EMDR Nedir? EMDR Terapisi Nasıl Yapılır?

EMDR Nedir?

EMDR, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, panik atak, fobi, depresyon veya yas gibi kişide etkisi süren travmatik anıların olumsuz duygusal yükünü azaltmak için uygulanan psikoterapi yöntemidir. EMDR terapisi ile beynin acı veren ya da travmatik anıları yeniden işlemesi sağlanır ve anıların yoğunluğu azaltılır.

Travmatik olaylar geçmişte kalmasına rağmen, psikoterapi süresince bu olaylara ait görüntüler, düşünceler, duygular veya bedensel hisler kişi için canlılığını koruyabilir. Kişi belirli bir görüntü, ses, yer veya başka bir hatırlatıcıyla karşılaştığında geçmişte yaşadığı olayla bağlantılı yoğun duyguları yeniden hissedebilir. EMDR terapisinde bu anıların silinmesi değil, kişi üzerindeki rahatsız edici etkisinin azaltılması hedeflenir. Kişi yaşanan olayı hatırlamaya devam eder ancak anıya eşlik eden yoğun korku, kaygı, suçluluk veya çaresizlik gibi duyguların azalması amaçlanır.

EMDR Neden Yapılır?

EMDR; trafik kazaları, doğal afet, şiddet, yas ve istismar gibi travmatik veya rahatsız edici olayların kişi üzerindeki psikolojik etkilerini azaltmak amacıyla yapılır. Düzenli devam eden terapiler ile özellikle Travma Sonrası Stres Bozukluğu’nda görülen travmatik anıların tekrar canlanması, kabuslar, kaçınma davranışları ve sürekli tetikte olma gibi belirtilerin azaltılması hedefleniyor.

EMDR Hangi Durumlarda Uygulanır?

EMDR temel kullanım alanı Travma Sonrası Stres Bozukluğu olsa da deneysel olarak bağımlılık, kaygı bozukluğu, panik ataklar, yeme bozuklukları gibi diğer birçok psikolojik sorunun tedavisinde de fayda sağladığı görülmektedir.

EMDR terapisinin uygulanabileceği hastalıklar aşağıdaki gibidir:

• Travma Sonrası Stres Bozukluğu

• Travmatik durumlar

• Fobiler

• Kaygı bozuklukları

• Kayıp ve yas süreci

• Yeme bozuklukları

• Kişilik bozuklukları

• Bağımlılık

• Panik atak

EMDR Terapisi Nasıl Etki Eder?

EMDR terapisinin olası etki mekanizmalarından biri çalışma belleği modeliyle açıklanmaktadır. Bu modele göre travmatik bir anı hatırlanırken aynı anda göz hareketleri gibi başka bir göreve odaklanılması, çalışma belleğinin kapasitesinin dolmasına neden olur. Bunun sonucunda anının canlılığı ve anıya eşlik eden duygusal yoğunluk azalabilir. Anı daha düşük duygusal yoğunlukla yeniden işlendiğinde, kişinin olayla ilişkili düşünce ve duygularında olumlu yönde değişim gözlemlenebilir. Travmatik deneyim sırasında oluşan güvensizlik veya çaresizlik gibi olumsuz düşünceler, olayın artık geçmişte kaldığını yansıtan daha işlevsel düşüncelerle yer değiştirebilir.

EMDR terapisinin etkisini açıklamak için öne sürülen diğer yaklaşım ise Adaptif Bilgi İşleme modelidir. Bu modele göre bazı travmatik anılar beyinde işlenmeden donar kalır ve travmatik anıyla ilgili olabilecek her şey olumsuz duyguları tetikler. EMDR ile beynin bu anıyı yeniden işlemesi amaçlanır. Ancak, EMDR terapisinin etkisini hangi mekanizmaların ve süreçlerin ortaya çıkardığı henüz kesin olarak açıklanmış değildir.

EMDR Terapisi Nasıl Yapılır?

EMDR terapisi öykü alma, hazırlık, değerlendirme, duyarsızlaştırma, yerleştirme, beden taraması, kapanış ve yeniden değerlendirme olmak üzere sekiz aşamada uygulanır. EMDR'nin aşamalı şekilde uygulanması, hedef anıların belirlenmesi, çift yönlü uyarımın kullanılması ve kişinin stresle başa çıkmasını destekleyen yöntemlerin öğretilmesi standart uygulamanın temel parçaları arasındadır.

EMDR uygulama aşamaları aşağıdaki gibidir:

1. Öykü alma ve tedavi planlaması

2. Hazırlık

3. Değerlendirme

4. Duyarsızlaştırma

5. Yerleştirme

6. Beden taraması

7. Kapanış

8. Yeniden değerlendirme

Öykü Alma ve Tedavi Planlaması

İlk aşamada kişinin yaşadığı sorunlar, geçmiş deneyimleri ve terapiye başvurma nedeni değerlendirilir. Terapist, üzerinde çalışılması gereken anıları belirleyerek kişiye özel bir terapi planı oluşturur.

Hazırlık

Kişiye EMDR'ın nasıl uygulanacağı ve seans sırasında neler yapılacağı anlatılır. Gerektiğinde yoğun duygularla başa çıkmaya yardımcı olabilecek nefes egzersizleri, gevşeme veya sakinleşme yöntemleri üzerinde çalışılır.

Değerlendirme

Bu aşamada terapi sırasında ele alınacak anı belirlenir. Kişinin anıyla bağlantılı görüntüsü, düşüncesi, duygusu ve bedeninde hissettiği rahatsızlık değerlendirilir. Aynı zamanda kişinin anıyla bağlantılı olumsuz düşüncesi ve bunun yerine geliştirmek istediği daha olumlu ve gerçekçi düşünce konuşulur.

Duyarsızlaştırma

Duyarsızlaştırma aşamasında kişi seçilen anıya odaklanırken çift yönlü uyarım uygulanır. Kişi terapistin parmağını gözleriyle takip edebilir veya sağ ve sol tarafa dönüşümlü dokunma ya da ses uyaranları kullanılabilir. Uyarımlar kısa sürelerle uygulanır. Aralarda kişinin zihninden geçen düşünceler, görüntüler, duygular veya fiziksel hisler değerlendirilir. Anının yarattığı rahatsızlığın zamanla azalması hedeflenir.

Yerleştirme

Bu aşamada kişinin kendisiyle ilgili daha olumlu ve işlevsel bir düşüncesinin güçlendirilmesine çalışılır. Örneğin “çaresizim” veya “güvende değilim” gibi bir düşüncenin yerine “bununla baş edebilirim” veya “artık güvendeyim” gibi kişi için daha uygun bir düşünce üzerinde çalışılabilir.

Beden Taraması

Kişiden işlenen anıyı düşünürken bedeninde herhangi bir gerginlik veya rahatsızlık olup olmadığını fark etmesi istenir. Devam eden bir fiziksel rahatsızlık hissedilmesi durumunda terapi sırasında bu his üzerinde de çalışılabilir.

Kapanış

Seansın sonunda kişinin kendisini dengeli ve güvende hissetmesi amaçlanır. Anının işlenmesi tamamlanmamışsa terapist, kişinin seans sonrasında ortaya çıkabilecek duygu veya düşüncelerle nasıl başa çıkabileceğini anlatabilir.

Yeniden Değerlendirme

Bir sonraki seansta, daha önce üzerinde çalışılan anının kişiyi ne derece rahatsız ettiği yeniden değerlendirilir. Değişimin devam edip etmediği kontrol edilir ve gerekirse aynı anı üzerinde çalışmaya devam edilir veya başka bir hedef anıya geçilir.

EMDR ile Diğer Terapi Yöntemlerinin Farkı Nedir?

EMDR terapisini diğer terapi yöntemlerinden ayıran temel özellik, rahatsız edici anılar üzerinde çalışılırken göz hareketleri, dokunma veya ses gibi çift yönlü uyaranların kullanılmasıdır. Bazı travma odaklı terapi yöntemlerinde kişinin travmatik olayı ayrıntılı şekilde anlatması, olayla ilgili düşüncelerini değerlendirmesi veya kaçındığı durumlarla aşamalı olarak karşılaşması üzerinde durulabilir. EMDR terapisinde ise kişi hedef anıya odaklanır ancak travmatik olayın tüm ayrıntılarını uzun uzun anlatması her zaman gerekli değildir.

EMDR Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

EMDR ne demek?

EMDR, “Eye Movement Desensitization and Reprocessing” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede “Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme” olarak kullanılır.

EMDR hafıza silme terapisi midir?

Hayır, EMDR hafıza silme terapisi değildir. Kişi yaşadığı olayı hatırlamaya devam eder ancak anının oluşturduğu yoğun duygusal etkinin azalması hedeflenir.

EMDR terapisi hipnoz mu?

Hayır, EMDR hipnoz değildir. EMDR sırasında kişi uyanık ve çevresinin farkındadır, yaşadığı anıları ve düşüncelerini kontrol etmeye devam eder. Hipnozda ise telkin kullanılan farklı bir yöntem uygulanır.

EMDR kimlere uygulanabilir?

EMDR, uzman değerlendirmesi sonucunda uygun bulunan yetişkinlere, ergenlere ve çocuklara uygulanabilir. Uygulama kişinin yaşına, yaşadığı soruna ve psikolojik ihtiyaçlarına göre planlanır.

EMDR kimlere uygulanamaz?

EMDR, kişinin yoğun bir kriz yaşadığı, kendini güvende hissetmediği veya travmatik anılarla çalışmaya henüz hazır olmadığı durumlarda hemen uygulanmayabilir. Bu kişilerde önce mevcut durumun dengelenmesi ve terapiye hazırlık yapılması gerekir. EMDR tedavisinin uygun olup olmadığı uzman değerlendirmesiyle belirlenir.

EMDR terapisi ne işe yarar?

EMDR, özellikle travmatik anılarla ilişkili stres ve TSSB belirtilerinin azaltılmasına yardımcı olur. Anının kendisini değil, anıya eşlik eden rahatsız edici duygu ve düşüncelerin etkisini azaltmayı amaçlar.

EMDR ilk seansta etki eder mi?

EMDR'ın ilk seansta etki göstermesi kesin değildir. İlk seanslarda öykü alma ve hazırlık yapılabilir. Terapi süresi kişinin yaşadığı sorunlara ve travmatik deneyimlerine göre değişebilir.

EMDR seansı nasıl geçer?

EMDR seansında terapist önce üzerinde çalışılacak anıyı belirler ve uygun aşamada çift yönlü uyarım uygular. Kişi anıya odaklanırken göz hareketlerini, dokunma veya ses uyaranlarını takip eder.

EMDR çocuklara uygulanabilir mi?

EMDR çocuklara ve ergenlere yaşlarına ve gelişim düzeylerine uygun şekilde uygulanabilir. Terapi sürecinde yaşa göre kitap, resim ve oyunlardan yararlanılabilir.

EMDR online uygulanabilir mi?

EMDR, uygun kişilere uzman eşliğinde online olarak da uygulanabilir. Ancak online EMDR konusunda bilimsel kanıtlar yüz yüze uygulamaya kıyasla daha sınırlıdır ve kişinin bu yönteme uygunluğu terapist tarafından değerlendirilmelidir.

EMDR terapisinin zararları var mı?

EMDR sırasında travmatik anıların hatırlanması geçici olarak yoğun duygu ve rahatsızlık yaratabilir. Bu nedenle terapinin uygun eğitim almış bir ruh sağlığı uzmanı tarafından ve kişinin hazır oluşu değerlendirilerek uygulanması önemlidir.

EMDR'yi kimler uygulayabilir?

EMDR, bu konuda eğitim almış ruh sağlığı uzmanları tarafından uygulanmalıdır. Terapistin EMDR yöntemini ve travmayla çalışma sürecini doğru şekilde yönetebilecek eğitime sahip olması önemlidir.

Evde EMDR yapılır mı?

Kişi kendi kendine evde uygulayamaz. Travmatik anılarla çalışmak yoğun duyguların ortaya çıkmasına neden olabileceği için süreç eğitimli bir ruh sağlığı uzmanı eşliğinde yürütülmelidir.

EMDR yanlış uygulanırsa ne olur?

EMDR uygun şekilde uygulanmadığında travmatik anılar kişinin kendisini hazır hissetmediği bir anda yoğun biçimde canlanabilir ve kaygı veya duygusal sıkıntı artabilir. Bu nedenle terapiye başlamadan önce kişinin durumu değerlendirilir ve süreç uzman tarafından kontrollü şekilde ilerletilir.