FOR INTERNATIONAL PATIENTS
Aft Nedir?
Aft ya da bir başka deyişle aftöz ülser, ortası beyaz kenarları kırmızı düğme şeklinde delinmiş gibi görünen ağız içinde oluşmuş ağrılı yaralardır. Ağızda dil, diş eti, yanak, damak gibi hassas bölgelerde görülür ve kişinin yemek yemesini, bir şeyler içmesini neredeyse imkansız hale getirir. En sık görülen ağız hastalıklarından biridir. İstatistiklere göre, toplumda görülme sıklığı yaklaşık %20’ye tekabül eder.
Aft Neden Olur?
Aft oluşumunun nedenleri tam olarak belirlenmemiş olsa da, bazı faktörlerin aft gelişimini tetiklediği bilinir.
Düşük Bağışıklık Sistemi Ve Vücut Direncinin Düşmesi
Vücudun savunma mekanizmasının zayıflaması, aft oluşumuna zemin hazırlar. Özellikle mevsim geçişleri, yoğun stres dönemleri veya bazı hastalıklar bağışıklık sistemini olumsuz etkileyebilir.
Genetik Yatkınlık
Ailesinde aft geçmişi olan bireylerde aft görülme sıklığı daha yüksek olabilir.
Hormonal Bozukluklar Ve Değişiklikler
Özellikle ergenlik dönemi, hamilelik veya menstrüasyon gibi hormonal dalgalanmaların yaşandığı zamanlarda aft oluşumu artabilir.
Gıdalara Karşı Alerjik Zayıflık
Bazı gıdalara karşı hassasiyet veya alerjiler, ağız içinde aft oluşumuna yol açabilir. Özellikle domates, turunçgiller, çikolata, fındık gibi gıdalar bazı kişilerde aftı tetikleyebilir.
Alkol Ve Sigara Gibi Kötü Alışkanlıklar
Bu alışkanlıklar ağız mukozasını tahriş ederek aft oluşumunu kolaylaştırabilir.
Behçet Hastalığı Ve Çölyak Hastalığı
Bu sistemik hastalıklar aftöz ülserlerin sık görülen nedenlerindendir. Özellikle Behçet hastalığı, ağız yaralarının yanı sıra genital bölgede ve gözlerde de yaralara neden olabilir.
Bilinçsiz Diş Fırçalama Neticesinde Doğan Tahribat
Sert diş fırçası kullanımı veya yanlış fırçalama teknikleri ağız içinde travmaya yol açarak aft oluşumuna zemin hazırlayabilir.
Stres, Depresyon Ve Kaygı Gibi Psikolojik Rahatsızlıklar
Psikolojik faktörler, vücudun genel direncini düşürerek ve bağışıklık sistemini zayıflatarak aft gelişimini etkileyebilir.
C Ve D Vitaminleri Eksikliği
Bu vitaminlerin eksikliği, ağız sağlığını olumsuz etkileyebilir ve aft oluşumunu tetikleyebilir.
Asidik Meyve Ve Baharatların Aşırı Tüketilmesi Sonrası
Asitli gıdalar ve bazı baharatlar ağız mukozasını tahriş ederek aft oluşumuna neden olabilir.
Bazı İlaçların Yan Etkileri
Bazı ilaçların kullanımı, ağızda kuruluk veya tahrişe yol açarak aft gelişimine katkıda bulunabilir.
Yanak Ve Dil Isırma Alışkanlıkları
Sürekli yanak veya dil ısırma gibi alışkanlıklar, tekrarlayan travmalara ve aft oluşumuna neden olabilir.
Demir, Folik Asit Ve B12 Vitamin Eksikliği
Bu minerallerin ve vitaminlerin eksikliği, ağız içi dokuların sağlığını olumsuz etkileyebilir ve aft oluşumunu tetikleyebilir.
Zayıf bağışıklık sistemi, vitamin ve mineral yetersizliği, ergenlikte hormonal faktörler ve çölyak hastalığı aftöz ülsere neden olabilir. Bulaşıcı bir hastalık değildir. Kadınlarda daha yaygın olarak görülür. İltihaplı bir doku ile çevrili olan aft yaraları kısa zamanda kendiliğinden geçer. Ancak ciddi aftların iyileşmesi 1.5 ayı bulabilir.
Aftlar büyüklüğüne göre 2 kategoriye ayrılır; yarım santimden küçük olanlara minör aft, yarım santimden büyük olanlara ise majör aft denir. Minörler kendiliğinden 10 gün içinde geçebilir. Majör olanlar insanların yaşam kalitesini düşürebilir. Sebepli ya da sebepsiz ağzınızda çıkabilir. Yılda 3 ataktan fazla aft geçiriyorsanız, altında yatan sebebi anlamak için bir hekime danışmanız önemlidir.
Aft Belirtileri Nelerdir?
Aft belirtileri genellikle belirgin olup, hastalar tarafından kolayca fark edilir:
- Dilde ve ağzın arkası ile yumuşak damakta görülen şiddetli ağrı ve yaralar: Bu ağrı, yemek yeme ve konuşma gibi günlük aktiviteleri kısıtlar.
- Yara öncesinde karıncalanma ve sızlama hissiyatı: Bazı kişilerde aft çıkmadan önce o bölgede hafif bir rahatsızlık hissedilir.
- Kenarları kırmızı renkli olan, beyaz, gri ve sarı renkli yuvarlak şekilli yaralar: Aftın tipik görüntüsüdür. Ortadaki beyaz kısım, ölü hücrelerden ve fibrin denen bir proteinden oluşur.
- Konuşurken hissedilen ve daha da artan ağız içinde ağrı: Dil ve yanak hareketleri aftın üzerine baskı yaparak ağrıyı şiddetlendirebilir.
- Ağzın dış kısmına kadar yayılabilen yaralar: Nadiren de olsa aftlar ağız köşelerine veya dudak kenarlarına doğru yayılabilir.
İlerleyen aft vakalarında; şişmiş lenf düğümleri, ateş, yorgunluk ve fiziksel halsizlik görülmesi de muhtemeldir: Özellikle majör aftlarda veya sık tekrarlayan durumlarda vücudun genel reaksiyonu olarak bu belirtiler ortaya çıkabilir.
Aft Nerelerde Çıkar?
Aftlar ağzın farklı bölgelerinde görülebilir. Genellikle mukoza zarının ince ve hassas olduğu yerleri tercih ederler.
Ağızda Aft
Ağızda aft; yanakların iç kısmı, dudakların iç kısmı gibi bölgelerde çıkar. Bu bölgeler sürekli çiğneme ve konuşma hareketleriyle temasa açık olduğu için aft oluşumuna yatkın yerlerdir.
Dilde Aft
Dilde aft, özellikle dilin kenarlarında ve ucunda sıkça görülür. Bu bölgedeki aftlar, konuşma ve yemek yeme sırasında oldukça rahatsızlık verir.
Boğazda Aft
Boğazda aft; boğazın arka kısmında, yumuşak damakta veya bademciklerin yakınında oluşabilir. Bu durum yutkunmayı zorlaştırabilir ve boğaz ağrısı hissi yaratabilir.
Diş Etinde Aft
Diş etleri de aftların sıkça görüldüğü bölgelerdendir. Özellikle diş fırçalama veya sert gıdalarla tahriş olan diş etinde aft oluşumu gözlenebilir.
Damakta Aft
Damakta aft; damağın ön veya arka kısmında, sert veya yumuşak damakta görülebilir. Bu aftlar, özellikle sıcak içecekler veya sert gıdalar tüketildiğinde ağrıyı artırabilir.
Dudakta Aft
Dudakta aft; dudakların iç kısmında veya dudak ile diş eti arasındaki bölgede oluşabilir. Bu durum, dudak hareketleri ve konuşma sırasında rahatsızlık yaratabilir.
Aft Nasıl Geçer?
Aftlar herhangi bir tedavi uygulanmasa bile genellikle 7 ila 10 gün süre zarfında kendiliğinden iyileşir. Hekim ile birlikte çizilen tedavi planında asıl istenen; ağrıyı kontrol altında tutmak, iyileşmeye hız kazandırmak ve tekrarları önlemektir.
Aftınızın derecesine göre anestezik, antiseptik, anti-inflamatuar topikal tedaviler hekimler tarafından önerilir. Topikal tedaviler neticesinde istenen yanıt alınamazsa veya inatçı majör ülserlerde tablet veya enjeksiyon formunda sistemik tedaviler plana dahil edilebilir.
Aft tedavisine başlandıktan sonra birkaç gün içinde ağrıda azalma ve devamında yaranın boyutlarında da gözle görülür küçülme gözlenir.
Aft İlacı
Aft ilacı, aftın boyutuna, şiddetine ve tekrarlama sıklığına göre doktor tarafından reçete edebilir. Bu ilaçlar genellikle topikal olarak uygulanan kremler, jeller veya gargaralar şeklindedir. Ağrıyı hafifletmek ve iyileşme sürecini hızlandırmak için kortikosteroid içeren kremler veya anestezik özellikli jeller kullanılabilir. Bazı durumlarda, enfeksiyon riskini azaltmak için antiseptik gargaralar da önerilebilir.
Aft Kremi
Piyasada aft tedavisi için özel olarak formüle edilmiş çeşitli aft kremi ve jeller bulunur. Bu ürünler genellikle ağrıyı dindirmeye, iltihabı azaltmaya ve yaranın iyileşmesini hızlandırmaya yardımcı olan bileşenler içerir. Uygulama öncesinde ürünün talimatlarını dikkatlice okumak ve doktor tavsiyesine göre kullanmak önemlidir.
Evde Aft Nasıl Geçer?
Ağrıları doğal yollarla azaltmak isterseniz aşağıda yer verilen yöntemlere de başvurabilirsiniz:
- Sıcak, asidik, tahriş edici gıdalardan bir süre uzak kalmak: Bu tür gıdalar aftı tahriş edebilir ve iyileşme sürecini uzatabilir.
- Su ve karbonat karışımından hazırlanan bir krem aft üzerine sürülebilir: Karbonat, ağız içindeki pH dengesini düzenleyerek ve hafif antiseptik özelliğiyle ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.
- Yarım bardak suya yarım çay kaşığı tuz ilaveli karışımla günde 3 kez gargara yapılabilir: Tuzlu su, doğal bir antiseptiktir ve ağızdaki bakterileri azaltmaya, iltihabı kontrol etmeye yardımcı olabilir.
Bir kaşık sumağı bir bardak ılık suya ekleyip karıştırın. Bu karışımla ağzınızı çalkalayın. Sumak yaradaki enfeksiyonu azaltırken, ağız içindeki virüsleri de temizler: Sumak, anti-inflamatuar ve antiseptik özellikleriyle bilinir.
Misvak, diş ve diş etlerini temizlemede doğal yöntemlerden biridir. Diş etinde meydana gelen yaralara da misvağın iyi geldiği bilinmektedir: Misvak, doğal antibakteriyel özelliklere sahiptir.
Afta Neler İyi Gelir?
Aftın neden olduğu rahatsızlığı hafifletmek ve iyileşme sürecini hızlandırmak için çeşitli yöntemler ve uygulamalar bulunur.
- Yaralara tuzlu veya karbonatlı su ile gargara yapmak, ağrılarınızı dindirmeye destek olabilir.
- Ağzı düzenli olarak adaçayı veya papatya çayı ile çalkalamak, anti-inflamatuar etkileri sayesinde rahatlama sağlayabilir.
- Buz uygulaması, ağrıyı geçici olarak uyuşturarak rahatlama sağlayabilir.
- Probiyotik içeren yoğurt gibi gıdalar, ağızdaki bakteri dengesini destekleyerek iyileşme sürecine katkıda bulunabilir.
- B vitamini takviyeleri, özellikle B12 vitamini eksikliği olan kişilerde aft oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.
Aft Oluşumunu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?
Aft oluşumunu önlemek için asitli, baharatlı, çok sıcak gıdalar tüketmemeye özen gösterilmelidir. Bu tür gıdalar ağız mukozasını tahriş edebilir. Aynı zamanda bol miktarda meyve ve sebze tüketerek ve devamında da sağlıklı ve dengeli beslenerek bağışıklığı güçlü tutup, ağız yaralarından mümkün olduğunca korunulabilir.
Afta yatkınlık varsa, sert kabuklu ve tahriş edici yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Her yemekten sonra dişlerin düzenli fırçalanmasına özen gösterilmeli ve diş ipi kullanılmalıdır.
Çocuklarda ve Bebeklerde Aft
Çocuklarda ve bebeklerde kış aylarında yaşanan grip ve nezle gibi hastalıklar, bağışıklık sisteminin zayıf olmasından dolayı gelişebilir. Bebeklerin ve çocukların bağışıklık sistemi yetişkinlere kıyasla gelişme aşamasında olmasından dolayı, hastalıklar beraberinde aft oluşumunu da tetikleyebilir.
Çocuklarda Aft Oluşumu
Çocuklarda aft oluşumunun temel nedenlerinden biri, bağışıklık sistemlerinin henüz tam olarak gelişmemiş olmasıdır. Özellikle anaokulu veya kreş gibi toplu ortamlarda bulunan çocuklar, virüs ve bakteri enfeksiyonlarına daha yatkın olur. Bu enfeksiyonlar da aft oluşumunu tetikleyebilir.
Bebeklerde Aft Belirtileri
Bir diğer neden ise, beslenmenin yetersiz olmasından ötürü aft oluşumu tetiklenebilir. Emme güçlüğü, beslenmeye direnme, yemek yemeyi istememek, salya artışı, hafif ateş ve genel huzursuzluk hali bebeklerde aft yaralarının varlığının belirtileridir. Bebeklerde aftlar genellikle ağrılı olduğu için beslenme reddi ve huzursuzluk en belirgin işaretlerdir.
Çocuk ve Bebeklerde Aft Tedavisi
Aftlar hızlı gelişen, 3 haftaya kadar sürebilen acılı lezyonlardır. Eğer bebeğinizin veya çocuğunuzun sizin göremediğiniz ağız mukozasının herhangi bir yerinde oluşmuş ise fark etmeniz belli bir zaman alabilir. Aft varlığından şüpheleniyor ya da görmüşseniz mutlaka doktora başvurmanız önerilir.
Doktorunuzun size önereceği pomadlar, antibakteriyel jeller aft yaralarının iyileşme sürecini hızlandırabilir. Ayrıca durum beslenme yetersizliğinden kaynaklanıyorsa, vitamin ve mineral eksikliğini saptayabilmek için bazı testler isteyebilir. Yapılan testler neticesinde takviye vitamin desteği önerilerinde bulunabilir.
Çocuk ve bebeklerde aft oluşumunu etkileyen faktörler ve belirtiler aşağıdaki gibidir:
Aft Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Aft Ne Demek?
Aft, ağız içinde çıkan, ortası beyaz veya sarı, çevresi kırmızı ve ağrılı yaralara verilen isimdir.
Ağızda Aft Neden Çıkar?
Ağızda aft bağışıklık zayıflığı, vitamin eksikliği, hormonal değişiklikler, stres ve bazı gıdalara karşı hassasiyet gibi çeşitli nedenlerle çıkar.
Aft İçin İlaç Var Mı?
Evet, aft için ağrıyı azaltmaya ve iyileşmeyi hızlandırmaya yönelik kremler, jeller ve gargaralar şeklinde ilaçlar mevcuttur.
Aft Yarasına Ne İyi Gelir?
Tuzlu su veya karbonatlı su ile gargara yapmak, sıcak ve asidik gıdalardan uzak durmak, aft yarasına iyi gelir.
Ağızda Aft Nasıl Geçer?
Ağızdaki aftlar genellikle kendiliğinden geçer; ancak iyileşme sürecini hızlandırmak için topikal kremler veya gargaralar kullanılabilir.
Dilde Aft Neden Çıkar?
Dilde aft, genellikle dilin sürekli hareket etmesi ve travmaya maruz kalması, besin eksiklikleri veya stres nedeniyle çıkar.
Dilde Aft Nasıl Geçer?
Dildeki aftlar için ağrı kesici jeller kullanılabilir, tahriş edici gıdalardan kaçınılmalı ve tuzlu su gargarası yapılabilir.
Aft Kaç Günde Geçer?
Minör aftlar genellikle 7-10 gün içinde kendiliğinden geçerken, majör aftların iyileşmesi 1.5 ayı bulabilir.
Dil Altında Aft Çıkar Mı?
Evet, dil altında da aft çıkabilir ve bu bölgedeki aftlar konuşma ve yutkunma sırasında oldukça rahatsızlık verici olabilir.
Aft Oluşumu Önlenebilir Mi?
Aft oluşumunu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, dengeli beslenme, iyi ağız hijyeni ve stresten kaçınarak sıklığı azaltılabilir.
Aft İçin Ne Zaman Doktora Gidilmelidir?
Eğer aftlar çok sık tekrarlıyor, çok büyük ve ağrılıysa, 10 günden uzun süre geçmiyorsa veya beraberinde ateş, yorgunluk gibi belirtiler varsa doktora gidilmelidir.
