Daha iyi bir deneyim için konum izni vermelisiniz.
TR

Genel Tanıtım

Deliryum Nedir?

Deliryum, zihinsel yeteneklerde görülen ciddi bir rahatsızlıktır. Bilinçte bulanıklık, kendini bir şeylere odaklamada sorun yaşama, garip hayaller görme, etraftaki eşyaların şekil, yer değiştirdiğini görme ya da anlamsız öfkelenme, çevre bilincinin azalması ve kafa karışıklığı ile kendini gösteren geçici bir durumdur. Deliryum, birkaç saat ya da birkaç gün içerisinde ortaya çıkabilir.

Deliryum, metabolik dengede meydana gelen değişiklikler, ilaç, enfeksiyon, ameliyat, alkol veya ilaç zehirlenmesi gibi faktörlerle takip edilebilir. Deliryum ve demans belirtileri benzer olabileceğinden, aile üyelerinin doktora söylediği belirtiler, davranışlar, teşhis anlamında büyük önem kazanacaktır.

Tıbbi durumun düzelmesiyle beraber psikiyatrik belirtiler de ortadan kalkacaktır.

Nedenleri

Deliryum Nedenleri Nelerdir?

Deliryum, beyindeki sinyallerin karışması durumunda ortaya çıkar. Bozukluğun sebebi, beyni savunmasız hale getiren ve beyin aktivitesindeki bir sorunu tetikleyen faktörlerin kombinasyonundan kaynaklanmaktadır.

Deliryuma sebebiyet veren tek bir neden ya da birden fazla neden mevcut olabilir. Bazen hiçbir neden tespit edilemez. Bunlar:

  • Belirli ilaçlar ya da ilaç toksitesi
  • Alkol ya da uyuşturucu zehirlenmesi
  • İnme, kalp krizi, kötüleşen akciğer ve karaciğer hastalığı ve düşme sonucu yaralanma gibi tıbbi bir durum kaynaklı
  • Düşük sodyum, düşük kalsiyum gibi metabolik dengesizlikler
  • Şiddetli, kronik veya ölümcül hastalık
  • Özellikle çocuklarda rastlanılan ateş ve akut enfeksiyon
  • Yaşlılarda görülen idrar yolu enfeksiyonu, zatürre ya da grip
  • Karbonmonoksit, siyanür gibi toksinlere maruz kalma
  • Yetersiz beslenme ve dehidrasyon
  • Uyku yoksunluğu veya şiddetli duygusal sıkıntı
  • Ağrı
  • Anestezi içeren cerrahi veya diğer tıbbi prosedürler
  • İlaç veya ilaç kombinasyonları

Deliryum Risk Faktörleri Nelerdir?

Deliryum yaşlı yetişkinlerde daha yaygındır. Huzurevinde ikamet etmek gibi durumlar deliryum riskini artırır.

  • Demans, felç ya da parkinson hastalığı gibi beyin bozuklukları
  • Görme veya işitme bozukluğu 
  • Birden fazla tıbbi sorunun varlığı

Deliryum Komplikasyonları Nelerdir?

Deliryum birkaç saat, birkaç hafta veya birkaç ay kadar sürebilir. Deliryuma katkıda bulunan sıkıntılar ele alınırsa, iyileşme süresi daha kısa sürebilir.

İyileşme derecesi, deliryum başlamadan önceki sağlık ve zihinsel duruma bir dereceye kadar bağlıdır. Ciddi ya da ölümcül hastalıkları olan kişilerin, deliryum başlangıcından önce sahip oldukları düşünme becerisi ya da işlevsellik düzeylerini geri kazanamayabilir. 

Ciddi derecede hasta olan bireylerde şu komplikasyonlar görülebilir:

  • Sağlıkta görülen genel düşüş
  • Tam iyileşememe
  • Bakım ihtiyacı
  • Artan ölüm riski

Deliryumu Önleme

Deliryumu önlemeye yönelik en başarılı yaklaşım, bir epizodu tetikleyebilecek risk faktörlerini ortadan kaldırmayı hedeflemektir. Uyku kalitesini sekteye uğratacak, kişinin sakin kalmasını engelleyecek durumlar kafa karışıklığını daha da kötüleştirebilir. Bu yüzden bu koşullara dikkat edilerek deliryumun şiddetinin önlenmesi ya da şiddetinin azaltılması sağlanabilir.

Belirtiler

Deliryum Belirtileri Nelerdir?

Deliryum belirtileri ve semptomları genellikle birkaç saat ya da birkaç gün içerisinde başlar. Genellikle gün boyunca dalgalanmalar görülür ve belirtilere rastlanılmadığı dönemler de olabilir. Belirtiler gece vakti daha kötü olma eğilimindedir ve işler, çevre daha az tanıdık gelir.

Başlıca Deliryum Belirtileri

Çevre bilincinde gözlemlenen azalma

  • Bir konuya odaklanamama ve konular arasında geçiş yapamama
  • Sorulara ya da sohbete cevap vermek yerine bir fikre saplanıp kalmak
  • Önemsiz şeylerle dikkatin kolaylıkla dağılması
  • Çevreye çok az ya da hiç tepki göstermeme

Zayıf düşünme becerileri (bilişsel bozukluk)

  • Hafızada zayıflama meydana gelmesi
  • Yönelim bozukluğu
  • Kelimeleri hatırlama ve söylemede zorluk
  • Saçma konuşmalar
  • Okuma, yazma zorluğu

Davranışta meydana gelen değişiklikler

  • Var olmayan şeyleri görmek (halüsinasyonlar)
  • Huzursuzluk, ajitasyon ve kavgacı davranış
  • İnlemek ya da başka sesler çıkarmak
  • Sessiz ve içine kapanık ruh haline bürünmek
  • Yavaşlamış hareketler ve uyuşukluk hali
  • Rahatsız edici uyku alışkanlıkları
  • Geceleri uyanık olma, gündüzleri uyuma hali (gece-gündüz döngüsünün tam tersi şekilde olması)

Duygusal rahatsızlıklar

  • Kaygı, korku ya da paranoya
  • Depresyon hali
  • Sinirlilik ve öfke atakları
  • Sevinç, coşku
  • İlgisizlik
  • Hızlı ve öngörülemeyen ruh hali değişiklikleri
  • Kişilik değişiklikleri

Deliryum Türleri Nelerdir?

Hiperaktif Deliryum

En kolay teşhis edilen türdür. Huzursuzluk, ajitasyon, hızlı ruh hali değişiklikleri, halüsinasyonlar ve özenle işbirliği yapmayı reddetme dahildir.

Hipoaktif Deliryum

Hareketsizlik ya da azalmış motor aktivite, halsizlik, anormal uyuşukluk halidir.

Karışık Deliryum

Hem hipoaktif hem de hiperaktif belirtileri içerebilir. Kişi hızlı bir şekilde hiperaktif durumdan hipoaktif duruma geçebilir.

Deliryum ve Demans

Demans ve deliryumu ayırt etmek zor olabilir ve kişi her ikisine de sahip olabilir. Aslına bakılırsa deliryum, demans hastalarında sıklıkla görülür. Demans, kademeli işlev bozukluğu ve beyin hücrelerinin kaybı nedeniyle hafıza ve diğer düşünme becerilerinin kademeli olarak azalmasıdır. Demansın en yaygın nedeni Alzeimer hastalığıdır.

Deliryum ile bunama arasındaki farklılıklar:

Başlangıç

Deliryumun başlangıcı kısa bir süre içinde ortaya çıkarken, bunama zamanla kötüleşen ve yavaş yavaş ilerleyen küçük belirtiler ile kendini gösterir.

Dikkat

Odaklanma ya da dikkati sürdürme yeteneği deliryum ile önemli ölçüde bozulur.

Dalgalanma
Deliryum belirtilerinde gün içinde dalgalanmalar görülür. Fakat demans hastalarında günün daha iyi ve daha kötü zamanlarını geçirdikleri esnada, hafıza ve düşünme becerileri sabit bir seviyede seyreder.

Tanı Yöntemleri

Deliryum Tanısı 

Ruhsal durum değerlendirmesi: Bir hekim tarafından kişinin farkındalığı, dikkati ve düşünme yetilerini değerlendirerek başlar. Bunu da sohbet yoluyla ya da zihinsel durumu, kafa karışıklığını, algıyı, hafızayı değerlendiren testler ve taramalar aracılığıyla gerçekleştirir.

Aile üyelerinden ya da bakıcıdan gelen ek bilgiler de ruhsal durum değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Fiziksel ve nörolojik muayeneler: Doktor, sağlık sorunlarını ya da altta yatan hastalık belirtilerini kontrol ederek fiziksel muayene yapar. Nörolojik muayene de, görme, denge, koordinasyon ve refleksleri kontrol etme olarak sayılabilir.

Diğer testler: Doktor idrar, kan, diğer teşhis testlerini isteyebilir. Beyin görüntüleme testleri de gerektiğinde kullanılabilir.

Tedavi Yöntemleri

Deliryum Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Deliryum tedavisinin ilk amacı, altta yatan nedenleri veya tetikleyicileri ele almaktır. Bunu da belirli bir ilacın kullanımını durdurarak, metabolik dengesizlikler ele alınarak ya da bir enfeksiyon tedavi edilerek yapılabilir.

Tedavinin sonraki aşaması, vücudu iyileştirmek ve beyni sakinleştirmek için en iyi ortamı yaratmaya odaklanır. Yaygın ve tehlikeli bir vaka olmasına rağmen, deliryumun kendisi için etkin bir tedavisi yoktur. Çoğu durumda yapılabilecek en etkin şey hastayı güvende tutmaktır.

Destekleyici Bakım

Hava yolunun korunması, sıvı ve beslenme sağlamak, harekete yardımcı olmak, ağrıyı tedavi etmek, inkontinansı ele almak, fiziksel kısıtlamaların ve mesane tüplerinin kullanımından kaçınmak, mümkün olduğunca çevrede meydana gelebilecek değişikliklerden kaçınmak sayılabilir.

Deliryuma neden olan ağrıyı kontrol etmek için bazı ilaçlara gereksinim duyulabilir. Diğer ilaç türleri, şiddetli ajitasyon, kafa karışıklığı, korku, halüsinasyon gibi ağır bulguları hafifiletmek amacıyla ihtiyaç duyulabilir.

Deliryumla Başa Çıkma ve Destek

Deliryum riski olan biri ya da iyileşme riski olan birinin yakını ya da bakıcısıysanız, kişinin sağlığını iyileştirmeye, nüksetmesini önlemeye yönelik ya da sorumlulukları yönetmeye yardımcı adımlar atabilirsiniz.

İyi uykuyu teşvik etmek için
  • Sakin ve sessiz bir ortam sağlayın
  • İç aydınlatmayı günün saatine uygun tutun
  • Geceleri kesintisiz uyku süreleri için plan yapın 
  • Kişinin gündüz planlamasını korumasına destek olun
  • Gün boyunca kişisel bakım ve aktiviteyi teşvik edin
Kişinin sakin kalmasına yardımcı olmak için:
  • Öğle yemeği ya da yatma saatindeki herhangi bir değişiklikte basitçe iletişim kurun
  • Tanıdık ve favori nesneleri, resimleri etrafta saklayın ancak dağınıklıktan kaçının
  • Kişiye sakince yaklaşın 
  • Kendinizi ve diğer kişileri düzenli olarak tanıtın
  • Tartışmalardan kaçınmaya özen gösterin
  • Gerekli durumlarda güven verici dokunuş gibi rahatlık önlemleri kullanın
  • Gürültü seviyeleri ve diğer dikkat dağıtıcı unsurları en aza indirgeyin
Karmaşık sorunları önleyin:
  • Kişiye düzenli bir programda uygun ilacı vermek
  • Bol sıvı ve sağlıklı beslenme sağlamak
  • Düzenli fiziksel aktiviteyi teşvik etmek
  • Enfeksiyonlar veya metabolik dengesizlikler gibi olası sorunlar için hızlı tedavi almak
Acıbadem Web ve Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır. Güncellenme Tarihi: 13 Aralık 2020 Pazar Yayımlanma Tarihi: 13 Aralık 2020 Pazar

KİŞİSEL VERİLERİN ELDE EDİLMESİ VE İŞLENMESİ İLE İLGİLİ BİLGİLENDİRME FORMU

Acıbadem Sağlık Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. (“Acıbadem”) ve Acıbadem’in hakim ve bağlı şirketleri (hepsi birlikte “Acıbadem Grubu” olarak anılacaktır.) tarafından, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“Kanun”) ve ilgili mevzuat kapsamında Veri Sorumlusu sıfatıyla, kişisel verileriniz, aşağıda açıklanan çerçevede ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Özel Hastaneler Yönetmeliği ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri ve sair mevzuata uygun olarak işlenebilecektir.

1. Kişisel Verilerin elde Edilmesi, İşlenmesi ve İşleme Amaçları

Kişisel verileriniz Acıbadem Grubu tarafından sağlanmakta olan kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amaçlarıyla ve Acıbadem Grubu şirketlerinin faaliyet konularına uygun düşecek şekilde; sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, çağrı merkezi, internet sitesi, sözlü, yazılı ve benzeri kanallar aracılığıyla elde edilmektedir. Sağlık verileriniz başta olmak üzere özel nitelikli kişisel verileriniz ve genel nitelikli kişisel verileriniz, Grup tarafından aşağıda yer alanlar dâhil ve bunlarla sınırlı olmaksızın bu maddede belirtilen amaçlar ile bağlantılı, sınırlı ve ölçülü şekilde işlenebilmektedir:

Acıbadem Grubu tarafından elde edilen her türlü kişisel veriniz (Özel nitelikli kişisel veriler de dahil fakat bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) aşağıdaki amaçlar ile işlenebilecektir:

İlgili mevzuat uyarınca elde edilen ve işlenen Kişisel Verileriniz, Acıbadem veya Acıbadem Grubu’na ait fiziki arşivler ve/veya bilişim sistemlerine nakledilerek, hem dijital ortamda hem de fiziki ortamda muhafaza altında tutulabilecektir.

2. Kişisel Verilerin Aktarılması

Kişisel verileriniz, Kanun ve sair mevzuat kapsamında ve yukarıda yer verilen amaçlarla Acıbadem ve Acıbadem Grubu tarafından Acıbadem Grubu’na dahil olan şirketler ile, Özel sigorta şirketleri, Sağlık bakanlığı ve bağlı alt birimleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, Emniyet Genel Müdürlüğü ve sair kolluk kuvvetleri, Nüfus Genel Müdürlüğü, Türkiye Eczacılar Birliği, Mahkemeler ve her türlü yargı makamı, merkezi ve sair üçüncü kişiler, yetki vermiş olduğunuz temsilcileriniz, avukatlar, vergi ve finans danışmanları ve denetçiler de dâhil olmak üzere danışmanlık aldığımız üçüncü kişiler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, resmi merciler dâhil sağlık hizmetlerini yukarıda belirtilen amaçlarla geliştirmek veya yürütmek üzere işbirliği yaptığımız iş ortaklarımız ve diğer üçüncü kişiler ile paylaşılabilecektir.

3. Kişisel Veri Elde Etmenin Yöntemi ve Hukuki Sebebi

Kişisel verileriniz, her türlü sözlü, yazılı, görsel ya da elektronik ortamda, yukarıda yer verilen amaçlar ve Acıbadem’in faaliyet konusuna dahil her türlü işin yasal çerçevede yürütülebilmesi ve bu kapsamda Acıbadem’in akdi ve kanuni yükümlülüklerini tam ve gereği gibi ifa edebilmesi için toplanmakta ve işlenmektedir. İşbu kişiler verilerinizin toplanmasının hukuki sebebi;

Ayrıca, Kanun’un 6. maddesi 3. fıkrasında da belirtildiği üzere sağlık ve cinsel hayata ilişkin kişisel veriler ise ancak kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbı teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi amacıyla, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından ilgilinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir.

4. Kişisel Verilerin Korunmasına Yönelik Haklarınız

Kanun ve ilgili mevzuatlar uyarınca;

Mezkûr haklarınızdan birini ya da birkaçını kullanmanız halinde ilgili bilgi tarafınıza, açık ve anlaşılabilir bir şekilde yazılı olarak ya da elektronik ortamda, tarafınızca sağlanan iletişim bilgileri yoluyla, bildirilir.

5. Veri Güvenliği

Acıbadem, kişisel verilerinizi bilgi güvenliği standartları ve prosedürleri gereğince alınması gereken tüm teknik ve idari güvenlik kontrollerine tam uygunlukla korumaktadır. Söz konusu güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak muhtemel riske uygun bir düzeyde sağlanmaktadır.

6. Şikayet ve İletişim

Kişisel verileriniz teknik ve idari imkânlar dâhilinde titizlikle korunmakta ve gerekli güvenlik tedbirleri, teknolojik imkânlar da göz önünde bulundurularak olası risklere uygun bir düzeyde sağlanmaktadır. Kanun kapsamındaki taleplerinizi, “https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html” web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak;

Kanun kapsamındaki taleplerinizi, https://www.acibadem.com.tr/acibademonline/hastaverilerinkorunmasi.html web adresindeki “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Uyarınca Başvuru Formu” nu doldurarak ve formda belirtilen usullerle tarafımıza iletmenizi rica ederiz.

YUKARI
İçindekiler
Size nasıl yardımcı olabiliriz?
Sağlığınız Sağlığımızdır
20 : 59 : 55