Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir? Perikardit Belirtileri Nelerdir?

Perikardit (Kalp Zarı İltihabı) Nedir?

Perikardit; kalbi koruyan, göğüs boşluğundaki diğer organlardan ayıran ve aşırı genleşmesini önleyen iki tabakalı koruyucu zarın iltihaplanması durumudur. Normal şartlarda bu iki tabaka arasında, kalbin kasılıp gevşerken sürtünmesini engelleyen çok az miktarda kayganlaştırıcı bir sıvı bulunur. Ancak perikardit geliştiğinde, bu zar tabakaları ödem nedeniyle kalınlaşır ve birbirine sürtünmeye başlar. Halk arasında kalp zarı iltihabı olarak adlandırılan bu durum, bazen tabakalar arasındaki sıvı miktarının normalin çok üzerine çıkmasına (perikardiyal efüzyon) da yol açabilir. Sıvının aşırı artması, kalbin rahatça genişleyip kanla dolmasını engelleyerek geçici veya uzun vadeli dolaşım zorluklarına zemin hazırlayabilir. Bu yönüyle perikardit, hafif seyirli bir hassasiyetten yakın takip gerektiren durumlara kadar geniş bir yelpazede oluşabilir.

Perikardit Neden Olur?

Kalp zarı iltihabının ortaya çıkmasında pek çok farklı faktör rol oynayabilir. Perikardit vakalarının önemli bir kısmında altta yatan kesin neden tam olarak belirlenemez yani idiyopatiktir.

Ancak tespit edilebilen nedenler arasında en yaygın olanları şunlardır:

• Enfeksiyonlar: Kalp zarı iltihabı viral enfeksiyonlardan sonra gelişebilir. Özellikle soğuk algınlığı veya grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan bazı virüsler bu duruma yol açabilir. Daha nadir durumlarda bakteriler, mantarlar veya tüberküloz mikrobu da kalp zarında iltihaplanmaya neden olabilir.
• Otoimmün hastalıklar: Vücudun savunma sisteminin kendi dokularını yabancı gibi algıladığı lupus, romatoid artrit gibi otoimmün hastalıklar kalp zarında ödeme yol açabilir.
• Kalp krizi ve cerrahi işlemler: Kalp krizinden hemen sonra ya da haftalar sonra bağışıklık sisteminin verdiği bir yanıt olarak perikardit gelişebilir. Ayrıca açık kalp ameliyatları veya göğüs bölgesine alınan ciddi fiziksel darbeler de kalp zarına hasar verebilir.
• Metabolik, hormonal ve tedaviye bağlı nedenler: İleri derece böbrek yetmezliği nedeniyle kanda üre gibi atık maddelerin birikmesi, bazı hormonal düzensizlikler veya göğüs bölgesine uygulanan radyasyon tedavileri de perikardit nedenleri arasında sayılabilir.

Perikardit Türleri Nelerdir?

Perikardit, belirtilerin ne kadar süredir devam ettiğine ve klinik seyrin özelliklerine göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma, izlenecek yönetim stratejisinin belirlenmesinde uzmanlara rehberlik eder.

Perikardit türleri aşağıdaki gibidir:

• Akut Perikardit: Belirtilerin aniden başladığı ve genellikle birkaç günden birkaç haftaya kadar sürdüğü türdür.
• Sürekli Perikardit: Akut bir ataktan sonra, kesintisiz bir şekilde 4-6 haftadan uzun süren ancak 3 ayı geçmeyen durumları ifade eder.
• Tekrarlayan Perikardit: İlk akut atak tamamen düzeldikten ve ilaç tedavisi bittikten 4-6 hafta sonra belirtilerin yeniden ortaya çıkması durumudur.
• Kronik Perikardit: Genellikle yavaş gelişen ve 3 aydan daha uzun süre devam eden kalp zarı hassasiyetleridir.

Perikardit Belirtileri Nelerdir?

Perikarditin en baskın ve ayırt edici belirtisi, göğüs bölgesinde hissedilen rahatsızlıklardır. Ancak durumun seyrine ve zarlar arasında sıvı birikip birikmediğine göre farklı belirtiler de görülebilir:

Perikardit belirtileri aşağıdaki şekilde olabilir:

• Göğüs ağrısı: Genellikle göğsün ortasında veya sol tarafında hissedilen, bıçak saplanır tarzda keskin bir ağrıdır. Bu ağrı sırt, boyun veya sol omuza doğru yayılım gösterebilir.
• Solunum güçlüğü: Derin nefes almaya çalışmak, öksürmek veya yutkunmak göğüsteki batma hissini artırdığı için solunum zorluğu görülebilir.
• Hafif ateş ve halsizlik: Özellikle virüslere bağlı gelişen durumlarda halsizlik, kas ağrıları ve hafif ateş görülebilir..
• Çarpıntı ve öksürük: Kalp atışlarının hızlanması (taşikardi) ve kesik kesik devam eden kuru bir öksürük eşlik edebilir.
• Bacaklarda veya karında şişlik: Kronikleşen veya kalbin genişlemesini engelleyen ileri durumlarda, vücutta sıvı birikmesine bağlı olarak ayak bileklerinde, bacaklarda veya karın bölgesinde ödem gelişebilir.

Perikardit Nasıl Teşhis Edilir?

Perikardit teşhisi; laboratuvar testleri, görüntüleme testleri ve EKG gibi birden fazla yöntemin değerlendirilmesiyle konulur. Benzer göğüs ağrısı şikayetlerine yol açabilen kalp krizi veya akciğer embolisi gibi durumların ayrıştırılması da büyük önem taşır.

Perikardit teşhis sürecinde şu adımlar izlenebilir:

• Fizik muayene ve dinleme: Hekim, stetoskop ile hastanın kalbini dinlerken perikardiyal sürtünme sesi adı verilen, zarların birbirine temasıyla çıkan deri sürtünmesine benzer karakteristik bir ses duyabilir.
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden EKG, perikardite özgü bazı tipik değişiklikleri göstererek teşhiste önemli bir rol oynar.
• Ekokardiyografi (EKO): Ultrason dalgalarıyla kalbi görüntüleyen EKO, kalp zarının kalınlığını ve tabakalar arasında sıvı birikimi (efüzyon) olup olmadığını değerlendirmeye yarıdmcı olur.
• Kan tahlilleri: Vücuttaki inflamasyonu gösteren parametreler (CRP, sedimentasyon) ve kalp kasının etkilenip etkilenmediğini anlamaya yardımcı olan troponin düzeyleri kontrol edilir.
• Görüntüleme yöntemleri: İhtiyaç halinde, zarın yapısını daha detaylı incelemek için Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Kardiyak Emar (MR) yöntemlerine başvurulabilir.

Perikardit Nasıl Tedavi Edilir?

Perikardit tedavisi durumun şiddetine, tipine ve altında yatan temel nedene göre kişiye özel olarak planlanır.

Tedavi sürecinde şu yaklaşımlar öne çıkar:

• İstirahat: Akut dönemde kalp yükünü azaltmak amacıyla fiziksel aktivitelerin kısıtlanması ve yatak istirahatı önerilebilir.
• Medikal uygulamalar: Zar tabakalarındaki iltihap ve ağrıyı hafifletmek için inflamasyon giderici ilaçlar tercih edilebilir. Eğer altta yatan neden bakteriyel bir enfeksiyonsa uygun antibiyotik kullanımı da istenebilir.
• Girişimsel yöntemler: Zarlar arasında biriken sıvı, kalbin çalışmasını tehlikeye sokacak düzeye ulaşırsa ince bir iğne yardımıyla bu sıvının boşaltılması işlemi gerçekleştirilebilir.
• Cerrahi müdahale: Çok nadir görülen ve zarın kalınlaşıp kemikleşerek kalbi sıkıştırdığı kronik vakalarda (konstrüktif perikardit), zarın bir kısmının ameliyatla alınması seçeneği değerlendirilebilir.

Perikardit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Perikardit Ne Demek?

Perikardit, kelime anlamı olarak kalbi dıştan saran torba şeklindeki esnek dokunun (perikard), çeşitli yapısal veya çevresel etkenlere bağlı olarak iltihaplanmasıdır.

Kalp Zarı İltihabı Nasıl Anlaşılır?

Kalp zarı iltihabı; derin nefes alırken, öksürürken veya sırtüstü yatarken belirgin şekilde artan keskin göğüs ağrısı, hafif ateş, halsizlik ve nefes darlığı gibi belirtiler gösterebilir. Ancak, kesin tanı hekim muayenesi ve EKG/EKO bulgularıyla konur.

Perikardit Ekg Bulguları Nasıldır?

Akut perikardit esnasında EKG şeritlerinde "ST segment yükselmesi" ve "PR segment çökmesi" adı verilen dalga değişiklikleri izlenebilir. Bu dalga formları, durumun seyrine göre zamanla normal seyrine dönebilir veya ters T dalgalarına evrilebilir.

Perikardit Ağrısı Nasıl Olur?

Genellikle aniden başlayan, bıçak saplanması veya batma hissi uyandıran keskin bir ağrıdır. Göğüs kafesinin arkasında hissedilen bu rahatsızlık sırt üstü düz yatıldığında belirgin şekilde yoğunlaşabilir.

Perikardit Nasıl Geçer?

Perikarditin uzman bir hekim tarafından planlanan uygun inflamasyon giderici desteklerin düzenli kullanımı, fiziksel aktivitelerden kaçınarak tam dinlenme sağlanması ve eğer varsa altta yatan enfeksiyonun tedavi edilmesiyle zaman içinde iyileşmesi amaçlanır.

Perikardit Tekrarlar mı?

Perikardit, akut süreci bittikten sonra tekrarlayabilir. Bu durum genellike bağışıklık sistemi yanıtıdır ve yakın takip gerektirir.