Sürekli Boğaz Temizleme İhtiyacı Neden Olur?

Boğaz Temizleme Nedir?

Boğaz temizleme, boğazdaki salgıyı veya rahatsızlık hissini gidermek için yapılan, hafif öksürüğe benzeyen bir harekettir. Ara sıra yapılması olağandır. Ancak konuşmayı sık sık kesen, gün boyunca tekrarlanan veya boğazı temizledikten hemen sonra yeniden başlayan ihtiyaç, tahriş ya da başka bir soruna işaret edebilir.

Boğazın iç yüzeyini nemli tutan salgılar normalde fark edilmeden yutulur. Salgı koyulaştığında, miktarı arttığında veya boğaz hassaslaştığında kişi onu daha fazla hissetmeye başlar. Dolayısıyla sürekli boğaz temizlemek, her zaman çıkarılması gereken fazla balgam bulunduğu anlamına gelmez.

Bazen rahatsızlık, salgıdan çok boğazda yumru varmış gibi hissedilir. Globus hissi olarak adlandırılan bu durumla gerçek yutma güçlüğünün ayrılması önemlidir. Yemek veya su yutarken takılma yaşanıyorsa şikayet yalnızca boğazı temizleme alışkanlığı olarak değerlendirilmemelidir.

Sürekli Boğaz Temizleme İhtiyacı Neden Olur?

Sürekli boğaz temizleme ihtiyacının başlıca nedenleri geniz akıntısı, alerji, ağızdan nefes almaya bağlı kuruluk, reflü ve tahriştir. Soğuk algınlığı sonrasında artan boğaz hassasiyeti de temizleme isteğini sürdürebilir. Aynı kişide birden fazla etkenin bulunması mümkündür.

Boğaz temizleme ihtiyacını artıran durumlar şunlardır:

• Boğazın arkasında birikme hissi oluşturan geniz akıntısı
• Hapşırma, burun kaşıntısı ve akıntıyla seyreden alerjik rinit
• Ağızdan nefes alma, kuru hava veya yetersiz sıvı alımına bağlı kuruluk
• Mide içeriğinin boğaza ulaşarak tahrişe yol açtığı boğaz reflüsü
• Sigara dumanı, toz, yoğun koku ve kimyasal buharlara maruz kalma
• Uzun süre yüksek sesle konuşma veya sesi zorlama
• Solunum yolu enfeksiyonunun ardından devam eden boğaz hassasiyeti

Burun tıkanıklığında ağızdan nefes almak, boğaza ulaşan havanın burunda yeterince nemlenmesini engeller. Kuruyan salgılar daha yapışkan hale gelir. Alerjisi olan kişilerde hem geniz akıntısı hem de ağızdan nefes alma aynı anda boğazı etkileyebilir.

Reflüye bağlı boğaz şikayetleri ise mide yanması olmadan da görülebilir. Yemeklerden sonra veya yatınca artış olması değerlendirmede yardımcıdır. Ancak tek başına boğaz temizleme ihtiyacından hareketle reflü tanısı konulamaz.

Stres sırasında boğaz kaslarındaki gerginlik ve rahatsızlık hissine odaklanma da artabilir. Fakat şikayetin stresli zamanlarda belirginleşmesi, nedeninin mutlaka psikolojik olduğunu göstermez. Burun ve boğazla ilgili sorunlar değerlendirilmeden bu sonuca varılmamalıdır.

Boğazı Sürekli Temizlemek Zararlı mı?

Boğazı sık ve kuvvetli temizlemek, ses tellerinin sert biçimde birbirine temas etmesine ve çevredeki dokuların tahriş olmasına yol açabilir. İlk anda hissedilen rahatlama kısa sürer. Ardından tahrişin oluşturduğu gıcık, kişiyi yeniden boğazını temizlemeye yöneltir.

Tekrarlanan hareket bir 'tahriş döngüsü' oluşturur. Boğazda yanma, hassasiyet ve ses kısıklığı bu döngüye eşlik edebilir. Bu nedenle amaç boğazı daha güçlü temizlemek değil, temizleme ihtiyacını artıran etkenleri azaltmaktır.

Buradaki öneriler, gıcık hissiyle yapılan tekrarlayıcı boğaz temizleme içindir. Soluk borusuna kaçan bir şeyi veya akciğerlerden gelen balgamı uzaklaştıran öksürük farklıdır. Koruyucu öksürüğü bastırmaya çalışmak uygun değildir.

Boğaz Temizleme İhtiyacı Nasıl Azaltılır?

Boğaz temizleme ihtiyacını azaltmak için boğazı nemli tutmak, tahriş edici etkenlerden uzaklaşmak ve sert temizleme hareketinin yerine daha yumuşak bir davranış koymak yardımcı olur. Örneğin telefon görüşmelerinde boğazını sık temizleyen biri, kısa bir konuşma arası verip bir yudum su içmeyi deneyebilir.

Günlük yaşamda uygulanabilecek adımlar şunlardır:

• Gıcık hissinde, rahat yutabiliyorsanız küçük bir yudum su içmek
• Sıvı alımını gün içine yaymak ve varsa hekimin belirlediği sıvı kısıtlamasına uymak
• Sigara dumanından, tozdan ve rahatsızlık veren yoğun kokulardan uzak durmak
• Uzun konuşmalarda kısa molalar vermek ve bağırmadan, rahat bir ses tonuyla konuşmak
• Devam eden burun tıkanıklığını değerlendirmek için hekime başvurmak
• Yemeklerden sonra hemen uzanmamak, reflü şikayeti varsa son öğünle yatış arasında en az üç saat bırakmak

Devam eden ağız kuruluğu da boğazın nemini etkiler. Bazı ilaçlar kuruluğa veya öksürüğe yol açabildiğinden, yeni bir tedaviden sonra başlayan şikayetler hekimle paylaşılmalıdır. Kullanılan ilaçlar kendiliğinden bırakılmamalıdır.

Çocuklarda Sürekli Boğaz Temizleme İhtiyacı Nasıl Ele Alınmalı?

Çocuklarda sürekli boğaz temizleme, burun akıntısı, alerji veya enfeksiyon sonrasındaki tahrişle ilişkili olabilir. Bazen de tekrarlayan boğaz temizleme sesi bir tik olarak ortaya çıkar. Yalnızca bu sesi duymak, çocuğa tik bozukluğu tanısı koymak için yeterli değildir.

Tikler istem dışıdır. Çocuğu her seferinde uyarmak, azarlamak veya başkalarının yanında ses çıkarmamasını istemek baskıyı artırır. Ailelerin, sesin hangi zamanlarda arttığını ve burun tıkanıklığı gibi başka şikayetlerin bulunup bulunmadığını gözlemlemesi daha yararlıdır.

Şikayet devam ediyorsa çocuk hekimiyle görüşülmelidir. Boğaz temizleme okulda, arkadaş ilişkilerinde veya günlük etkinliklerde sorun yaratıyorsa bu etkiler de anlatılmalıdır. Hekim, bulgulara göre burun-boğaz değerlendirmesi veya tiklere yönelik destek planlayabilir.

Boğaz Temizleme İhtiyacı İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Boğaz temizleme ihtiyacı birkaç haftayı aşıyorsa, giderek sıklaşıyorsa veya konuşmayı etkiliyorsa aile hekimi ya da kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Soğuk algınlığıyla açıklanamayan ve üç haftadan uzun süren ses kısıklığı da muayene gerektirir.

Değerlendirmenin geciktirilmemesi gereken belirtiler şunlardır:

• Yeni başlayan veya ilerleyen yutma güçlüğü
• Yutarken ya da konuşurken devam eden ağrı
• Balgamda kan veya boyunda fark edilen bir şişlik
• İstemsiz kilo kaybı

Aniden gelişen belirgin nefes alma güçlüğünde ya da tükürüğü yutamama durumunda acil yardım alınmalı, 112 aranmalıdır. Böyle bir durumda su içerek boğazı açmaya çalışılmamalıdır.

Sürekli Boğaz Temizleme İhtiyacı Nasıl Değerlendirilir?

Sürekli boğaz temizleme ihtiyacında hekim, şikayetin süresini ve eşlik eden burun, ses, yutma veya mide şikayetlerini değerlendirir. Yemek sonrası, sabahları ya da uzun konuşmalar sırasında artması gibi ayrıntılar nedenin araştırılmasına yardımcı olur. Sigara kullanımı ve kullanılan ilaçlar da sorulur.

Muayenede burun ve boğaz incelenir. Gerektiğinde ince bir kamera ile gırtlak ve ses tellerine bakılır. Larenjit gibi ses tellerini etkileyen sorunlar araştırılır. Ek testler, muayene bulgularına göre seçilir.

Yaklaşım, saptanan nedene göre düzenlenir. Burun alerjisinin kontrolü, reflüye yönelik tedavi veya ses kullanımının düzenlenmesi gerekebilir. Tahriş ve tekrarlayıcı temizleme alışkanlığı sürüyorsa dil ve konuşma terapisti, boğazı zorlamayan teknikler ve ses egzersizleri konusunda destek sağlayabilir.

Sürekli Boğaz Temizleme İhtiyacı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Balgam Olmadan Boğaz Temizleme İhtiyacı Olur mu?

Kuruluk, hassasiyet veya boğazda yumru hissi, fazla balgam bulunmadan da temizleme isteği oluşturabilir. Sürekli bir şey çıkarmaya çalışmak tahrişi artırır. Uzayan şikayetin nedeninin muayeneyle değerlendirilmesi gerekir.

Sabahları Boğaz Temizleme İhtiyacı Neden Artar?

Gece ağızdan nefes almak boğazı kurutabilir. Genizden akan salgılar veya gece yaşanan reflü de sabah şikayetlerini artırabilir. Sabahları belirginleşmesi tek başına hangi nedenin sorumlu olduğunu göstermez.

Boğaz Temizleme İhtiyacı Alerjiyle İlişkili Olabilir mi?

Alerjiye bağlı burun akıntısı ve tıkanıklığı, geniz akıntısı veya ağızdan nefes alma yoluyla boğazı etkileyebilir. Hapşırma, burun kaşıntısı ve belirli ortamlarda artış olması alerji açısından değerlendirmeye yardımcı olur.

Boğaz Temizleme İhtiyacı Bulaşıcı mı?

Boğaz temizleme davranışı bulaşıcı değildir. Ancak buna yol açan neden bir solunum yolu enfeksiyonuysa enfeksiyon başkalarına geçebilir. Alerji, kuruluk ve reflü bulaşıcı değildir.

Boğaz Temizleme İhtiyacı Kendiliğinden Geçer mi?

Soğuk algınlığı veya kısa süreli tahrişle başlayan ihtiyaç, neden ortadan kalkınca azalabilir. Sık ve sert boğaz temizlemek ise rahatsızlığı uzatabilir. Birkaç haftayı geçen ya da yeni şikayetlerin eklendiği durumlarda muayene gerekir.