Akalazya Nedir? Akalazya Hastalığı Belirtileri ve Akalazya Tedavisi

Akalazya Nedir?

Özefagus (yemek borusu), boğazı mideye bağlayan ve yutulan besinlerin mideye iletilmesini sağlayan tüp şeklindeki organdır. Akalazya, özefagusun normal kasılmalarının bozulduğu ve yemek borusunun mideyle birleştiği bölgede bulunan alt özefagus sfinkterinin yutma sırasında yeterince gevşeyemediği bir hastalıktır. Bu durum katı ve sıvı besinlerin mideye geçişini zorlaştırarak yutma güçlüğüne neden olabilir.

Akalazya, özefagustaki kas hareketlerini ve alt özefagus sfinkterinin gevşemesini kontrol eden sinir hücrelerinin hasar görmesi veya kaybıyla ilişkilidir. Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmez. Otoimmün mekanizmalar, bazı enfeksiyonlar ve nadiren genetik faktörlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Akalazyayı tamamen ortadan kaldıran bir tedavi bulunmamakla birlikte, uygulanan tedaviler alt özefagus sfinkterindeki basıncı azaltarak besinlerin mideye geçişini kolaylaştırabilir ve belirtilerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Akalazya Belirtileri Nelerdir?

Akalazya hastalığına en sık görülen belirtiler katı ve sıvı gıdaları yutmada güçlük, yutulan besinlerin veya tükürüğün ağıza geri gelmesi, göğüste ağrı ya da yanma hissi, yemek sonrasında veya gece öksürük, kusma ve kilo kaybıdır. Besinlerin solunum yollarına kaçması bazı hastalarda aspirasyona ve buna bağlı solunum yolu enfeksiyonlarına da neden olabilir.

Akalazya hastalığının belirtileri şunlardır:

• Katı ve sıvı gıdaların yutulmasında güçlük

• Yutulan gıdaların veya tükürüğün ağıza geri gelmesi

• Göğüste ağrı veya yanma hissi

• Gece veya yemek sonrasında öksürük

• Kilo kaybı

• Kusma

• Besinlerin solunum yollarına kaçmasına bağlı aspirasyon ve bazı hastalarda zatürre

Akalazya Hastalığının Tanısı

Hekim, hastanın tıbbi öyküsünü değerlendirdikten ve fizik muayenesini yaptıktan sonra akalazya tanısını desteklemek ve benzer belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları dışlamak için çeşitli testlerden yararlanabilir. Tanıda özefagus manometrisi, baryumlu özefagus grafisi ve üst gastrointestinal sistem endoskopisi kullanılabilir.

Akalazya hastalığının tanısında şu tanı yöntemlerine başvurulabilir:

• Endoskopi
• Özefagogram (Baryumlu Özefagus Grafisi)
• Manometri

Endoskopi

Üst gastrointestinal sistem endoskopisinde, ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir tüp ağızdan ilerletilerek özefagus ve mide incelenir. Endoskopi, yutma güçlüğüne neden olabilecek tümör, darlık veya başka yapısal problemlerin dışlanmasına yardımcı olabilir. Gerekli durumlarda biyopsi de alınabilir.

Özefagogram (Baryumlu Özefagus Grafisi)

Baryumlu özefagus grafisinde hasta baryum içeren kontrast maddeyi yutar ve bu sırada röntgen görüntüleri alınır. Bu yöntem özefagusun şeklinin, genişliğinin ve besinlerin mideye geçişinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Manometri

Özefagus manometrisi, akalazya tanısında önemli testlerden biridir. İnce bir kateter burundan özefagusa ve mideye ilerletilir. Hasta yutkunurken özefagus kaslarının oluşturduğu basınç, kasılmaların düzeni ve alt özefagus sfinkterinin ne kadar gevşediği ölçülür. Bu test, akalazyanın tanısının doğrulanmasına ve alt tipinin belirlenmesine yardımcı olabilir.

Akalazya Hastalığının Tedavisi

Akalazya tedavisinin amacı alt özefagus sfinkterindeki basıncı azaltarak yiyecek ve sıvıların mideye daha kolay geçmesini sağlamaktır. Tedavi seçimi hastanın yaşı, genel sağlık durumu, akalazyanın tipi ve belirtilerin şiddetine göre belirlenebilir. Tedavide pnömatik dilatasyon, botulinum toksini enjeksiyonu, cerrahi miyotomi ve peroral endoskopik miyotomi (POEM) gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Akalazya hastalığının tedavisinde şu yöntemler uygulanabilir:

• Pnömatik dilatasyon
• Botulinum toksini enjeksiyonu
• Miyotomi
• Peroral Endoskopik Miyotomi (POEM)

Pnömatik Dilatasyon

Pnömatik dilatasyonda endoskopik veya görüntüleme eşliğinde alt özefagus sfinkteri bölgesine özel bir balon yerleştirilir ve kontrollü şekilde şişirilir. Böylece sfinkter kas liflerinin gerilmesi amaçlanır ve yemek borusundan mideye geçiş kolaylaştırılabilir. Bazı hastalarda işlemin tekrarlanması gerekebilir.

Botulinum Toksini Enjeksiyonu

Botulinum toksini endoskopi sırasında alt özefagus sfinkterindeki kaslara enjekte edilir. Kasların gevşemesini sağlayarak yutma güçlüğünü azaltabilir. Etkisi genellikle geçicidir ve enjeksiyonun tekrarlanması gerekebilir. Bu yöntem özellikle pnömatik dilatasyon veya cerrahi girişim için uygun olmayan hastalarda tercih edilebilir.

Miyotomi

Miyotomi, alt özefagus sfinkterini oluşturan kas liflerinin bir bölümünün kesilerek bu bölgedeki basıncın azaltılması işlemidir. Laparoskopik Heller miyotomisi, akalazyanın cerrahi tedavisinde kullanılan yöntemlerden biridir. İşlem sonrasında gastroözofageal reflü gelişme riskini azaltmak amacıyla bazı hastalarda fundoplikasyon adı verilen ek bir işlem uygulanabilir.

Peroral Endoskopik Miyotomi (POEM)

Peroral endoskopik miyotomi, ağızdan ilerletilen bir endoskop yardımıyla gerçekleştirilen minimal invaziv bir tedavi yöntemidir. İşlem sırasında özefagus duvarında oluşturulan bir tünel aracılığıyla alt özefagus sfinkterindeki kas liflerinin bir bölümü kesilir. POEM, akalazyanın tedavisinde kullanılan güncel yöntemlerden biridir. İşlem sonrasında bazı hastalarda gastroözofageal reflü gelişebilir.

Akalazya Hastalığında Kimler Risk Altında?

Akalazya her yaşta görülebilir ancak yetişkinlerde daha sık ortaya çıkar. Hastalığın kesin nedeni ve risk faktörleri tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte bazı otoimmün süreçlerin, enfeksiyonların ve genetik faktörlerin akalazya gelişiminde rol oynayabileceği düşünülmektedir.