Soğuk Alerjisi Nedir? Soğuk Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Soğuk Alerjisi Nedir?

Soğuk alerjisi, cildin soğuk hava, soğuk su, buz ve dondurucu gıdalar gibi düşük sıcaklıktaki etkenlere maruz kaldığında ortaya çıkan alerjik reaksiyondur. Soğuk ürtikeri olarak da bilinen bu durumda, soğukla temas eden cilt bölgesinde bağışıklık sisteminin histamin ve diğer kimyasallarla salgılaması sonucu kaşıntılı, kızarık ve kabarık döküntüler meydana gelir. Genellikle maruziyet sonrasında cildin tekrar ısınmasıyla lezyonlar daha belirgin hale gelir. Vakaların büyük çoğunluğunda soğuk alerjisi sonradan ortaya çıkar, ancak nadir de olsa genetik veya altında yatan başka hastalıklara bağlı olarak da ortaya çıkabilir.

Soğuk alerjisinin belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Soğuk bir cisme dokunulduğunda ellerde şişme ya da soğuk bir içecek tüketildiğinde dudak ve boğazda ödem oluşması en yaygın belirtiler arasında yer alır. Özellikle soğuk suya aniden girmek gibi tüm vücudun soğuğa maruz kaldığı durumlarda ise tansiyon düşüklüğü, bayılma, nefes darlığı ve anafilaksi gibi ciddi durumlar gelişebilir.

Soğuk Alerjisi Neden Olur?

Soğuk alerjisi, genetik faktörler, geçirilmiş enfeksiyonlar, sistemik hastalıklar ve çevresel faktörler gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Durumun nedeni tam olarak bilinmez, ancak temel mekanizma cildin soğukla teması sonrasında bağışıklık sistemine ait mast hücrelerinin aşırı duyarlılık göstererek kana histamin ve diğer iltihabi kimyasalları salgılamasıdır. Bu kimyasal salınımı damarların genişlemesine ve sıvı sızdırmasına yol açarak ciltte kaşıntı, kızarıklık ve kabarmaya neden olur.

Soğuk alerjisinin nedenleri şunlardır:

• Histamin salınımı
• Geçirilmiş enfeksiyonlar
• Genetik faktörler
• Ottoimmün ve sistemik hastalıklar
• Kanser ve kan hastalıkları
• Çevresel faktörler

Histamin Salınımı

Soğuk maruziyeti sonrasında cildin tekrar ısınmasıyla birlikte, cildimizde bulunan hücreler bağışıklık yanıtı olarak histamin başta olmak üzere çeşitli iltihabi maddeleri dolaşıma salgılar. Histamin ciltteki küçük kan damarlarını genişleterek bölgeye sıvı toplanmasına, kurdeşen döküntülerine ve kaşıntıya yol açar.

Geçirilmiş Enfeksiyonlar

Bazen geçirilmiş ağır viral veya bakteriyel enfeksiyonlar bağışıklık sisteminin çalışma dengesini bozarak soğuğa karşı geçici ya da kalıcı bir aşırı duyarlılık geliştirmesine neden olabilir. Özellikle öpücük hastalığı, hepatitler, suçiçeği ve zatürre gibi hastalıklar sonrasında soğuk ürtikeri tetiklenebilir.

Genetik Faktörler

Nadir görülen soğuk ürtikeri formlarında durum doğrudan genetik mutasyonlarla ilişkilidir. Ebeveynlerden aktarılan otoinflamatuar gen mutasyonları, vücudun soğuk ortamda kendi kendine iltihabi yanıt başlatmasına neden olur ve bu durum doğuştan gelen veya erken çocuklukta fark edilen kronik bir hassasiyet yaratır.

Otoimmün ve Sistemik Hastalıklar

Bağışıklık sisteminin vücudun kendi dokularını yabancı olarak algıladığı otoimmün hastalıklarda, soğuğa karşı tolerans düşebilir. Vücutta dolaşan anormal proteinler ve otoantikorlar, soğuk hava ya da soğuk suyla temas edildiğinde birikerek mast hücrelerini uyarır ve alerjik reaksiyonu başlatır.

Kanser ve Kan Hastalıkları

Özellikle sekonder gelişen soğuk ürtikerinde, altta yatan kemik iliği, lenf sistemi ve kan proteinlerini etkileyen hastalıklar rol oynayabilir.

Çevresel Faktörler

Doğrudan bir hastalığa bağlı olmaksızın gelişen birincil türde, cildin aniden yüksek ısıdan düşük ısıya geçmesi en büyük tetikleyicidir. Soğuk rüzgara maruz kalmak, soğuk deniz veya havuz suyuna girmek, buzlu gıdalar tüketmek ya da klimalı ortama geçmek gibi ani sıcaklık düşüşleri bağışıklık hücrelerinin uyarılmasına neden olur.

Soğuk Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Soğuk alerjisinin en yaygın belirtisi, cildin düşük sıcaklığa maruz kalan bölgesinde dakikalar içinde gelişen kaşıntılı, kızarık ve kabarık döküntülerdir. Bunun yanı sıra soğuk nesnelere temas edildiğinde ellerde şişme veya dondurucu içecek ve yiyecekler tüketildiğinde dudak ve boğaz bölgesinde ödem oluşması da sık karşılaşılan tepkiler arasındadır.

Soğuk alerjisi belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Kaşıntılı, kızarık ve kabarık cilt döküntüleri
• Soğukla temas eden bölgede yanma hissi ve ödem
• Soğuk nesneler tutulduğunda ellerde şişme
• Dudak, dil ve boğazda şişme
• Ateş
• Baş ağrısı
• Eklem ağrısı
• Yorgunluk
• Anksiyete
• Kalp çarpıntısı
• Tansiyon düşüklüğü
• Nefes darlığı
• Baş dönmesi ve bayılma
• Anafilaksi

Soğuk Alerjisi Tanısı Nasıl Konulur?

Soğuk alerjisi tanısı, hastanın ayrıntılı tıbbi öyküsü alınıp fizik muayenesi yapıldıktan sonra, cildin soğuğa verdiği reaksiyonu gözlemlemek amacıyla uygulanan soğuk uyarım testi veya bilinen adıyla buz küpü testi ile konulur. Bu testte plastik bir torba içerisindeki buz küpü hastanın kolunun iç kısmına birkaç dakika boyunca uygulanır ve buz kaldırılıp cilt tekrar ısınırken 5 ila 10 dakika içerisinde kızarık, kabarık bir döküntünün gelişip gelişmediğine bakılır.

Soğuk Alerjisi Nasıl Tedavi Edilir?

Soğuk alerjisinin tedavisinde temel yaklaşım, soğuk ortamlardan, soğuk suyla temastan ve dondurucu yiyecek-içeceklerden kaçınarak reaksiyon oluşumunu önlemek ve ortaya çıkan semptomları kontrol altına almaktır. Semptomların gelişmesini engellemek veya hafifletmek için en sık antihistaminik ilaçlar tercih edilirken, standart dozlara yanıt vermeyen durumlarda hekim kontrolünde doz artırımına gidilebilir ya da kortikosteroidler, antibiyotikler, lökotrien antagonistleri veya immünsüpresif ilaçlar reçete edilebilir. Şiddetli ve hayati tehlike oluşturan anafilaksi riski taşıyan hastaların ise acil müdahale için yanlarında mutlaka bir epinefrin enjeksiyonu taşımaları, ayrıca vücudu kademeli olarak soğuğa alıştırmayı hedefleyen duyarsızlaştırma yönteminin doktor gözetimi olmadan kesinlikle denenmemesi gerekir.

Soğuk Alerjisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Soğuk alerjisine ne iyi gelir?

Soğuk alerjisine en iyi gelen yöntem, soğuk hava, soğuk su, buz ve dondurulmuş gıdalardan kaçınarak koruyucu giysiler giymektir. Ayrıca doktor kontrolünde düzenli antihistaminik ilaçlar kullanmak ve ciddi reaksiyon riski varsa epinefrin taşımak semptomları önlemeye yardımcı olur.

Soğuğa karşı hassasiyet neden olur?

Soğuğa karşı hassasiyet, cildin düşük sıcaklıkla teması sonrasında bağışıklık sisteminin mast hücrelerinden histamin ve diğer iltihabi kimyasalları salgılaması nedeniyle oluşur. Bu durum genellikle aniden gelişen birincil bir hassasiyet olabileceği gibi genetik mutasyonlar, viral enfeksiyonlar veya altta yatan otoimmün ve kan hastalıkları sebebiyle de tetiklenebilir.

Soğuk su alerjisinin belirtileri nelerdir?

Soğuk suyla temas sonrası veya cilt ısınırken temas bölgesinde kaşıntılı, kızarık ve kabarık ürtiker döküntüleri ile yanma hissi meydana gelir. Tüm vücudun soğuk suya girmesi durumunda ise tansiyon düşüklüğü, nefes darlığı, bayılma, anafilaksi ve boğulma riski gibi hayati tehlike oluşturan şiddetli reaksiyonlar gelişebilir.

Soğuk alerjisi için hangi doktora gidilmeli?

Soğuk alerjisi belirtileri yaşayan kişilerin doğru tanı ve tedavi planlaması için bir Alerji ve İmmünoloji uzmanına veya Cilt Hastalıkları (Dermatoloji) doktoruna başvurması gerekir. Bu uzmanlar, buz küpü testi ve kan tetkikleri ile hastalığın türünü belirleyerek uygun ilaç tedavisini reçete ederler.

Soğuk alerjisi olanlar ne yapmalı?

Soğuk alerjisi olan kişiler soğuk ortamlarda vücutlarını açıkta bırakmayacak şekilde giysiler giymeli, buzlu içeceklerden ve soğuk gıdalardan uzak durmalıdır. Deniz veya havuza girmeden önce suyu elleriyle kontrol etmeli, ameliyat olacaklarsa soğuk ameliyathane ortamı için cerrahi ekibi bilgilendirmeli ve reçete edilmişse acil durum ilaçlarını yanlarında taşımalıdırlar.

Soğuk alerjisi nasıl geçer?

Soğuk alerjisi atağı geliştikten sonra semptomlar genellikle cildin ısınması ve antihistaminik kullanımı ile birkaç saat içinde kendiliğinden yatışır. Hastalığın kalıcı olarak geçmesi için ise tetikleyicilerden korunmak, doktor tavsiyesiyle antihistaminik tedaviler uygulamak ve altta yatan bir hastalık varsa onu tedavi etmek gerekir.

Soğuk alerjisi tehlikeli mi?

Hafif vakalarda sadece kaşıntı ve döküntü yapsa da, soğuk alerjisi tüm vücudu etkilediğinde hayati tehlike oluşturabilen ciddi bir rahatsızlıktır. Özellikle soğuk suda yüzme sırasında veya soğuk gıdalarla boğazın şişmesi durumunda anafilaksi, solunum yetmezliği, bayılma ve boğulma gibi ciddi komplikasyonlar gelişebilir.