Daha iyi bir deneyim için konum izni vermelisiniz.
TR

Genel Tanıtım

Kuduz Hastalığı Nedir?

Kuduz, enfekte hayvanların tükürüğünden, yani salyasından insanlara yayılan ölümcül bir virüstür. Kuduz virüsü genellikle ısırma yoluyla diğer canlılara bulaşır.

Ülkemizde kuduza yakalanma ve bulaştırma olasılığı en yüksek türler arasında at, eşek, inek, keçi, kedi, ve köpek gibi evcil hayvanlar ile ayı, çakal, domuz, kirpi, kokarca, köstebek, kurt, tilki, sansar, yarasa gibi yabani hayvanlar bulunur. 

Kuduz hastalığı erken müdahale edilmesi zorunlu bir hastalıktır. Kuduz belirtileri ve semptomlarının görülmeye başlandığı hemen her vakada hastalık bireyin ölümüne neden olur. Bu nedenle, kuduza yakalanma riski ile karşı karşıya kalan her bireyin korunmak için kuduz aşısı yaptırması zorunludur.

Nedenleri

Kuduz Hastalığı Neden Olur?

Kuduz enfeksiyonuna kuduz virüsü neden olur. Kuduz virüsü, enfekte canlıların tükürüğü yoluyla yayılır. Herhangi bir memeli, yani yavrusunu emziren hayvan türlerinin tamamı kuduz virüsünü başka türlere bulaştırabilir. Enfekte hayvanlar, başka bir hayvanı veya kişiyi ısırarak virüsü yayabilir.

Daha nadir vakalarda ise enfekte olmuş tükürük, ağız ya da gözler gibi mukoza zarlarının bulunduğu dokularla veya açık bir yara ile temasa girdiğinde kuduz virüsü yayılabilir. Bu, enfekte bir hayvanın bireyin cildinde açıkta duran küçük bir kesiği yalaması durumunda dahi  meydana gelebilir. Isırmanın yanı sıra pençeleme gibi yaralanmalar da kuduz virüsünün taşınmasına yol açabilir.

Çok nadir vakalarda virüsün doku ve organ nakli alıcılarına enfekte bir organ aracılığı ile taşındığı görülmüştür. Aynı zamanda kuduz bir hayvanın etinin veya sütünün çiğ olarak tüketilmesi de kuduz bulaşmasına neden olabilir.

Çeşitli faktörler kuduz hastalığına yakalanma riskini artırabilir. Bunlar arasında Afrika ve Güneydoğu Asya ülkeleri dahil olmak üzere kuduzun daha yaygın olduğu gelişmekte olan ülkelerde seyahat etmek veya yaşamak, mesela vahşi hayvanları kamp alanından uzak tutmak için önlem almadan yarasaların yaşadığı mağaralarda keşfe çıkmak gibi bireyi kuduz riski taşıyan vahşi hayvanlarla temas ettirme olasılığı bulunan faaliyetlerde bulunmak, laboratuvarda kuduz virüsü ile çalışmak, tanınmayan hayvanlar ile yakın temasta bulunmak, ve kuduz virüsünün beyne daha hızlı ulaşmasına yardımcı olabilecek baş veya boyun yaraları bulunur.

Kuduz Hastalığı Nasıl Önlenir?

Bireyler, kuduz hastalığı riskini azaltmak için öncelikle kuduz hayvanlarla temasa giren evcil hayvanlarını aşılatmalıdır. Kedi, veya köpek gibi evcil hayvanlar kuduza karşı aşılanabilir. Veterinerler hayvanların ne sıklıkla aşılanması gerektiği konusunda yeterli bilgiyi sağlayacaktır. 

Evcil hayvanlar mümkün olduğu oranda içeride tutulmalı, ve dışarıda bulundukları süreç boyunca denetlenmelidir. Evcil hayvanlar ile vahşi hayvanlar arasında temas kurulması önlenmelidir. 

Küçük evcil hayvanlar, avcı türlerden korunmalıdır. Tavşan ya da hamster gibi küçük evcil hayvanlar korumalı kafeslerin içinde tutulmalı ve yabani hayvanlardan korunmalıdır. Ne yazık ki bu tür küçük evcil hayvanlara kuduza karşı aşı uygulaması yapılamaz.

Sokak hayvanlarının düzenli kontrol edilmesi ve aşılarının yapılabilmesi için yerel hayvan kontrol görevlileri ve belediyelere durumları bildirilmelidir. 

İnsanlar vahşi hayvanlardan uzak durmalı, ve onları rahatsız edecek şekilde yaklaşmamalıdır. Kuduz etkisi altında olan vahşi hayvanlar ilk bakışta insandan korkmuyor gibi görünebilir. Vahşi bir hayvanın insanlarla dostça davranması normal bir davranış değildir, bu yüzden korkmayan hayvanlardan uzak durmak gereklidir.

Yarasa türlerini meskun evlerden uzak tutmak gereklidir. Yarasaların ev içine girebileceği tüm çatlaklar ve boşluklar kapatılmalıdır.  Evde bu tür bir hayvan işgalinin gözlemlendiği durumda, bu hayvanları evden uzak tutmanın yollarını bulmak için yerel bir uzmana veya belediyeye başvurmak gereklidir.

Seyahat eden bireyler kuduz aşısı olmayı düşünmelidir. Özellikle kuduz vakalarının yaygın olarak görüldüğü bir ülkeye seyahat eden bireyler, orada uzun bir süre kalacaklarsa doktorlarına kuduz aşısı yaptırmanın gerekliliğini sormalıdır. Yine tıbbi bakıma ulaşmanın zor olduğu bölgelere seyahat edecek bireyler de aynı önlemleri düşünmelidir.

Belirtiler

Kuduz Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Kuduz hastalığının belirti ve semptomları,  grip belirti ve semptomları ile benzerlik gösterebilir ve günler boyu devam edebilir. Bu ilk aşamadan sonra ortaya çıkan belirti ve semptomlar arasında;

  • Ateş
  • Baş ağrısı
  • Ajitasyon
  • Akıl karışıklığı
  • Anksiyete
  • Aşırı tükürük üretimi
  • Halüsinasyonlar
  • Hiperaktivite
  • Isırılan bölgede duyu değişikliği
  • Kısmi felç
  • Kusma
  • Mide bulantısı
  • Uykusuzluk
  • Yutma güçlüğü ve yutma güçlüğü nedeniyle sıvı içmeye karşı geliştirilen korku hissi bulunur.

Herhangi bir hayvan tarafından ısırılan bireyler, her şart altında bu hayvanın kuduz olması riskini göz önüne almadan acil tıbbi yardım almalıdır. Bireyin yaralarına ve maruziyetin meydana geldiği duruma bağlı olarak, tıbbi yardımı sağlayan tıp uzmanı kuduzun önlenmesi için uygun tedavinin ne kadar sürdürüleceğine karar verecektir.

Daha garantili bir yaklaşım olarak birey ısırılıp ısırılmadığından emin olmadığı durumlarda da tıbbi yardıma başvurmalıdır. Örneğin uyurken odaya giren bir yarasa veya bir fare kişiyi uyandırmadan ısırabilir. Böyle bir durumda birey kendisinin ısırıldığını var saymalıdır. Yine benzeri bir durumda kalan ve ısırıldığını bildiremeyecek kadar küçük bir çocuk ya da engelli bir bireyin benzeri bir durumda kaldığı görülürse, o bireyin de ısırıldığı var sayılmalıdır. Bu tür durumlarda kalan evcil hayvanların da ısırıldığı veya enfekte olduğu var sayılmalıdır.

Tanı Yöntemleri

Kuduz Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Kuduz bir hayvan tarafından ısırılan bir bireye kuduz virüsünün bulaşıp bulaşmadığını belirtiler ortaya çıkmadan önce öğrenmenin bir yolu yoktur.

Kuduz belirtilerinin ortaya çıkması da çok geç kalındığı anlamına gelmektedir. Bu nedenle, eğer doktor bireyin virüse maruz kalma olasılığı olduğunu düşünüyorsa, kuduz virüsünün vücutta yayılmasını önlemek için bireye uygun tedavi olarak kuduz aşısı uygulayacaktır.

Ülkemizde bu tür bir risk altında olan bireylere kuduz aşısı yapılması zorunludur. Kuduz aşısına başladıktan sonra, hepsinin tamamlanması için durumun takibi de zorunludur. 

Tedavi Yöntemleri

Kuduz Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Bir kuduz enfeksiyonu oluştuğunda, buna karşı uygulanabilecek etkili bir tedavi yoktur. Bugüne kadar çok az sayıda insan kuduzdan kurtulmuş olsa da, hastalık  yüksek ihtimalle ölüme neden olur. Bu nedenle, kuduza maruz kaldığınızı düşünen bireylerin, enfeksiyonun yerleşmesini önlemek için bir dizi aşı olması gerekir.

Kuduz olduğu kesin bilinen bir hayvan tarafından ısırılan bireylere kuduz virüsünün bulaşmasını önlemek için bir dizi aşı yapılır. Bireyi ısıran hayvanın bulunamadığı vakalarda, hayvanın kuduz olduğunu varsaymak en güvenli yol yoldur. Bu her durumda hayvanın türü ve ısırmanın meydana geldiği durum gibi birkaç faktöre bağlı olacaktır. Kuduz aşıları devam eden bir birey tekrar ısırılırsa, normal şartlar altında orijinal aşılama programı bir değişiklik olmadan sürdürülür.

Eskiden yapılan kuduz aşılarının ağır yan etkileri görülürdü. Ancak günümüzde yapılan kuduz aşılarında bu yan etkiler yok denilecek seviyeye kadar indirilmiştir.

Klasik kuduz aşısı vücuda kuduz virüsünü tanımayı ve onunla savaşmayı öğretir. Bu aşı, 0. gün, 3. gün, 7. gün, 14. gün, 28. gün ve 90. gün tarihlerinde, koldan tek doz şeklinde yapılır. Bireyin daha önce kuduz olup olmadığı, veya ısırılma yerine önceden önlem için aşı yapılması gibi durumlarda bu program farklılık gösterebilir. Kuduz riskinin yüksek olduğu, kuduz olduğu bilinen, veya riski yüksek olan bir hayvan tarafından ısırılma gibi vakalarda ise kuduz antiserumu kullanılır. 

Kuduz aşıları arasında, virüsün bireyi enfekte etmesini önlemek için hızlı etki gösteren bir aşı türü olarak kuduza karşı bağışıklık içeren bir karışım bulunur. Bu aşı enjeksiyonunun bir kısmı, mümkünse hayvanın bireyi ısırdığı bölgenin yakınına, ısırmadan sonra mümkün olan en kısa sürede verilir. Bu sayede kuduz virüsü yayılmaya fırsat bulamadan imha edilebilir.

Hayvan Isırması Sonrası Ne Yapılmalıdır?

Hayvan tarafından ısırılan bireyler, kuduz ihtimali haricinde de mutlaka tıbbi yardım almalıdır. Isırılmadan hemen sonra ise yara sabun ve bol miktarda su ile nazikçe yıkanmalıdır. Bu virüsün temizlenmesine yardımcı olabilir.

Isırılma sonrası alınan yardım sürecinde doktor bireye durum hakkında, kendisini ısıran hayvanın türünün ne olduğu, vahşi ya da evcil olup olmadığı, evcil ise kime ait olduğu, aşılarının tam olup olmadığı, ısırılmadan önce hayvanın davranışlarını, hayvanın kışkırtılmadan mı ısırdığını ve hayvanın ısırmadan sonra yakalanıp yakalanmadığını anlamak için çeşitli sorular soracaktır.

Bazı vakalarda kuduz aşısı serisine başlamadan önce veya aşı serisi sürecinde bireyi ısıran hayvanın kuduz olup olmadığını belirlemek mümkündür. Bu sayede hayvanın sağlıklı olduğunun belirlenmesi, kuduz aşısına devam etme ihtiyacını ortadan kaldırabilir. 

Bir hayvanın kuduz olup olmadığını belirleme prosedürleri duruma göre değişir. Örneğin evcil hayvanlar ve çiftlik hayvanlarının kuduz belirtileri ve semptomları gösterip göstermediklerini belirlemek için 10 gün boyunca gözlemlenmesi mümkündür. Bireyi ısıran hayvan gözlem süresi boyunca sağlıklı kalırsa kuduz olmadığı saptanabilir ve doktor kuduz aşısının sürdürülmesine ihtiyaç olmadığı kararını verebilir. Gözlemlenmesi mümkün olmayan diğer evcil hayvanlar ve çiftlik hayvanları ise vakanın şartlarına göre değerlendirilir. 

Eğer ısırılma bulunup yakalanabilen bir vahşi hayvan tarafından gerçekleştiyse, bu hayvan kuduz için test edilebilir. Hayvanın beyninde yapılan testler kuduz virüsününün varlığını saptayabilir. Hayvanın kuduzu yoksa aşılar yine doktor kararı ile durdurulabilir.

Bireyi ısıran hayvan daha fazla yaralanmaya neden olmadan zapt edilebilir veya yakalanabilirse, yakalanmalıdır. Hayvanı vurmaktan veya kafasına vurmaktan kaçınmak gereklidir,   çünkü ortaya çıkan yaralanmalar, hayvanın kuduz olup olmadığını belirlemek için yapılacak laboratuvar testlerini gerçekleştirmeyi zorlaştırabilir.

Hayvanın bulunmadığı vakalarda ise birey durumu doktoru veya yerel sağlık kurumları ile görüşmelidir. Hemen her vakada hayvanın kuduz olduğunu varsaymak ve kuduz aşılarına devam etmek en güvenli çözümdür. Çok nadir vakalarda ısıran hayvanın kuduz olması muhtemel olmayabilir ve kuduz aşısının gerekli olmadığı belirlenebilir.

Acıbadem Web ve Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır. Güncellenme Tarihi: 20 Ocak 2021 Çarşamba Yayımlanma Tarihi: 20 Ocak 2021 Çarşamba

KİŞİSEL VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE İŞLENMESİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME FORMU

Acıbadem Sağlık Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. (“Acıbadem”) ve Acıbadem’in hakim ve bağlı şirketleri (hepsi birlikte “Acıbadem Grubu” olarak anılacaktır.) tarafından, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“Kanun”) ve ilgili mevzuat kapsamında Veri Sorumlusu sıfatıyla, kişisel verileriniz, aşağıda açıklanan çerçevede ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Özel Hastaneler Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri ve sair mevzuata uygun olarak işlenebilecektir.

1. Kişisel Verilerin elde Edilmesi, İşlenmesi ve İşleme Amaçları

Kişisel verileriniz Acıbadem Grubu tarafından sağlanmakta olan kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amaçlarıyla ve Acıbadem Grubu şirketlerinin faaliyet konularına uygun düşecek şekilde; sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, çağrı merkezi, internet sitesi, sözlü, yazılı ve benzeri kanallar aracılığıyla elde edilmektedir. Sağlık verileriniz başta olmak üzere özel nitelikli kişisel verileriniz ve genel nitelikli kişisel verileriniz, Grup tarafından aşağıda yer alanlar dâhil ve bunlarla sınırlı olmaksızın bu maddede belirtilen amaçlar ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü şekilde işlenebilmektedir:

Acıbadem Grubu tarafından elde edilen her türlü kişisel veriniz (Özel nitelikli kişisel veriler de dahil fakat bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) aşağıdaki amaçlar ile işlenebilecektir:

İlgili mevzuat uyarınca elde edilen ve işlenen Kişisel Verileriniz, Acıbadem veya Acıbadem Grubu’na ait fiziki arşivler ve/veya bilişim sistemlerine nakledilerek, hem dijital ortamda hem de fiziki ortamda muhafaza altında tutulabilecektir.

2. Kişisel Verilerin Aktarılması

Kişisel verileriniz, Kanun ve sair mevzuat kapsamında ve yukarıda yer verilen amaçlarla Acıbadem ve Acıbadem Grubu tarafından Acıbadem Grubu’na dahil olan şirketler ile, Özel sigorta şirketleri, Sağlık bakanlığı ve bağlı alt birimleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü ve sair kolluk kuvvetleri, Nüfus Genel Müdürlüğü, Türkiye Eczacılar Birliği, Mahkemeler ve her türlü yargı makamı, merkezi ve sair üçüncü kişiler, yetki vermiş olduğunuz temsilcileriniz, avukatlar, vergi ve finans danışmanları ve denetçiler de dâhil olmak üzere danışmanlık aldığımız üçüncü kişiler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, resmi merciler dâhil sağlık hizmetlerini yukarıda belirtilen amaçlarla geliştirmek veya yürütmek üzere işbirliği yaptığımız iş ortaklarımız ve diğer üçüncü kişiler ile paylaşılabilecektir.

3. Kişisel Veri Elde Etmenin Yöntemi ve Hukuki Sebebi

Kişisel verileriniz, her türlü sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, yukarıda yer verilen amaçlar ve Acıbadem’in faaliyet konusuna dahil her türlü işin yasal çerçevede yürütülebilmesi ve bu kapsamda Acıbadem’in akdi ve kanuni yükümlülüklerini tam ve gereği gibi ifa edebilmesi için toplanmakta ve işlenmektedir. İşbu kişiler verilerinizin toplanmasının hukuki sebebi;

Ayrıca, Kanun’un 6. maddesi 3. fıkrasında da belirtildiği üzere sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbı teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından ilgilinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir.

4. Kişisel Verilerin Korunmasına Yönelik Haklarınız

Kanun ve ilgili mevzuatlar uyarınca;

Mezkûr haklarınızdan birini ya da birkaçını kullanmanız halinde ilgili bilgi tarafınıza, açık ve anlaşılabilir bir şekilde yazılı olarak ya da elektronik ortamda, tarafınızca sağlanan iletişim bilgileri yoluyla, bildirilir.

5. Veri Güvenliği

Acıbadem, kişisel verilerinizi bilgi güvenliği standartları ve prosedürleri gereğince alınması gereken tüm teknik ve idari güvenlik kontrollerine tam uygunlukla korumaktadır. Söz konusu güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak muhtemel riske uygun bir düzeyde sağlanmaktadır.

6. Şikayet ve İletişim

Kişisel verileriniz teknik ve idari imkânlar dâhilinde titizlikle korunmakta ve gerekli güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak olası risklere uygun bir düzeyde sağlanmaktadır. Kanun kapsamındaki taleplerinizi, “https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html” web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak;

Kanun kapsamındaki taleplerinizi, https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak ve formda belirtilen usullerle tarafımıza iletmenizi rica ederiz.

YUKARI
İçindekiler
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Sağlığınız Sağlığımızdır
20 : 59 : 55