FOR INTERNATIONAL PATIENTS
Düz Taban (Pes Planus) Nedir?
Düztabanlık (pes planus), ayağın iç kısmındaki uzunlamasına kavisin yeterince gelişmemesi veya tamamen çökmesi durumudur. Bu durumda ayak tabanının tamamı ya da büyük kısmı yere temas eder. “Pes planus” terimi Latince’de “düz ayak” anlamına gelir ve genellikle topuk kemiğinin dışa kayması ve ayak bileğinin içe dönmesiyle birlikte görülür.
Düztabanlık, yapısal olarak talus kemiğinin aşağı ve içe doğru yer değiştirmesiyle ilişkilidir. Bu kayma, ayağın iç kısmında bulunan yaylanmayı sağlayan spring ligamenti ile tibialis posterior tendonunu zorlar. Sonuçta ayakta denge kaybı, biyomekanik bozukluklar ve çeşitli ağrılar ortaya çıkabilir.
Düztaban olma durumu çoğu zaman zararsız ve belirti vermeyen bir anatomik varyasyon olsa da bazı bireylerde ağrıya ve yürüme sorunlarına yol açabilir. En yaygın belirtiler arasında topuk, ayak tabanı veya ayak bileğinde ağrı, yorgunluk hissi ve uzun süre ayakta kalınca rahatsızlık hissi yer alır. İleri vakalarda diz, kalça ve bel ağrılarına da neden olabilir.
Düztabanlık farklı türlerde görülebilir: Esnek düztabanlıkta ayak kemeri istirahat hâlinde görünürken, basınca maruz kaldığında kaybolur. Katı (rijit) düztabanlıkta ise kavis tamamen yoktur. Bu durum doğuştan olabilir (konjenital) ya da yaşla birlikte edinilebilir (erişkin tip). Erişkin dönemde gelişen düztabanlık genellikle tendon hasarı, şeker hastalığı veya obezite gibi durumlarla ilişkilidir.
Düz Taban Ayak Neden Olur?
Düztabanlık (pes planus), ayak kemerinin yeterince gelişmemesi ya da zamanla çökmesi sonucu oluşur. Doğuştan gelen anatomik farklılıklar, bağ gevşekliği, aşırı kilo, yaşlanma, gebelik, travmalar, aşil tendonunun kısa olması, romatoid artrit veya sinir-kas hastalıkları gibi çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir. Ayrıca uzun süre ayakta kalmak, uygunsuz ayakkabı kullanımı ve genetik yatkınlık da düztabanlık gelişimini kolaylaştırabilir.
Düztabanlığa neden olabilecek başlıca etkenler şunlardır:
- Genetik yatkınlık : Ailede düztabanlık öyküsü bulunması
- Doğuştan anormallikler : Ayak kemerinin gelişmemesi
- Aşırı kilo : Ayaklara binen yükün artması
- Yaşlanma : Tendonların zayıflaması ve esnekliğin azalması
- Gebelik : Hormonların bağları gevşetmesi ve kilo artışı
- Travma : Ayak ya da ayak bileği yaralanmaları
- Tendon problemleri : Özellikle posterior tibial tendonun zayıflığı veya kopması
- Romatizmal hastalıklar : Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
- Sinir-kas hastalıkları : Kas güçsüzlüğü ile ilişkili durumlar
- Uygunsuz ayakkabı kullanımı : Düz, desteklemeyen ayakkabılar
- Uzun süre ayakta kalmak veya aşırı yürüme : Ayak yapısını zorlayan alışkanlıklar
Bebeklerde ve küçük çocuklarda düztabanlık görülmesi normaldir, çünkü ayak kavisi henüz tam anlamıyla gelişmemiştir. Ayak kavisi çoğu bireyde çocukluk boyunca gelişir, ancak bazı bireyler doğal olarak ayak kavisini asla geliştirmez. Bu, ayak tipine bağlı normal bir varyasyondur. Ayaklarında kavis olmayan bireyler durum ile alakalı sorun yaşayabilir, veya yaşamayabilir.
Bazı çocuklarda esnek düztabanlık görülebilir. Esnek düztabanlık durumunda kavis, çocuk otururken veya sadece parmak uçlarına basacak şekilde ayakta dururken görünür, ancak çocuk ayağa kalktığında kaybolur. Çoğu çocuk, ilerleyen zamanla birlikte sorunsuz bir şekilde esnek düztabanlık aşamasını geride bırakır.
Ayağın kavisi zaman içerisinde düşerek kaybolabilir. Yıllarca süren aşınma ve yıpranma, ayak bileğinin iç kısmından geçen ve kavisi desteklemeye yardımcı olan tendonu zayıflatabilir.
Düztabanlık riskini arttırabilecek faktörler arasında ayaktan veya ayak bileğinden yaralanma, obezite , romatizmal eklem iltihabı , şeker hastalığı yani diyabet ve yaşlanma bulunur.
Düz Taban Ayak Belirtileri Nelerdir?
Düztabanlık (pes planus) genellikle ayak kemerinin azalmasıyla birlikte bazı rahatsız edici belirtilerle kendini gösterir. Ayakta ağrı, özellikle iç kısımda ve topuk çevresinde sızı, uzun süre ayakta kalınca ya da yürüyünce yorgunluk, ayakkabıların içe doğru aşınması, bacak ve bel ağrıları, duruş bozukluğu, dengesizlik hissi gibi şikayetler görülebilir. Bazı kişilerde belirti vermeyebilirken, diğerlerinde yaşam kalitesini etkileyen düzeyde yakınmalar olabilir.
Düztabanlık belirtileri şunlardır:
- Ayakta ağrı : Özellikle ayak kemeri, topuk ve ayak iç kenarında
- Yorgunluk hissi : Uzun süre yürüyünce veya ayakta kalınca çabuk yorulma
- Ayakkabı aşınması : Ayakkabıların iç kenarlarının daha çabuk yıpranması
- Bacak ve diz ağrıları : Düz basmadan kaynaklı diz ve baldır ağrıları
- Bel ağrısı : Ayak duruşunun etkilediği postür bozukluklarına bağlı
- Ayak tabanında gerginlik veya sertlik
- İçe basma (pronasyon) : Yürürken ayağın içe doğru dönmesi
- Dengesizlik hissi : Ayakta dururken veya yürürken kararsızlık hissi
- Ayak bileği şişliği : Özellikle tendon zorlanmalarına bağlı olarak
- Hareket kısıtlılığı : Özellikle ileri vakalarda esneklik azalması
Düz Taban Ayak Nasıl Teşhis Edilir?
Düztabanlık tanısının konulması için doktor öncelikle bir fizik muayene gerçekleştirir ve hastanın sağlık geçmişi hakkındaki bilgileri soracağı çeşitli sorular ile öğrenmeyi hedefler. Hasta gözlemlediği bütün belirtilerini bu muayene sürecinde doktor ile konuşmalı ve sahip olabileceği diğer koşullar veya hastalıklarla ilgili bilgileri paylaşmalıdır. Doktor bazı vakalarda bir takım görüntüleme testlerinin yapılmasını da gerekli görebilir.
Fizik muayene sürecinde doktor ayağın anatomik mekaniğini görmek için bireyin ayaklarını önden ve arkadan gözlemler. Doktor bireyin ayak parmaklarının üzerinde durmasını isteyecektir. Doktor aynı zamanda ayakkabılardaki aşınma izlerine de bakabilir.
Ayağında çok fazla ağrı olan bireyler için doktor röntgen, bilgisayarlı tomografi yani BT taraması, ultrason taraması ve manyetik rezonans yani MR görüntüleme testi yapılmasını uygun görebilir.
Basit bir röntgen, bireyin ayaklarındaki kemiklerin ve eklemlerin görüntülerini üretmek için az miktarda x ışını denilen bir radyasyon türünü kullanır. Röntgen çekimleri özellikle artrit yararlıdır.
BT taraması testi ayağın röntgenlerini farklı açılardan alır ve standart bir röntgenden çekiminden çok daha fazla ayrıntı sağlar.
Eğer doktor yaralı bir tendon olduğundan şüphelenirse, vücuttaki yumuşak dokuların ayrıntılı görüntülerini üretmek için ses dalgalarını kullanan bir test olan ultrason testinin yapılmasını isteyebilir.
Radyo dalgaları ve güçlü bir mıknatıs kullanan MR testleri hem sert hem de yumuşak dokuların mükemmel bir şekilde ayırt edilebilen ayrıntılarının gözlemlenmesini sağlar.
Düz Taban Ayak Nasıl Tedavi Edilir?
Düztabanlık (pes planus) tedavisi genellikle aşamalı bir yaklaşımla yürütülür. Tedavide öncelikle özel tabanlıklar ve destekleyici ayakkabılar, ayak kaslarını güçlendiren egzersizler, kilo kontrolü ve iltihap giderici yöntemler gibi cerrahi dışı uygulamalar tercih edilir.
Belirtiler devam ederse, ortopedik değerlendirme gerekebilir. Şiddetli deformitelerde veya konservatif yöntemlere yanıt alınamazsa cerrahi tedavi gündeme gelir. Çocuklarda çoğu zaman kendiliğinden düzelme görülebilirken, yetişkinlerde uzun vadeli rahatlama için bazen ileri tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Düztaban tedavisinde şu yöntemler izlenebilir:
- Tabanlık ve ayakkabı desteği : Kişiye özel ortopedik tabanlıklar ve kemer desteği olan ayakkabılar kullanılır.
- Fizik tedavi : Ayak iç kaslarını güçlendiren egzersizler, aşil germe hareketleri ve denge çalışmaları önerilir.
- Yaşam tarzı düzenlemeleri : Kilo kontrolü, düz tabanlara uygun ayakkabı seçimi ve fiziksel zorlanmadan kaçınma önemlidir.
- Ağrı yönetimi : Dinlenme, buz uygulaması ve gerektiğinde ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir.
- Atel ve yürüyüş botları : Özellikle tendon problemlerinde geçici olarak kullanılabilir.
- Cerrahi tedavi : Tendon transferi, kemik düzeltme (osteotomi), implant yerleştirme ya da kemik dondurma (artrodez) gibi işlemler uygulanabilir.
- Yaşa göre yaklaşım : Çocuklarda genellikle gözlem ve egzersiz yeterliyken yetişkinlerde tedavi semptomlara göre şekillenir.
Standart olarak alınan ortez cihazları, yani kavis destekleri düztabanlığın neden olduğu ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Aynı zamanda doktor bireyin kişisel durumunu göz önünde tutarak ayaklarının hatlarına göre şekillendirilmiş özel tasarım ortez cihazı kullanılmasını önerebilir. Ortez cihazları düztabanlığı iyileştirmez, ancak genellikle bireyin hissettiği belirti ve semptomları azaltarak durumu kontrol altına almasına yardımcı olur.
Yapısal olarak destekleyici bir ayakkabı, birey için minimum desteğe sahip sandalet veya ayakkabı türlerinden daha rahat olabilir. Düztabanlığı olan bazı bireylerin ayrıca aşil tendonlarında da kısalma görülebilir. Bu tendonu germek için bir takım egzersizlerin uygulanması aşil tendonunun uzamasına ve belirtilerin yardımcı olabilir.
Düztabanlık, özellikle koşucularda görülen bazı vakalarda aşırı kullanımdan kaynaklanan yaralanmalara katkıda bulunabilir. Fizik terapi yardımıyla birey formu ile tekniğini geliştirerek bu yaralanma ihtimalini en aza indirebilir.
Düz Taban Ameliyatı Fiyatı
Cerrahi müdahale normal şartlarda sadece düztabanlığı düzeltmek için yapılmaz. Ancak, tendon yırtılması veya tendon kopması gibi durum ile ilişkili bir tıbbi sorunun çözülmesi için ameliyat seçeneği göz önüne alınabilir.
Düztaban ameliyatı fiyatı; kişinin genel sağlık durumu, cerrahi işlemin yapılacağı hastane ve uygulanacak ameliyat tekniği gibi birçok faktöre göre değişiklik gösterir. Net ve kişiye özel fiyat bilgisi için ortopedi uzmanı muayenesi gereklidir.
Düz Taban Ayağı Olanlar İçin Yaşam Tarzı Değişiklikleri Ve Evde Bakım
Düztabanlığın hafif ağrıya neden olduğu vakalarda dinlenmek, aşırı faaliyetlerden kaçınmak, kemer desteği kullanmak, ilaç kullanmak ve sağlıklı bir kiloyu muhafaza etmeyi hedeflemek bireyin ağrısını hafifletebilir.
Birey özellikle durumunu kötüleştiren faaliyetlerden kaçınmalıdır. Zıplama ve koşma içeren aktiviteler yerine yürüme, bisiklete binme veya yüzme gibi ayak ve tabana daha düşük etki eden egzersiz ve aktiviteler hedeflenmelidir.
Kavis ya da kemer destekleri bireyin daha konforlu olmasını sağlayabilir. Diğer ilaçlar ile etkileşime girmeyecekleri durumlarda, doktor tavsiyesi ile reçetesiz satılan ağrı kesicilerin kullanılması da ağrının kontrol altına alınmasında bireye yardımcı olabilir. Kilo vermek bireyin ayaklarına inen yükü ve stresi azaltabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Düz Taban Nedir?
Düz taban, ayakta normalde bulunması gereken kavisli yapının olmaması veya yeterince gelişmemesi durumudur. Bu durum ayak tabanının yere tamamen temas etmesine yol açar.
Düz Tabanlık Ayakta Hangi Sorunlara Yol Açar?
Düz tabanlık; ağrı, yorgunluk, yürüyüş bozuklukları ve uzun vadede diz, kalça ya da bel problemlerine neden olabilir.
Düz Tabanlık Doğuştan Mı Olur, Sonradan Mı Gelişir?
Düz tabanlık hem doğuştan gelebilir hem de zamanla kas zayıflığı, kilo artışı ya da uygun olmayan ayakkabı kullanımıyla sonradan gelişebilir.
Düz Tabanlık Nasıl Anlaşılır?
Ayağın yere tamamen basması, yürüyüşte anormallikler ya da ayakta çabuk yorulma gibi belirtilerle fark edilebilir. Kesin tanı ortopedik muayene ile konur.
Düz Tabanlık Tedavi Edilebilir Mi?
Evet, düz tabanlık hafif vakalarda özel tabanlıklarla, egzersizle veya ortopedik ayakkabılarla tedavi edilebilir. İleri vakalarda cerrahi seçenekler de düşünülebilir.
