleri değerlendirilebilir. Güncel yaklaşımda tedavi planı yalnızca hastalığın mevcut evresine değil, takip sırasında ilerleme gösterip göstermediğine göre de belirlenir.

Keratokonus Neden Olur?

Keratokonusun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlık ile çevresel ve mekanik faktörlerin birlikte rol oynayabileceği düşünülmektedir. Kornea dokusunun yapısal dayanıklılığının azalması korneanın incelmesine ve öne doğru şekil değiştirmesine zemin hazırlayabilir.

Keratokonusla ilişkili başlıca faktörler şunlardır:

• Ailede keratokonus bulunması

• Genetik yatkınlık

• Gözleri sık veya sert biçimde ovalama

• Alerjik göz hastalıkları ve göz kaşıntısı

• Kronik göz yüzeyi irritasyonu

• Down sendromu gibi bazı genetik hastalıklar

• Bağ dokusunu etkileyen bazı hastalıklar

Özellikle gözleri sürekli ve kuvvetli biçimde ovalama keratokonusla ilişkilendirilen önemli faktörlerden biridir ve hastalığın ilerlemesiyle de bağlantılı olabilir. Alerji nedeniyle gözlerinde sık kaşıntı bulunan kişilerin alerjinin kontrolü ve göz ovalama alışkanlığının azaltılması konusunda göz hekimi tarafından değerlendirilmesi önem taşır.

Keratokonus Nasıl Teşhis Edilir?

Keratokonus tanısı ayrıntılı göz muayenesi ve korneanın yapısını değerlendiren ölçümlerle konur. Erken dönemde yalnızca standart göz muayenesiyle belirgin bulgu görülmeyebilir. Bu nedenle keratokonus şüphesinde kornea yüzeyinin ve kalınlığının ayrıntılı olarak değerlendirilmesi önemlidir.

Keratokonus tanısında kullanılabilecek başlıca yöntemler şunlardır:

• Görme Keskinliği ve Refraksiyon Testi: Görme düzeyini ve miyopi ile astigmat gibi kırma kusurlarını değerlendirir.

• Biyomikroskopik Muayene: Kornea, gözün ön segmenti ve keratokonusla ilişkili yapısal değişikliklerin incelenmesini sağlar.

• Keratometri: Korneanın eğriliğini ölçerek normalden daha dik veya düzensiz bölgelerin belirlenmesine yardımcı olur.

• Kornea Topografisi: Kornea ön yüzeyinin eğrilik haritasını çıkarır ve özellikle erken keratokonus bulgularının değerlendirilmesinde önemli rol oynar.

• Kornea Tomografisi: Korneanın ön ve arka yüzeyini ve kalınlık dağılımını üç boyutlu olarak değerlendirmeye yardımcı olur.

• Pakimetri: Korneanın farklı bölgelerdeki kalınlığını ölçer ve en ince kornea bölgesinin belirlenmesini sağlar.

Keratokonusun ilerleyip ilerlemediğini anlamak için tek bir ölçüm yerine farklı tarihlerde yapılan muayene ve kornea haritalarının karşılaştırılması gerekebilir. Özellikle genç hastalarda düzenli takip önem taşır.

Keratokonus İlerler mi?

Keratokonus ilerleyici özellik gösterebilir ancak hastalığın seyri her kişide aynı değildir. Bazı kişilerde kornea şekli uzun süre stabil kalabilirken bazı kişilerde daha hızlı değişiklik görülebilir. Hastalık genç yaşlarda başladığında ilerleme olasılığı ve hızı daha yüksek olabilir.

İlerleme sırasında kornea giderek daha dik ve düzensiz hale gelebilir, kornea kalınlığında azalma görülebilir ve gözlük numarası değişebilir. Bu nedenle keratokonusun izlenmesinde yalnızca kişinin şikâyetleri değil, seri kornea topografisi veya tomografisi ölçümleri de değerlendirilir. İlerleme saptanması tedavi planını doğrudan etkileyebilir.

Keratokonusun Komplikasyonları Nelerdir?

İlerlemiş keratokonusta korneanın düzensizliği belirginleşerek görme kalitesinde ciddi azalmaya neden olabilir. Korneada skar oluşması kontakt lenslerle sağlanabilecek görme düzeyini de sınırlayabilir.

Keratokonusla ilişkili komplikasyonlardan biri akut korneal hidropstur. Korneanın arka bölümündeki yapılarda meydana gelen hasar nedeniyle kornea içine sıvı girmesi sonucu ani bulanıklaşma ve kornea ödemi gelişebilir. Bu durumda görme kısa sürede belirgin biçimde azalabilir ve gözde rahatsızlık ortaya çıkabilir.

Korneada skar gelişmesi, ileri derecede düzensiz astigmat ve kontakt lens kullanımının zorlaşması da ileri evre hastalıkta görülebilecek sorunlar arasındadır.

Keratokonus Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Keratokonus tedavisi hastalığın evresine, korneanın yapısına, görme düzeyine, kişinin yaşına ve hastalığın ilerleyip ilerlemediğine göre planlanır. Tedavide iki farklı hedef bulunur. Gözlük ve kontakt lensler mevcut görme bozukluğunu düzeltmeyi amaçlarken korneal çapraz bağlama gibi yöntemler ilerleyen keratokonusta korneanın şekil değişikliğini yavaşlatmayı veya durdurmayı hedefler.

Keratokonus tedavisinde uygulanabilecek yöntemler şunlardır:

• Gözlük

• Yumuşak veya özel kontakt lensler

• Kornea çapraz bağlama

• Kornea içi halka segmentleri

• Uygun ileri olgularda kornea nakli

Tedavi seçeneklerinin tamamı her hasta için uygun değildir. Hangi yöntemin uygulanacağı kornea ölçümleri ve ayrıntılı göz muayenesi sonucunda belirlenir.

Gözlük Kullanımı

Keratokonusun erken dönemlerinde miyopi ve astigmat gözlükle düzeltilebilir. Kornea yüzeyi henüz ciddi derecede düzensiz değilse gözlükle yeterli görme sağlanabilir.

Hastalık ilerledikçe düzensiz astigmat artabilir ve standart gözlük camlarının sağladığı görme kalitesi yetersiz kalabilir. Gözlük kullanılması keratokonusun ilerlemesini durdurmaz ancak mevcut kırma kusurunun düzeltilmesine yardımcı olur.

Kontakt Lens Kullanımı

Keratokonusta kontakt lensler özellikle gözlükle yeterli görmenin elde edilemediği durumlarda kullanılabilir. Hastalığın derecesine ve kornea yapısına göre yumuşak torik, sert gaz geçirgen, hibrit veya skleral kontakt lens seçenekleri değerlendirilebilir.

Sert gaz geçirgen ve skleral lensler korneanın düzensiz yüzeyinin optik etkisini azaltarak daha düzenli bir kırıcı yüzey oluşmasına yardımcı olabilir. Kontakt lensler görme kalitesini artırabilir ancak keratokonusun ilerlemesini durduran bir tedavi değildir. Lenslerin uygun ölçülerde seçilmesi ve düzenli kontrollerle takip edilmesi gerekir.

Kornea Çapraz Bağlama

Kornea çapraz bağlama, diğer adıyla corneal cross-linking veya CXL, ilerleme gösteren keratokonusta kornea dokusunun biyomekanik dayanıklılığını artırmayı amaçlayan bir tedavidir. İşlemde riboflavin ve kontrollü ultraviyole ışık kullanılarak korneadaki kollajen yapıları arasındaki bağların güçlendirilmesi hedeflenir.

Çapraz bağlamanın temel amacı mevcut gözlük numarasını tamamen ortadan kaldırmak veya korneayı normal şekline döndürmek değildir. Asıl amaç ilerleyen kornea incelmesi ve şekil bozukluğunu yavaşlatmak veya durdurmaktır. Bu nedenle özellikle hastalığın ilerlediğinin gösterildiği kişilerde değerlendirilir. Kornea kalınlığı, hastanın yaşı ve diğer kornea özellikleri işlem öncesinde göz hekimi tarafından incelenir.

Kornea İçi Halka Uygulaması

Kornea içi halka segmentleri korneanın içine yerleştirilen küçük implantlardır. Amaç kornea şeklini kısmen düzenlemek ve bazı hastalarda görme kalitesinin veya kontakt lens uyumunun iyileştirilmesine yardımcı olmaktır.

Halka uygulaması her keratokonus hastasına uygulanmaz. Korneanın kalınlığı, koninin konumu, görme düzeyi ve korneada skar bulunup bulunmaması gibi özellikler değerlendirilir. Kornea içi halka uygulaması tek başına keratokonusun ilerlemesini durduran bir yöntem olarak değerlendirilmez. İlerleyici hastalık varsa çapraz bağlama gibi başka tedaviler ayrıca gündeme gelebilir.

Kornea Nakli

İleri keratokonusta korneada belirgin skar gelişmesi, kontakt lenslerin kullanılamaması veya diğer yöntemlerle yeterli görmenin sağlanamaması durumunda kornea nakli değerlendirilebilir.

Keratokonusun özelliklerine göre korneanın belirli tabakalarının değiştirildiği veya korneanın tam kat değiştirildiği nakil yöntemlerinden yararlanılabilir. Kornea nakli genellikle diğer görme rehabilitasyonu seçeneklerinin yeterli olmadığı ileri olgular için değerlendirilir. Nakil sonrasında da bazı kişilerde en iyi görme düzeyine ulaşmak için gözlük veya kontakt lens gerekebilir.

Keratokonus ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Keratokonus İlerler mi?

Keratokonus bazı kişilerde ilerleyebilir ancak ilerleme hızı kişiden kişiye değişir. Özellikle genç hastalarda hastalığın daha hızlı değişebilmesi nedeniyle düzenli kornea ölçümleriyle takip önemlidir.

Keratokonus Körlük Yapar mı?

Keratokonus ileri evrelerde görme düzeyini ciddi biçimde azaltabilir. Bununla birlikte gözlük, özel kontakt lensler ve cerrahi yöntemler dahil farklı görme rehabilitasyonu seçenekleri bulunur. Görme üzerindeki etkisi hastalığın derecesine göre değişir.

Keratokonus Genetik mi?

Keratokonus gelişiminde genetik yatkınlığın rolü bulunabilir ve ailesinde keratokonus olan kişilerde risk artabilir. Bununla birlikte hastalığın yalnızca genetik faktörlere bağlı olduğu söylenemez.

Keratokonus Kaç Yaşında Başlar?

Keratokonus sıklıkla ergenlik ve genç erişkinlik döneminde belirti vermeye başlar. Ancak çocuklukta veya daha ileri yaşlarda da tanı konabilir.

Keratokonus Her İki Gözü Etkiler mi?

Keratokonus çoğunlukla iki gözü etkiler ancak hastalığın şiddeti iki gözde aynı olmayabilir. Bir gözdeki kornea değişiklikleri diğer göze göre daha ileri düzeyde olabilir.

Keratokonus Gözlükle Düzelir mi?

Erken keratokonusta görme gözlükle yeterli düzeyde düzeltilebilir. Hastalık ilerleyip düzensiz astigmat arttığında gözlükle elde edilen görme kalitesi azalabilir ve özel kontakt lenslere ihtiyaç duyulabilir.

Keratokonus İçin Kontakt Lens Kullanılabilir mi?

Evet. Yumuşak, sert gaz geçirgen, hibrit veya skleral kontakt lensler korneanın özelliklerine göre kullanılabilir. Kontakt lensler görmenin düzeltilmesini sağlar ancak hastalığın ilerlemesini durdurmaz.

Keratokonus Lensle Düzelir mi?

Kontakt lensler keratokonusa bağlı düzensiz astigmatın optik etkisini azaltarak görme kalitesini artırabilir ancak korneanın yapısal hastalığını ortadan kaldırmaz. İlerleyici keratokonusta ayrıca hastalığın ilerlemesini hedefleyen tedaviler gerekebilir.

Keratokonus İçin Cross-Linking Nedir?

Cross-linking, riboflavin ve ultraviyole ışık yardımıyla kornea dokusunun dayanıklılığını artırmayı amaçlayan bir işlemdir. Temel hedef ilerleyici keratokonusta korneanın daha fazla incelmesini ve şekil değiştirmesini yavaşlatmak veya durdurmaktır.

Cross-Linking Keratokonusu Tamamen Düzeltir mi?

Cross-linkingin temel amacı korneayı tamamen eski şekline döndürmek veya gözlük numarasını sıfırlamak değildir. Tedavinin temel hedefi hastalığın ilerlemesini kontrol altına almaktır.

Keratokonus Ameliyatı Var mı?

Keratokonus için tek bir ameliyat yöntemi yoktur. Hastanın kornea yapısına göre kornea içi halka segmentleri veya ileri durumlarda kornea nakli gibi cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. Cross-linking ise ilerleyen hastalıkta kullanılan farklı bir tedavi yaklaşımıdır.

Keratokonusta Kornea Nakli Ne Zaman Gerekir?

Korneada ileri derecede şekil bozukluğu veya skar bulunması, kontakt lenslerin kullanılamaması ya da diğer yöntemlerle yeterli görmenin elde edilememesi durumunda kornea nakli değerlendirilebilir.

Göz Ovalamak Keratokonusu İlerletir mi?

Sık ve kuvvetli göz ovalama keratokonus gelişimi ve ilerlemesiyle ilişkilendirilir. Özellikle göz alerjisi veya kaşıntısı bulunan kişilerin göz ovalamaktan kaçınması ve kaşıntının nedeninin değerlendirilmesi önemlidir.

Keratokonus Astigmat Yapar mı?

Evet. Kornea yüzeyinin şeklinin bozulması astigmata, özellikle düzensiz astigmata yol açabilir. Hastalık ilerledikçe standart gözlük camları bu düzensizliği tamamen düzeltemeyebilir.

Keratokonus Kendiliğinden Geçer mi?

Keratokonusun kendiliğinden ortadan kalkması beklenmez. Hastalık bazı kişilerde bir dönemden sonra stabil hale gelebilir ancak ilerleyip ilerlemediğinin anlaşılması için düzenli takip gerekir.

Keratokonus Lazerle Tedavi Edilir mi?

Keratokonusta kullanılan korneal çapraz bağlama işleminde ultraviyole ışık kullanılır ancak bu yöntem miyop veya astigmatı düzeltmek için uygulanan standart excimer lazer ameliyatlarıyla aynı değildir. Keratokonuslu kornea zaten incelmiş ve yapısal olarak zayıflamış olabileceği için standart refraktif lazer işlemlerinin uygunluğu özel olarak değerlendirilmelidir.

Keratokonus Hastaları Nelere Dikkat Etmeli?

Keratokonusu olan kişilerin gözlerini sert biçimde ovalamaktan kaçınması, göz alerjisi veya kaşıntısı varsa bunun için değerlendirme yaptırması ve önerilen kontrol aralıklarını aksatmaması önemlidir. Kontakt lens kullanan kişilerin lens hijyenine ve önerilen kullanım sürelerine dikkat etmesi gerekir.

Keratokonus Ne Kadar Sürede İlerler?

Keratokonusun ilerleme hızı için herkes açısından geçerli tek bir süre yoktur. Bazı hastalarda yıllar boyunca sınırlı değişiklik görülürken özellikle daha genç kişilerde değişim daha hızlı gerçekleşebilir. Seri kornea haritaları hastalığın seyrinin değerlendirilmesinde kullanılır.