EGFR Testi Nedir? Yüksekliği, Düşüklüğü ve Normal Değerleri

EGFR Nedir?

EGFR (Glomerüler Filtrasyon Hızı), vücudumuzdaki hücrelerin büyümesini ve çoğalmasını kontrol eden bir tür proteindir. Bu protein hücrelerin yüzeyinde bulunur ve bir mesaj geldiğinde hücreye "büyü" ya da "çoğal" gibi sinyaller gönderir. Normalde faydalı olan bu sistem, bazı durumlarda bozulabilir ve hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasına yol açabilir.

EGFR'nin çalışmasında meydana gelen değişiklikler, hücrelerin normalden farklı davranmasına yol açabilir. Bu durum her zaman ciddi bir hastalığa işaret etmese de, vücuttaki doku yenilenmesi, iyileşme süreçleri ve genel hücre düzeni açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

EGFR durumu bazı kan testleriyle dolaylı olarak değerlendirilebilir. Testler, genellikle doktorun gerek görmesi halinde istenir ve sonuçlar başka bulgularla birlikte yorumlanır. Böylece vücuttaki hücresel denge ve bazı özel durumlar hakkında daha ayrıntılı bilgi edinilmiş olur.

Günümüzde EGFR ile ilgili bilgiler, sadece hastalık taramaları için değil, kişiye özel sağlık değerlendirmeleri ve genel hücre sağlığını izleme açısından da kullanılır. Bu sayede vücudun kendi sistemlerinin nasıl çalıştığı hakkında daha fazla bilgi elde edilerek gerektiğinde erken önlem alınabilir.

EGFR Testi Nedir?

EGFR testi , vücutta EGFR adı verilen proteinin veya buna ait genin durumunu inceleyen bir laboratuvar testidir. Test, EGFR geninde bir değişiklik (mutasyon) olup olmadığını veya bu proteinin hücrelerde ne kadar aktif olduğunu belirlemeyi amaçlar.

EGFR testi, vücudun hücre yenilenme sistemleri hakkında bilgi sağlar. EGFR, özellikle cilt, akciğer ve bağırsak gibi hızlı yenilenen dokularda etkili olduğu için, bu test aracılığıyla hücrelerin büyüme ve onarım süreçleri hakkında ipuçları elde edilir. Test sonucu, kişinin hücresel düzeyde nasıl çalıştığıyla ilgili genel bir değerlendirme sunabilir.

EGFR Testi Neden Yapılır?

EGFR (glomerüler filtrasyon hızı) testi, böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan önemli bir kan testidir. Bu test, özellikle kronik böbrek hastalığını erken evrede tespit etmek, diyabet veya hipertansiyon gibi risk faktörlerine sahip bireyleri izlemek, böbrek hasarının şiddetini değerlendirmek, ilaçların böbrek üzerindeki etkilerini izlemek ve gerektiğinde tedavi sürecini düzenlemek amacıyla yapılır.

EGFR testi şu nedenlerle yapılır:

• Böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek
• Kronik böbrek hastalığını erken teşhis etmek
• Diyabet, hipertansiyon gibi risk faktörleri bulunan kişileri düzenli olarak izlemek
• İlerlemiş böbrek hastalığının evresini belirlemek
• Böbreklere zarar verebilecek ilaçların etkilerini takip etmek
• Tedaviye yanıtı değerlendirmek ve gerekirse doz ayarlamak
• Belirli durumlarda kontrast madde kullanımı öncesinde böbrek fonksiyonunu kontrol etmek

EGFR Testi Nasıl Yapılır?

EGFR testi, genellikle kan veya tümör dokusu örneğinden gerçekleştirilir. Öncelikle hastadan biyopsi ya da kan örneği alınır, ardından laboratuvar ortamında DNA izolasyonu yapılır. İzole edilen DNA’da EGFR genindeki mutasyonlar, genellikle PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu), dizi analizi ya da NGS (Yeni Nesil Dizileme) yöntemleriyle araştırılır. Testin amacı, EGFR geninde kanserle ilişkili mutasyonların olup olmadığını belirlemektir.

EGFR testinin uygulanma adımları şunlardır:

• Hastadan tümör dokusu (biyopsi) veya kan örneği alınır.
• Laboratuvarda örnekten DNA veya RNA izole edilir.
• PCR, real-time PCR, dizi analizi veya NGS ile EGFR geninde mutasyonlar araştırılır.
• Analiz sonucuna göre pozitif çıkan mutasyonlar raporlanır.

EGFR Değeri Kaç Olmalıdır?

EGFR değeri bir kişinin ortalama vücut yüzey alanı başına düşen, her bir dakikada temizlenen mililitre kanın ölçüsüdür. Birimi mL/dak/1, 73m2’dir.

• Geç yaşlardaki sağlıklı bir yetişkinde olması gereken EGFR değeri yaklaşık 116 mL/dak/1, 73m2’dir.
• 60'lı yaşlardaki bireylerde bu değerin 85 mL/dak/1, 73m2 olması normal olarak değerlendirilebilir.

Yetişkinlerde normal kabul edilen değer yaşa bağlı olmakla birlikte 90 ila 120 arasındadır. Yaş artışıyla birlikte kas kütlesinde düşüş meydana gelebilir. Buna bağlı olarak EGFR değerinde de bir düşüş görülebilir. Bu son derece doğal bir durumdur.

Gündelik hayatta karışıklığı önlemek ve sonucun daha rahat anlaşılmasını sağlamak için EGFR değeri yüzde şeklinde ifade edilebilir. Örneğin, EGFR değerinin 70 civarında olması böbreklerinizin en az %70 oranında işlevsel olduğunu anlamına gelebilir. Bu sayı ne kadar yüksekse böbrek fonksiyonlarınızın da aynı oranda yüksek olması beklenir.

EGFR Yüksekliği Nedir?

EGFR yüksekliği glomerül yapıların filtreleme hızının normale kıyasla yüksek olduğu durumdur. 90-120 aralığı çoğu zaman sağlıklı olarak kabul edilse de sürekli yüksek seyreden değerler böbreklerin kanı hızla süzmeye çalıştığını gösterebilir.

Bu durum böbrek rahatsızlıklarının varlığına dikkat çekebilir. Böbrekler normal şekilde çalışırken idrarda protein görülmesine yol açan böbrek hasarı bu duruma örnek olarak verilebilir. Tahlil sonucunuzu değerlendiren hekiminiz doğru teşhisi koyarak durum hakkında sizi bilgilendirecektir.

EGFR Nasıl Yükseltilir?

EGFR düşüklüğü rutin alışkanlıkların değişimi ve hekim gözetiminde ilaç kullanımıyla normal seviyeye çıkartılabilir. Özellikle tütün veya alkol bağımlılığınız varsa bırakmak, vücut kas kütlenizi artırmaya çalışacak şekilde sağlıklı beslenmek oldukça önemlidir.

Diyabet ya da hipertansiyon gibi kronik rahatsızlıklarınız varsa bu süreçte hastalıkların takibine devam etmek de önem taşır. Bu süre zarfında doktorunuz gerekli gördüğü takdirde böbrek rahatsızlığının ilerlemesini yavaşlatacak çeşitli ilaçları reçetelendirebilir.

EGFR Düşüklüğü Nedir?

EGFR değerinin 90'ın altına düşmesi, özellikle 60’ın altında seyretmesi EGFR düşüklüğü olarak kabul edilir. Bu durum böbreklere gelen kanın süzülme hızının normale göre daha yavaş ilerlediğini gösterir. İlerleyen dönemde EGFR değeri düşmeye devam eder ve bu durumun önüne geçilemezse süzülme neredeyse durma noktasına gelir.

Hafif, orta ve ciddi olarak derecelendirilen böbrek fonksiyon bozukluklarında veya idrar yolları tıkanıklığı sonucunda EGFR düşüklüğü görülebilir. EGFR değerinin 15’in altına düşmesi böbrek fonksiyonunun ciddi oranda azaldığına ve böbrek iflası olarak da bilinen sağlık sorununa işaret edebilir.

EGFR Nasıl Düşürülür?

İlk etapta genel böbrek sağlığına olumlu etkisi bulunan tuz tüketiminin kısıtlanması, su tüketimine dikkat edilmesi, kan basıncının kontrol altına alınması gibi alışkanlıklar edinebilirsiniz. Doktorunuz size gerekli gördüğü taktirde ilaç tedavisine başlamayı önerebilir.

GFR Değerini Etkileyen Faktörler

EGFR değerlerini etkileyen faktörler arasında yaş, cinsiyet, ırk, bireyin kas kütlesi ve kullanılan egfr ölçüm hassasiyeti yer alır. Yaş ilerledikçe EGFR doğal olarak düşerken erkeklerde genellikle daha yüksek kas kütlesi nedeniyle değer daha yüksek çıkabilir. Siyahi bireylerde EGFR hesaplamaları farklı formüllerle yapılabilir. Ayrıca ölçümde kullanılan yöntem ve cihazların hassasiyeti de sonuçların doğruluğu üzerinde belirleyicidir (bkz. egfr ölçüm hassasiyeti).

EGFR değerini etkileyen başlıca faktörler:

• Yaş : İleri yaşlarda EGFR doğal olarak azalır.
• Cinsiyet : Erkeklerde kas kütlesi fazla olduğundan EGFR daha yüksek olabilir.
• Irk : Siyahi bireylerde bazı formüller farklı hesaplamalar içerir.
• Kas Kütlesi : Kas dokusundan salınan kreatinin düzeyine bağlı olarak EGFR değişebilir.
• EGFR Ölçüm Hassasiyeti : Kullanılan laboratuvar yöntemi ve cihazlar sonuçları etkileyebilir.

EGFR Bozulması Belirtileri

Böbreklerde meydana gelen herhangi bir sorun EGFR düşüklüğü belirtileri olarak değerlendirilebilir ve EGFR bozulmasının birer işaretçisi olabilir. Bu belirtiler şu şekilde özetlenebilir:

• İdrara çıkma sıklığında artış,
• İdrarda kan görülmesi,
• Kaşıntı hissi,
• Cilt renginde koyulaşma,
• Yorgunluk,
• Kaslarda kramp şeklinde kasılma veya ağrı,
• Mide bulantısı veya kusma,
• Nefes darlığı,
• Kollarda, bacaklarda, el veya ayak bileklerinde şişlik,
• İştahta azalma.

EGFR Bozulması Neyin Göstergesidir?

EGFR bozulması böbreklerin işleyişinde sorun yaşandığının öncü sinyalleridir. Böbreklerde meydana gelen herhangi bir hasar kanın etkin şekilde süzülmesini olumsuz yönde etkileyebilir. Örneğin, çeşitli böbrek rahatsızlıkları glomerül yapıların bozulmasına ve beraberinde süzme fonksiyonlarında tahribata yol açabilir.

Kanın olması gerekenden daha yavaş süzülmesine sebep olabilen bu durum EGFR değerinde azalmaya, dolayısıyla kreatinin gibi çeşitli toksinlerin kanda birikmesine neden olabilir.

EGFR Bozulması Nasıl Düzeltilir?

EGFR bozulması böbrek sağlığınızı koruyacak çeşitli alışkanlıklarla olması gereken değerde tutulabilir. Gündelik hayatınızda yapabileceğiniz bazı değişiklikler uzun vadede etkili çözümlerdir.

Bu değişikliklere örnek vermek gerekirse:

• Kas kütlenizi ve gücünüzü artırıp kan basıncınızı dengeleyerek böbrek sağlığınızı koruyacak fiziksel aktivitelerde bulunabilirsiniz.
• Tuz ve işlenmiş gıdaların kısıtlandığı, daha çok bitkisel gıdalardan oluşan beslenme rutini oluşturabilirsiniz.
• Yüksek kan basıncıyla şeker böbreği yoran ve glomerül yapılara zarar veren sorunlardır. Kan basıncınızı ve kan şekerinizi dengede tutacak tedbirler alabilirsiniz.
• Su tüketiminde azalma kanın süzülme hızını yavaşlatacağından günlük tüketmeniz gereken su miktarının altına düşmemeye çalışabilirsiniz.

EGFR Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

EGFR Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

EGFR düşüklüğü, böbreklerin kandaki atıkları yeterince süzemediğini ve böbrek fonksiyonlarının azaldığını gösterir. Bu durum kronik böbrek hastalığının bir belirtisi olabilir.

EGFR Kaç Olmalı?

Sağlıklı bir bireyde EGFR değeri genellikle 90 mL/dk/1.73m² ve üzerindedir. 60’ın altındaki değerler böbrek fonksiyon kaybına işaret edebilir, takip gerektirir.

EGFR Ne Demek?

EGFR, “Estimated Glomerular Filtration Rate” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede glomerüler filtrasyon hızı anlamına gelir ve böbreklerin süzme kapasitesini ifade eder.

EGFR Değeri Kaç Olmalı?

EGFR değeri yaşa göre değişebilir, ancak genellikle 90 ve üzeri normal kabul edilir. 60-89 arası hafif düşüklük, 60’ın altı ise böbrek hasarına işaret edebilir.

EGFR Neden Düşer?

EGFR değeri yaşlanma, diyabet, yüksek tansiyon, kronik böbrek hastalığı, bazı ilaçlar veya dolaşım bozuklukları nedeniyle düşebilir. Altta yatan neden araştırılmalıdır.

EGFR Kan Tahlilinde Ne Anlama Gelir?

Kan tahlilinde EGFR, böbreklerin ne kadar etkili çalıştığını belirlemek için kullanılır. Kanda kreatinin düzeyine, yaş, cinsiyet ve ırk bilgilerine göre hesaplanır.

EGFR Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

EGFR'nin normalden yüksek olması genelde ciddi bir sorun olarak değerlendirilmez. Ancak bazı durumlarda gebelik veya hiperfiltrasyon gibi nedenlerle yükselebilir.

EGFR Değeri Nedir?

EGFR değeri, böbreklerin bir dakikada ne kadar kan süzdüğünü mililitre cinsinden ifade eder. Bu değer, böbrek sağlığının önemli bir göstergesidir.