Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Ameliyatı Nedir? Hangi Durumlarda Yapılır?

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Ameliyatı Nedir?

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı, özellikle dizin iç kısmında yoğunlaşan yük binmesini ve buna bağlı gelişen kıkırdak aşınmasını düzeltmek amacıyla kaval kemiğinin (tibia) üst kısmına yapılan bir kemik açı düzeltme operasyonudur. YTO, bacak aksındaki eğriliği (O-bacak deformitesi) düzelterek vücut ağırlığının aşınmış olan iç eklem yüzeyinden, daha sağlıklı olan dış eklem yüzeyine aktarılmasını sağlar. Eklem koruyucu bir yöntem olan yüksek tibial osteotomi, uygun hasta grubunda diz protezi ihtiyacını geciktirerek hastanın kendi biyolojik diz eklemiyle daha uzun süre ağrısız ve fonksiyonel kalmasını hedefler.

Yüksek Tibial Osteotomi Hangi Durumlarda Yapılır?

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı, dizdeki yük dağılımını dengelemek ve eklemin iç tarafındaki aşınmayı durdurmak amacıyla, bacağın dizilim bozukluğu olan durumlarda uygulanır. YTO, eklemi tamamen değiştirmek yerine kemiği düzelterek hastanın kendi dizini daha uzun süre sağlıklı kullanmasını sağlar. Özellikle henüz protez aşamasına gelmemiş ancak ciddi ağrı yaşayan kişilerde tercih edilen bir tedavi yöntemidir.

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı şu durumlarda uygulanır:

• Çarpık bacak (O bacak): Bacakların dışa doğru kavisli olması nedeniyle vücut ağırlığının dizin sadece iç kısmına yüklenmesi.
• Bölgesel diz kireçlenmesi: Aşınma ve kıkırdak hasarının dizin yalnızca iç bölgesinde sınırlı kalması.
• Erken yaşta diz ağrıları: İç yarıda kireçlenme başlamış olmasına rağmen, hastanın yaşının diz protezi için henüz çok genç olması.
• Hareketli yaşam beklentisi: Hastanın sağlıklı şekilde spor yapmak veya ağır işlerde bulunmak gibi hareketli bir hayat sürmek istemesi.

Yüksek Tibial Osteotomi Ameliyatı Nasıl Uygulanır?

Yüksek tibial osteotomi cerrahisi, genellikle "açık kama" (opening wedge) veya "kapalı kama" (closing wedge) olmak üzere iki ana teknikle gerçekleştirilir. Günümüzde en sık tercih edilen açık kama tekniğinde, kaval kemiğinin iç kısmından kontrollü bir kesi yapılır ve kemik istenen açı kadar açılır; oluşan boşluk ise metal bir plak-vida sistemiyle sabitlenir. Bu sayede bacağın mekanik aksı, dizin hasarlı iç kısmından sağlıklı dış kısmına doğru kaydırılmış olur.

YTO ameliyatı aşamaları şunlardır:

• Ameliyat öncesi: Aks analizi ve kıkırdak değerlendirmesi yapılır. Hastanın yaş, kilo ve aktivite düzeyi değerlendirilir ve ameliyat için uygun olup olmadığına karar verilir.
• Anestezi: Genellikle spinal (belden aşağısı), epidural ya da genel anestezi tercih edilir.
• Cerrahi kesi: Diz kapağının yaklaşık 5-7 cm altından küçük bir kesiyle kemiğe ulaşılır.
• Sabitleme: Düzeltilen kemik açısı, titanyum ya da çelikten üretilmiş özel implantlar yada fiksatörler yardımıyla sabitlenir.

Yüksek Tibial Osteotomi Ameliyatı Kimler İçin Uygundur?

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı, dizin iç kısmında kıkırdak hasarı bulunan ancak ileri seviye kireçlenme görülmeyen kişiler için uygundur. O bacak deformitesi olan ergen ve 60 yaşa kadar yetişkinler, yüksek tibial osteotomi ameliyatı için ideal adaylardır.

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı için uygun kişiler şunlardır:

• Genç ve aktif hastalar: Genellikle 60-65 yaş altı, biyolojik yaşı genç ve aktif hastalarda kemik iyileşmesinin daha hızlı olması nedeniyle ve günlük yaşam beklentisi fazla olduğu için tercih edilir.
• Sağlıklı kiloda olan kişiler: Vücut kitle indeksinin aşırı yüksek olmaması, kemik kaynaması ve implant başarısı için kritiktir.
• Hareket kısıtlılığı olmayan kişiler: Protez cerrahisine ihtiyaç duymayacak kadar fonksiyonel diz eklemleri olan kişiler için uygundur.
• Sağlıklı kıkırdağa sahip hastalar : Hasarlı iç kompartmanın yükünü aktarmak için sağlıklı diz dış kompartmanı ve kıkırdak olmalıdır.

YTO ameliyatının doğru hastaya uygulanması sonucu hastanın ağrıları azaltılabilir, çarpık bacak görüntüsü düzeltilebilir ve diz protezi ihtiyacı geciktirilebilir.

Yüksek Tibial Osteotomi Ameliyatı Riskleri Var mı?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi YTO ameliyatında da kemik kaynamasında gecikme, enfeksiyon ya da pıhtı gibi durumlar görülebilir. Ancak, doğru hasta seçimi, deneyimli cerrahi ekip ve uygun teknikle riskler minimize edilebilir.

YTO ameliyatında görülebilecek riskler şunlardır:

• Sigara kullanan, obez ve ileri yaştaki hastalarda kemiğin geç kaynaması ya da hiç kaynamaması
• Enfeksiyon
• Bacağın istenen açıda düzelmemesi
• Nadiren sinir veya damar zedelenmesi
• Ameliyat sonrası rehabilitasyon gecikirse dizde sertlik ve hareket kısıtlılığı
• İmplantın cilt altında rahatsızlık hissi vermesi

Yüksek Tibial Osteotomi Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Yüksek tibial osteotomi ameliyatı sonrası iyileşme süreci, kemiğin biyolojik olarak kaynama hızına bağlı olarak genellikle 3 ile 6 ay arasında değişen bir zamana yayılır. Ameliyatın hemen ardından hastalar genellikle birkaç gün hastanede gözetim altında tutulur ve ağrı yönetimi ile erken dönem fizik tedavi hareketlerine başlanır. İlk haftalarda ameliyatlı bacağa tam yük verilmemesi, kemik iyileşmesinin sağlıklı başlaması açısından hayati önem taşır.

İyileşme dönemindeki temel aşamalar şu şekilde özetlenebilir:

• İlk 2 hafta: Yara iyileşmesi takip edilir, dikişler alınır ve koltuk değneği yardımıyla kısmi yük vererek yürüyüşe başlanır.
• 2. - 6. haftalar: Fizik tedavi programı yoğunlaşır; diz hareket açıklığını artırıcı egzersizler ve üst bacak güçlendirme çalışmaları yapılır.
• 6. - 12. haftalar: Çekilen kontrol röntgenlerinde kemik kaynaması görüldüğünde, koltuk değnekleri kademeli olarak bırakılır ve tam yük verilir.
• 6. aydan itibaren: Hasta genellikle tüm günlük aktivitelerine dönebilir ve doktor onayıyla düşük etkili sporlara başlayabilir.

Yüksek Tibial Osteotomi (YTO) Ameliyatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yüksek Tibial Osteotomi Ameliyatı Kalıcı Bir Çözüm mü?

YTO, kireçlenmeyi tamamen yok etmez ancak hastalığın ilerlemesini geciktirerek doğal diz eklemini koruyabilir ve protez ihtiyacını öteleyebilir.

Ameliyat Sonrası Ne Zaman İşe Dönülebilir?

Masa başı işlerde çalışanlar genellikle 3-4 haftada işe dönebilirken, fiziksel güç gerektiren işlerde bu süre 3-4 ayı bulabilir.

Plak ve Vidaların Çıkarılması Gerekir mi?

Genellikle kemik kaynaması tamamlandıktan sonra eğer implant hastayı rahatsız ediyorsa çıkarılabilir, ancak zorunlu değildir.

Ameliyat Sonrası Fizik Tedavi Gerekir mi?

Eklem hareket açıklığını geri kazanmak ve kasları güçlendirmek için profesyonel bir fizik tedavi programı iyileşmenin başarısı için kritiktir.

Her İki Dize Aynı Anda Ameliyat Yapılır mı?

İyileşme sürecinde kemik kaynaması, koltuk değneği kullanımı gibi durumlar nedeniyle bir diz iyileştikten sonra diğer dize yapılması önerilir.