Göz Kapağı Düşüklüğü Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Ameliyatı

Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis) Nedir?

Göz kapağı düşüklüğü (pitozis) , üst göz kapağının normalden daha aşağı seviyede yer alarak gözün renkli kısmını 1-1, 5 mm'den fazla örtmesi durumudur ve estetik olduğu kadar işlevsel sorunlara da yol açabilir. Doğuştan kaynaklanan durumlarda genellikle göz kapağını kaldıran kasın gelişimsel yetersizliği etkili olurken sonradan gelişen göz kapağı düşüklüğü yaşlanmaya bağlı dokusal değişiklikler, travmalar, uzun süreli kontakt lens kullanımı, enfeksiyonlar, alerjik hastalıklar, tümörler ya da kas ve sinir hastalıkları gibi pek çok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Hem görme alanını daraltarak görme fonksiyonunu etkileyebilen hem de estetik açıdan bireyde kaygılara yol açabilen bu durum, erken tanı ve uygun müdahalelerle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis) Neden Olur?

Doğuştan olması durumunda genellikle göz kapağını kaldıran kasın yeterince güçlü olmaması, sonradan oluşan durumlarda ise yaşlanmaya bağlı değişiklikler, yaralanmalar, uzun süreli kontakt lens kullanımı, enfeksiyonlar, alerjik hastalıklar, tümörler ve bazı kas ya da sinir hastalıkları etkili olabilir. Myasteni, müsküler distrofi ve oftalmopleji gibi kas hastalıkları ile beyin tümörü ve damar hastalıkları da önemli nedenler arasında sayılabilir. Ancak doğuştan ya da yaşlanmaya bağlı gelişen göz kapağı düşüklüğü genellikle başka bir hastalığın belirtisi değildir. Eğer bilinen bir sebep olmaksızın göz kapağı düşüklüğü meydana gelmişse, altta yatan sebebi belirlemek için detaylı tetkikler yapılması gerekir.

Göz kapağı düşüklüğünün yaygın nedenleri şunlardır:

• Doğumsal ptozis (göz kapağı kaslarının gelişimsel eksikliği),
• Yaşlanmaya bağlı olarak kas ve bağ dokusunun zayıflaması,
• Travma sonrası oluşan kas veya sinir hasarı,
• Miyastenia gravis gibi nöromüsküler hastalıklar,
• Diyabet ve hipertansiyona bağlı sinir hasarı,
• Horner sendromu gibi sinir sistemi hastalıkları,
• Tümör veya kitlelerin sinirleri baskılaması,
• Göz çevresine yapılan cerrahi müdahaleler sonrası komplikasyonlar,
• Kontakt lens kullanımına bağlı kas zorlanması,
• Nörolojik hastalıklar (felç veya sinir felci gibi).

Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis) Belirtileri Nelerdir?

Göz kapağı düşüklüğünün en yaygın belirtisi, göz kapağının gözün renkli kısmını kısmen ya da tamamen örtmesiyle görme alanının daralmasıdır. Bu durum genellikle görme fonksiyonunu etkileyerek kişiyi başını yukarı kaldırma ya da kaşlarını aşırı kaldırarak görüşünü netleştirme davranışlarına iter. Ayrıca, göz yorgunluğu, çift görme ve estetik kaygılar da sıkça görülen belirtiler arasında yer alır. Özellikle ağır kapak düşüklüğü durumlarında, kişinin gündelik aktivitelerinde zorluk yaşaması muhtemeldir.

Göz kapağı düşüklüğünün belirtileri şunlardır:

• Göz kapağının bir veya her iki gözde düşük olması,
• Görme alanında daralma,
• Göz yorgunluğu veya gözlerde ağırlık hissi,
• Kaşların daha yukarı kaldırılarak görmeye çalışılması,
• Başın yukarı doğru eğilerek görme açısının düzeltilmeye çalışılması,
• Gözde kuruluk veya aşırı sulanma,
• Görmede bulanıklık,
• Gözlerin biri diğerinden daha küçük görünmesi (asimetrik görünüm),
• Çocuklarda görme tembelliği (ambliyopi) gelişimi,
• Göz çevresinde rahatsızlık veya kaslarda zorlanma.

Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis) Tanısı ve Uygulanan Testler

Göz kapağı düşüklüğü (pitozis) tanısı, dikkatli bir klinik değerlendirme ve altta yatan olası nedenlerin belirlenmesiyle konur. Tanı süreci, hastanın tıbbi geçmişinin detaylı bir şekilde incelenmesiyle başlar; doğuştan mı yoksa sonradan mı oluştuğu, travma, enfeksiyon, alerji ya da kas sinir hastalıkları gibi durumların varlığı araştırılır. Fiziksel muayenede, göz kapağının pozisyonu, düşüklüğün derecesi ve her iki göz arasındaki simetri değerlendirilir. Ayrıca, levator kasının işlevi test edilerek kas gücünün yeterliliği ölçülür.

Görme alanı ve görme keskinliği testleriyle hastanın görsel fonksiyonları değerlendirilirken altında yatan bir nörolojik ya da sistemik hastalıktan şüphelenildiğinde ileri tetkikler yapılır. Bu tetkikler arasında beyin ve orbita MR görüntülemesi, sinir ve kas hastalıklarını incelemek için elektromiyografi (EMG) ve kan testleri yer alabilir. Özellikle açıklanamayan pitozis vakalarında, myasteni gibi kas hastalıklarını ekarte etmek için asetilkolin reseptör antikor testi gibi spesifik testler gerekebilir. Bu detaylı değerlendirme süreci, doğru tedavi planlaması ve hastalığın nedenine yönelik uygun müdahale için kritik öneme sahiptir.

Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitozis) Tedavi Seçenekleri

Göz kapağı düşüklüğü (pitozis) tedavisi, altta yatan sebebe, düşüklüğün derecesine ve hastanın yaşı gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Doğuştan pitozis durumlarında genellikle cerrahi müdahale gereklidir, çünkü göz kapağını kaldıran kasın zayıflığı düzeltilmesi gereken yapısal bir sorundur. Cerrahi yöntemler arasında levator kasının güçlendirilmesi, kısaltılması veya frontal askı ameliyatları yer alır. Sonradan oluşan pitozislerde, altta yatan sebebe göre tedavi planlanır; örneğin, kas ya da sinir hastalıklarına bağlı durumlarda öncelikli olarak bu hastalıkların tedavisi yapılır. Hafif dereceli pitozis vakalarında gözlükle destek sağlanabilir; özellikle okülör destekli "pitozis çerçevesi" gibi yardımcı araçlar tercih edilebilir. Ancak yaşlanma, travma veya enfeksiyon gibi nedenlerle oluşan kapak düşüklüğünde cerrahi genellikle kalıcı çözüm sunar. Ameliyat sonrasında düzenli kontrol ve komplikasyonların önlenmesi için doktor takibi önemlidir.

Göz Kapağı Düşüklüğü Ameliyatları

Göz kapağı düşüklüğü ameliyatları, pitozis tedavisinde en etkili yöntemdir ve genellikle göz kapağını kaldıran kasların fonksiyonunu düzeltmeyi veya desteklemeyi hedefler. Ameliyat türü, düşüklüğün derecesine ve altta yatan nedene bağlı olarak belirlenir. Doğuştan pitozis durumlarında genellikle "levator kası rezeksiyonu" uygulanır; bu işlemde kasın boyu kısaltılarak kapağın daha yukarı kaldırılması sağlanır. Levator kasının çok zayıf olduğu ya da hiç çalışmadığı durumlarda ise "frontal askı" adı verilen yöntemle alın kasları kullanılarak kapak hareket ettirilir. Sonradan oluşan kapak düşüklüklerinde, eğer kas fonksiyonu korunmuşsa, levator aponevrozu onarımı ile kasın bağlantıları güçlendirilir.

Ameliyatlar genellikle lokal anestezi ile yapılır ve hasta operasyon sırasında göz hareketleriyle doktorun kapağın yüksekliğini değerlendirmesine yardımcı olabilir. Cerrahi sonrası genellikle hafif şişlik ve morluklar görülse de bunlar kısa sürede düzelir. Doğru bir ameliyat planlamasıyla hem estetik görünüm hem de görme fonksiyonu büyük ölçüde iyileştirilir. Ancak, komplikasyon riskini en aza indirmek için alanında uzman bir cerrah tarafından yapılması ve sonrasında düzenli takip edilmesi önemlidir.

Göz kapağı düşüklüğü için uygulanan ameliyatlar şunlardır:

• Levator kası cerrahisi : Göz kapağını kaldıran levator kasının kısaltılması veya güçlendirilmesi işlemi, hafif ve orta dereceli ptozis durumlarında sıklıkla tercih edilir.
• Frontal askı ameliyatı : Levator kası yeterince güçlü değilse, göz kapağının alın kaslarına bağlanması için silikon bant veya diğer biyolojik materyaller kullanılarak yapılan cerrahi yöntemdir. Özellikle doğumsal ptoziste ve ağır vakalarda uygulanır.
• Müller kası rezeksiyonu : Hafif ptozis vakalarında, göz kapağını kaldıran müller kasının kısaltılması işlemi yapılır. Bu yöntem genellikle kozmetik açıdan düzeltilmesi gereken durumlarda tercih edilir.
• Eksternal veya internal yaklaşımla cerrahi düzeltme : Ptozis türüne bağlı olarak, ameliyat göz kapağının dışından (eksternal) ya da iç kısmından (internal) yapılabilir.
• Rekonstrüktif cerrahi : Travmaya veya tümöre bağlı gelişen ptozis vakalarında, göz kapağı dokusunun yeniden şekillendirilmesi ve sinir hasarının onarılması gerekebilir.