Kortizon Nedir, Ne İçin Kullanılır? Kortizon Yan Etkileri Nelerdir?

Kortizon Nedir?

Kortizon, aynı zamanda glukokortikoid adı verilen bir kortikoid hormonudur. Bu hormon insan vücudu tarafından doğal olarak sentezlenir. Bağışıklık sisteminin doğal tepkilerini azaltarak, vücudun göstermiş olduğu iltihaplanma tepkilerini baskılar.

Kortizonun Özellikleri ve Vücutta Etkileri

Kortizon, sentetik bir glukokortikoiddir ve vücutta doğal olarak salgılanan kortizol hormonunun etkilerini taklit eder. En güçlü özelliklerinden biri antienflamatuar ( iltihap önleme) etkisidir. Ayrıca bağışıklık sistemini baskılar, alerjik reaksiyonları azaltır ve hücrelerin stres tepkisini düzenler. Tablet, iğne, krem, inhaler ve burun spreyi gibi formlarda kullanılabilir. Hangi formun tercih edileceği hastalığın tipine ve şiddetine göre değişir.

Kortizon vücuda alındığında, iltihap oluşturan maddelerin üretimini baskılar. Böylece ağrı, şişlik ve kızarıklık gibi belirtiler azalır. Bunun yanı sıra, bağışıklık sistemini baskılayarak vücudun verdiği aşırı tepkileri kontrol altına alır.

Steroid İlaçlarla Kortizon Arasındaki İlişki

Steroid ilaçlar, kortizol benzeri hormonları taklit eden ve genellikle glukokortikoid olarak adlandırılan ilaçlardır. Kortizon, steroid ilaçlar grubuna ait bir maddedir. Kortizon, bu grup içinde orta düzeyde etkili olanlardan biridir.

Kortizon, steroid ilaçların iltihap gidermek, alerji baskılamak ve bağışıklık sistemini düzenlemek gibi temel işlevlerini taşır. Tüm steroid ilaçlar bu özellikleri taşısa da, hangisinin kullanılacağı hastalığın tipine, süresine ve kişinin yanıtına göre belirlenir.

Kortizon Ne İşe Yarar?

Kortizon, adrenokortikal yetmezlik yani adrenalin yetmezliği, anemi, astım, başta mevsimsel alerjiler olmak üzere çeşitli alerjik tepkiler, lupus, osteoartrit ve romatoid artrit dahil olmak üzere artrit tipleri, şiddetli sedef hastalığı gibi cilt rahatsızlıklar ve ülseratif kolit gibi hastalıkların tedavisinde kullanılır. Aynı zamanda, bazı hormonların eksikliği durumunda bu hormonları yerine koyma tedavisi sürecinde de kullanılabilir.

Kortizonun kullanıldığı hastalıklar şunlardır:

• Eklem ve kas-iskelet sistemi hastalıkları: Romatoid artrit ve psöriatik artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklar, kireçlenme, gut hastalığı, tendinit, bursit, bel ve boyun fıtıkları
• Omurga ve sinir kökü iltihapları: Bel ve boyun fıtığına bağlı sinir sıkışmaları, omurga kanal daralması, siyatik
• Alerjik ve otoimmün hastalıklar: Şiddetli alerjik reaksiyonlar ve anafilaksi, astım, alerjik rinit, lupus, ülseratif kolit, Crohn hastalığı gibi otoimmün hastalıklar
• Diğer kullanım alanları: Addison hastalığı gibi böbreküstü bezi yetmezlikleri, egzama ve sedef gibi cilt hastalıkları, göz ve solunum yolu iltihapları, kan ve kemik iliği hastalıkları

Kortizon Nasıl Kullanılır?

Kortizon, hem kısa hem de uzun süreli tedavi süreçlerinde kullanılabilir. Doktor, kortizonu bireyin durumuna göre uygun bir dozaj belirleyerek reçete edecektir. Doktor bu dozajı ve formunu belirlerken bireyin yaşına, tedavi edilen durumun ne olduğuna, durumun şiddetine, varolan diğer tıbbi durumlara, kullanılan diğer ilaçlara ve ilk doza nasıl tepki verildiğine göre karar verecektir.

Kortizon İğnesi

Kortizon en sık bu yolla uygulanır ve iltihaplı bölgeye doğrudan verilir. Diz, omuz, kalça gibi büyük eklemlerin içine, tendon ya da bursit gibi yumuşak doku içine, epidural enjeksiyon ile omuriliğe enjekte edilebilir.

Kortizon Hapları ve Tablet Kullanımı

Tablet ya da kapsül formundaki kortizon ilaçları, uzun süreli sistemik tedavilerde kullanılır.

Kortizonlu Krem ve Merhem Uygulamaları

Kortizon içeren krem, merhem ya da losyonlar; egzama, sedef hastalığı gibi deri hastalıklarında kullanılır.

Kortizonun İnhalasyon (Solunum) Yoluyla Kullanımı

Astım ve KOAH gibi solunum yolu hastalıklarında, kortizon içeren inhalerler veya nebülizatörler ile doğrudan hava yollarına etki eder.

Kortizon Yan Etkileri

Kortizonun uygulama yolları, kullanım süresi gibi çeşitli farklılıklar farklı yan etkilerin daha sık veya seyrek görülmesine neden olabilir. Bu nedenle olası yan etkiler her zaman bireyin tıbbi geçmişini bilen bir sağlık uzmanına bildirilmelidir.

Kortizonun yaygın yan etkileri arasında ;

• Baş ağrısı
• Huzursuzluk
• Kafa karışıklığı
• Kilo almak
• Kusma
• Mide bulantısı
• Uyku problemi ile ağır terleme, akne yani sivilce, deride incelme ve kızarıklık gibi çeşitli cilt sorunları bulunur.

Bu etkiler, birçok vakada birkaç gün veya birkaç hafta içinde kaybolabilir. Daha şiddetli seyrettikleri veya kendiliğinden ortadan kalkmadıkları durumlarda doktora başvurulması gereklidir.

Kortizonun sebep olabileceği yan etkiler şu şekildedir:

Kortizon Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Kortizon, iltihaplı hastalıkların tedavisinde etkili bir ilaçtır; ancak kullanımı sırasında dikkatli olunması gereken önemli noktalar vardır. Yan etkileri en aza indirmek ve tedavinin etkinliğini artırmak için, kortizon kullanımı mutlaka hekim kontrolünde ve önerilen dozlarda gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde, uzun süreli veya kontrolsüz kullanım ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kortizon kullanılırken dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Alerjik öyküsü olanlar kortizon kullanmamalıdır: Daha önce kortizona karşı alerjik reaksiyon gösteren bireylerde yeniden kullanımı ciddi reaksiyonlara neden olabilir.
• Enfeksiyon hastalığı olan bireylerde sakıncalıdır: Bakteriyel, viral ya da mantar enfeksiyonu geçiren bireylerde kortizon bağışıklığı baskıladığı için enfeksiyonun ağırlaşmasına ve semptomların gizlenmesine yol açabilir.
• Yüksek tansiyonu ve kalp hastalığı olanlarda dikkatli kullanılmalıdır: Kortizon tansiyonu yükseltebilir ve mevcut kalp rahatsızlıklarını kötüleştirebilir.
• Diyabetli bireylerde kan şekeri kontrolü zorlaşabilir: Kortizon kan şekerini yükseltebilir; bu nedenle diyabetli hastalarda daha sık glukoz takibi yapılmalı ve ilaç dozları yeniden düzenlenmelidir.
• Glokomu (göz tansiyonu) olanlarda risklidir: Göz içi basıncını artırabilir, göz enfeksiyonu riskini yükseltebilir.
• Hamilelik ve emzirme döneminde sadece hekim önerisiyle kullanılmalıdır: Kortizon plasentayı geçebilir, anne sütüne karışabilir ve bebekte gelişme problemlerine yol açabilir.
• Kortizon aniden bırakılmamalıdır: Yavaş doz azaltımı yapılmalıdır; aksi halde yoksunluk belirtileri ve ani sağlık sorunları gelişebilir.
• Aşırı doz tehlikelidir: İştah artışı, hazımsızlık, uykusuzluk ve sinirlilik gibi yan etkiler gelişebilir. Şüphe durumunda tıbbi yardım alınmalıdır.
• Beslenmeye dikkat edilmelidir: Tuz tüketimi azaltılmalı, potasyumdan zengin ve dengeli bir diyet uygulanmalıdır.

Mide ve bağırsak sorunları olan bireylerde kortizon, mide tahrişini artırarak mevcut rahatsızlıkları kötüleştirebilir. Karaciğer ya da böbrek hastalığı bulunan kişilerin ise bu ilacı kullanmadan önce mutlaka doktorlarına danışmaları gerekir, çünkü kortizon bu organlardaki mevcut problemleri ağırlaştırabilir. Ayrıca, epilepsi gibi nöbet geçiren hastalarda ya da psikiyatrik ve duygudurum bozuklukları bulunan bireylerde, kortizonun yan etkileri daha belirgin ve ciddi seyredebilir.

Tüm bu risklerin önüne geçebilmek için, tedavi sürecinde ilaç dozları kesinlikle atlanmamalı ve hekimin belirlediği programa tam uyum sağlanmalıdır.

Kortizon Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kortizon iğnesi nedir?

Kortizon iğnesi, iltihabı azaltmak veya bağışıklık tepkisini bastırmak amacıyla kas ya da ekleme uygulanan bir enjeksiyondur. Genellikle eklem hastalıkları, alerjik reaksiyonlar ve omurga problemlerinde kullanılır.

Kortizon ne demek?

Kortizon, vücutta doğal olarak üretilen kortizol hormonunun sentetik versiyonudur. Anti-inflamatuvar ve bağışıklık sistemini baskılayıcı özelliklere sahiptir.

Kortizon tedavisi nedir?

Kortizon tedavisi, iltihaplı ya da bağışıklık temelli hastalıkların semptomlarını azaltmak için kortizon içeren ilaçların kontrollü kullanımını içerir. Bu tedavi hekim gözetiminde planlanır.

Doğal kortizon nedir?

Vücutta böbreküstü bezleri tarafından üretilen doğal kortizol, "doğal kortizon" olarak da anılır. Strese yanıt olarak salgılanır ve metabolizmayı düzenler.

1 tane kortizon iğnesi kilo yapar mı?

Tek doz kortizon iğnesi genellikle kilo alımına neden olmaz. Ancak uzun süreli ve tekrarlayan kullanımda iştah artışı görülebilir.

Kortizon zararlı mı?

Doğru doz ve süreyle kullanıldığında etkili ve güvenlidir. Uzun süreli ya da kontrolsüz kullanımda ciddi yan etkilere yol açabilir.

Kortizon kilo aldırır mı?

Uzun süreli kullanımda iştah artışı ve vücutta su tutulumu nedeniyle kilo alımı görülebilir. Kısa süreli tedavilerde bu etki genellikle gözlenmez.

Kortizon vücuttan ne kadar sürede atılır?

Kortizonun vücuttan atılma süresi kullanılan türe göre değişir; genellikle 1–4 hafta arasında vücuttan atılır. Etkileri ise ilacın tipine bağlı olarak daha uzun sürebilir.

Yüzdeki kortizon şişliği nasıl geçer?

Kortizon kesildikten sonra şişlik zamanla azalır. Dengeli beslenme ve tuz kısıtlaması iyileşmeyi hızlandırır.

Kortizon neden kullanılır?

İltihaplı hastalıklar, alerjik reaksiyonlar ve bağışıklık sistemi bozukluklarının tedavisinde kullanılır. Ayrıca bazı cilt, göz ve solunum yolu hastalıklarında da tercih edilir.

Kortizon iğnesinden sonra kaç gün tuzsuz yenir?

Genellikle ilk 3–5 gün tuz kısıtlaması önerilir. Doktor, kişinin durumuna göre süreyi belirler.

Kortizon yan etkileri ne zaman geçer?

İlaç kesildikten sonra çoğu yan etki birkaç hafta içinde azalır. Ancak bazı etkiler daha uzun sürebilir ve takip gerekebilir.

Kortizon kullananlar yumurta yiyebilir mi?

Evet, yumurta tüketiminde genellikle bir sakınca yoktur. Ancak kolesterol problemi olanlar için hekime danışmak gerekir.

Kortizon krem nedir?

Ciltteki iltihap, kaşıntı ve kızarıklığı azaltmak için kullanılan topikal bir kortizon formudur. Egzama, sedef gibi deri hastalıklarında sıkça kullanılır.

Kortizon kullanırken ne yenmez?

Tuzlu, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınılmalıdır. Ayrıca alkol ve kafeinli içecekler sınırlı tüketilmelidir.