Ücretsiz Danışma Hattı Her Perşembe 10.00-11.00

Bağımlılık Nedir?

  1. Ana Sayfa
  2. Bağımlılık Nedir?
Bağımlılık Nedir?

Bağımlılık, kişinin bir madde kullanımını veya bir aktiviteyi, zararlı etkilerine rağmen durduramamasına yol açan karmaşık bir beyin hastalığıdır.

Madde bağımlılığı veya madde kullanım bozukluğu, kişinin istediği halde madde kullanımını durduramamasıdır. Madde kullanım isteği ve dürtüsü o kadar yoğundur ki, kişi istediği halde bu dürtülerini kontrol edemez.

Bağımlılık dediğimizde ilk akla gelenler uyuşturucu maddeler (esrar, eroin, kokain, bonzai, sakinleştirici ilaçlar vb.), alkol bağımlılığıdır.

Bağımlılık kavramı günümüzde kumar bağımlılığı, alışveriş bağımlılığı veya internet bağımlılığı gibi davranışsal bağımlılıklarla da ilişkilendirilmektedir. Davranışsal bağımlılıklar, bu gibi uğraşlarla aşırı zaman harcama ve kontrol edememe durumu ile tarif edilir.

Beynin haz merkezi, hayatta kalmak ve neslin devamını sürdürmek için yemek yemek, su içmek, acıdan kurtulmak ve cinsellik gibi tekrar etmemiz gereken davranışların sürekliliğini sağlar.

Bağımlılık yapan maddeler de aynı merkezi uyarır ve haz kaynağı olarak öğrenilir. Bu kez tekrarlanan davranışlar beslenmek, uyumak veya acıdan kurtulma isteği gibi rutin davranışlar değil, madde kullanma isteğini tetikleyen davranışlardır. Tüm bunlar beyinde kalıcı değişikliklere yol açar.

Sonuçta madde, kişinin haz aldığı şeylerin yerine geçer ve kişinin hayatını işgal eder. Kişiler arası ilişkilerini etkiler, işine engel olur, fiziksel ve ruhsal sağlığa zarar verir.

Bağımlılık ilerlediğinde ve hayatınızı kontrol eder hale geldiğinde, bağımlılık merkezlerine başvurarak tedavi olmak bir ihtiyaç haline gelir.

Bağımlılık Çeşitleri Nelerdir?

1. Madde Bağımlılıkları:

Birçok madde bağımlılık yapabilmektedir.

  • Alkol
  • Tütün
  • Opioidler (Eroin, Metadon, Morfin Gibi)
  • Reçete edilmiş ilaçlar (Benzodiazepinler, Sakinleştiriciler, Ağrı Kesiciler)
  • Kokain
  • Esrar
  • Amfetain (Methamfetamin)
  • Halüsinojenler
  • Uçucular Uçucu kimyasal maddeler (Tiner, Bali)
  • Fensiklidin (Pcp)
  • Dizayn Edilmiş Maddeler (Jamaika, Bonzai, Flakka, Banyo Tuzları)

2. Davranışsal Bağımlılıklar:

  • Kumar
  • İnternet ve bilgisayar bağımlılığı
  • Akıllı telefon bağımlılığı
  • Sosyal medya bağımlılığı
  • Bilgisayar oyunu
  • Alışveriş
  • Yeme
  • İş
  • Seks
  • Egzersiz
  • Aşk
  • Heyecan ve tehlike bağımlılığı
  • Estetik ameliyat bağımlılığı

Bağımlılık tedavi edilebilir bir beyin hastalığıdır

Bağımlılık yapıcı maddeler duygu, düşünce ve davranışlarımızı belirleyen beyin işlevlerini etkiler. Tekrarlayan kullanım ile birlikte, maddenin bu etkileri beyinde kalıcı değişikliklere sebep olur.

Bu değişiklikler ve ortaya çıkan bağımlılığı anlamak için diğer kronik rahatsızlıkları kullanabiliriz.

Örneğin; şeker veya tansiyon hastalığı bir kez geliştikten sonra vücudumuzda kalıcı bazı değişikliler olur. Ancak kişi diyetine dikkat ederse, egzersizlerini yaparsa ve ilaçlarını düzenli kullanırsa, şekeri veya tansiyonu normal sınırlarda kalacaktır. Kişi artık sağlıklı bir tansiyon veya şeker hastasıdır. Diyetine uymaz ve ilaçlarını almazsa, şekeri yükselir, tansiyonu yükselir ve hastalık yeniden kötüleşir.

Maddeyi bıraktıktan sonra tekrar tekrar başlamalar, bahsi geçen örnekte olduğu gibi hastalığın yeniden nüksetmesine sebep olur. Bu da tıpkı şekerin veya tansiyonun yükselmesi gibi hastalığın kötüleşmesi demektir.

Amaç; bahsettiğimiz hastalıklarda şekeri, tansiyonu düşük tutmak ise bağımlılıkta da maddeden uzak kalabilmeyi sağlamaktır.

Sonuç olarak bağımlılık hastalığı, düzelir ancak tamamen iyileşmez. Yeniden başlamaları önlemek için uzun süre çabalamak gerekir.

Madde kullanımının bağımlılık halini alması bir süreç sonucunda ortaya çıkar. Madde kullanım bozuklukları yani madde bağımlılığı, maddenin denenmesiyle başlayıp, bırakma ve yeniden başlama döngüsüne kadar ilerleyen kronik bir süreçtir.

Madde kullanım sorunu olan kişiyi anlayabilmek için öncelikle bağımlılık döngüsünü anlamak gerekir.