Rektosel (Bağırsak Fıtığı) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Rektosel (Bağırsak Fıtığı) Nedir?

Rektosel , kalın bağırsağın son kısmı olan rektumun, vajina arka duvarına doğru fıtıklaşması durumudur. Rektum ile vajina arasındaki destekleyici pelvik dokuların zayıflaması veya yırtılması sonucu meydana gelir ve vajina içinde bir 'şişkinlik' veya 'çıkıntı' oluşmasına neden olur.

Teknik olarak rektum (kalın bağırsağın son bölümü) bağırsağın bir parçası olduğu ve rektoselde bu bölüm fıtıklaştığı için, rektosele bir tür "bağırsak fıtığı" denebilir.

Rektosel, özellikle kadınlarda görülen pelvik organ sarkmalarından biridir ve oldukça yaygındır. Genellikle menopoz sonrası dönemde veya çok sayıda normal doğum yapmış kadınlarda daha sık rastlanır. Rektosel tek başına olabileceği gibi, diğer pelvik organ sarkmalarıyla birlikte de görülebilir.

Rektoselin en önemli nedeni , pelvik taban kasları ve bağ dokularındaki zayıflamadır. Doğumlar (özellikle zorlu veya çoklu), kronik kabızlık nedeniyle sürekli ıkınma, obezite, ağır kaldırma alışkanlığı ve yaşlanmaya bağlı doku elastikiyetinin azalması gibi faktörler bu zayıflamaya katkıda bulunabilir.

Rektosel (Bağırsak Fıtığı) Belirtileri Nelerdir?

Rektosel, yani bağırsak fıtığı, genellikle pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucunda oluşur ve çeşitli belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtiler arasında makattan dışarı doğru bir şişlik hissi, bağırsak hareketlerinde zorlanma, tam boşalamama hissi, dışkılamada destek ihtiyacı, pelvik ağrı, cinsel ilişki sırasında ağrı, sık idrara çıkma ya da idrar kaçırma yer alır. Ayrıca bazı hastalarda rektosel, kabızlık ve sürekli tuvalet ihtiyacı gibi sindirim sistemi problemleriyle de kendini gösterebilir.

Rektoselin belirtileri şunlardır:

• Makattan dışarı doğru şişlik veya baskı hissi
• Bağırsak hareketlerinde zorlanma ve tam boşalamama hissi
• Dışkılama sırasında elle destek ihtiyacı
• Pelvik bölgede ağrı veya rahatsızlık
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Sık idrara çıkma veya idrar kaçırma
• Sürekli kabızlık ve tuvalete çıkma isteği

Bununla birlikte belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebilir, ancak en sık görülenler vajinada dolgunluk veya basınç hissi, dışkılamada zorlanma, tam boşalamama hissi ve bazen dışkılamayı kolaylaştırmak için vajinaya parmakla bastırma ihtiyacıdır. Cinsel ilişki sırasında rektosel ağrısı yaşanabilir.

Rektosel tanısı genellikle jinekolojik muayene ile konur. Tedavi ise rektoselin derecesine ve hastanın şikayetlerine göre planlanır. Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri ve pelvik taban egzersizleri yeterli olabilirken, daha ileri durumlarda peser kullanımı veya cerrahi onarım gerekebilir.

Rektosel , yani bağırsak fıtıklaşması, bağırsağın son kısmıyla ön tarafında bulunan organlar (kadınlarda vajen, erkeklerde mesane) arasındaki tabakanın yırtılması/gevşemesi sonucu bağırsağın ıkınmayla bu organlara doğru fıtıklaşması ile meydana geliyor.

Kadınlarda çok sayıda doğum ya da tek, ancak zor bir normal doğum dahi bu fıtıklaşmayı başlatabiliyor.

Erkeklerde ise uzun süreli kabızlıklar sonucunda ortaya çıkabiliyor. Özellikle menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda, bu tabaka giderek ayrışıp, zayıflıyor. Ikınma sırasında fıtıklaşma ve “çıkış obstrüksiyonu” adı verilen tablo oluşuyor. Hastada inatçı hemoroid ve fissürler/çatlakların tabloya eklenmesiyle ağrı ve kanama ortaya çıkabiliyor.

Ayrıca kadınlarda “pelvik sarkma” adı verilen sendromla, bağırsak dışında sistosel (mesanenin sarkması), enterosel gibi başka organların da sarkmaları görülebiliyor.

Rektosel (Bağırsak Fıtığı) Nedenleri Nelerdir?

Rektumun vajinaya doğru fıtıklaşması , yani rektosel, çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. En sık görülen nedenler arasında zor ve uzun süren doğumlar, doğum sırasında oluşan perine yırtıkları, pelvik taban kaslarının zayıflaması, yaşlanma süreci, kronik kabızlık ve ıkınma, ağır kaldırma gibi fiziksel zorlanmalar, geçirilmiş pelvik cerrahiler ve bağ dokusu hastalıkları yer alır. Ayrıca menopoz sonrası östrojen azalması da rektosel gelişimine katkıda bulunabilir.

Rektosel nedenleri şunlardır:

• Zor ve uzun süren doğumlar
• Doğum sırasında oluşan perine yırtıkları
• Pelvik taban kaslarının zayıflaması
• Yaşlanma süreci
• Kronik kabızlık ve sık ıkınma
• Ağır kaldırma gibi fiziksel zorlanmalar
• Geçirilmiş pelvik cerrahiler
• Bağ dokusu hastalıkları
• Menopoz sonrası östrojen azalması

Rektosel Nasıl Teşhis Edilir?

Rektosel, yani rektumun vajinaya doğru fıtıklaşması, çeşitli yöntemlerle teşhis edilebilir. Öncelikle hastanın şikayetleri dinlenir; kabızlık, makatta dolgunluk hissi, bağırsak hareketlerinde zorluk, vajinal baskı gibi belirtiler değerlendirilir.

Ardından pelvik muayene yapılır, burada vajinada ya da rektumda şişlik tespit edilebilir. Gerekirse defekografi adı verilen özel bir MR ya da röntgen çekimiyle bağırsak hareketleri ve rektumun yapısal durumu incelenir. Ayrıca endoanal ultrason, kolonoskopi veya pelvik MR gibi görüntüleme yöntemleri de teşhis sürecinde kullanılabilir.

Rektosel teşhisinde kullanılan yöntemler:

• Hastanın detaylı şikayet öyküsünün alınması
• Pelvik taban muayenesi
• Defekografi (kontrastlı röntgen veya MR ile)
• Endoanal ultrasonografi
• Pelvik MR görüntüleme
• Kolonoskopi (diğer bağırsak problemlerini dışlamak için)
• Fiziksel rektal muayene ile şişlik veya boşluk hissinin tespiti

Rektosel Nasıl Tedavi Edilir?

Rektosel tedavisi , hastalığın şiddetine ve hastanın şikayetlerine göre değişir. Hafif rektosel vakalarında yaşam tarzı değişiklikleri, diyet düzenlemeleri ve pelvik taban kaslarını güçlendiren egzersizler önerilir.

Şikayetlerin şiddetli olduğu durumlarda ise cerrahi müdahaleler gerekebilir. Cerrahi tedaviler arasında vajinal yoldan, rektal yoldan veya laparoskopik yöntemle yapılan rektosel onarımları bulunur. Ayrıca biofeedback terapisi gibi pelvik taban rehabilitasyon yöntemleri de destekleyici olarak kullanılabilir.

Rektosel tedavi seçenekleri:

• Liften zengin diyet ve bol sıvı tüketimi
• Kabızlığı önlemek için yumuşak dışkı sağlama
• Pelvik taban kaslarını güçlendiren Kegel egzersizleri
• Biofeedback terapisi ile pelvik kas kontrolünün artırılması
• Vajinal peser (destekleyici cihaz) kullanımı
• Rektosel onarımı için cerrahi müdahale (vajinal, rektal veya laparoskopik yolla)
• Cerrahi sonrası rehabilitasyon ve pelvik taban fizyoterapisi

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Rektosel Nedir?

Rektosel, rektumun vajina arka duvarına doğru dışa doğru sarkması ile oluşan bir fıtıklaşma durumudur.

Rektosel Belirtileri Nelerdir?

Kabızlık, dışkılama güçlüğü, vajinal dolgunluk hissi ve bazen pelvik ağrı gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Rektosel Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor tarafından yapılan fizik muayene, görüntüleme testleri ve bazen defekografi ile tanı konur.

Rektosel Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri, ileri vakalarda ise cerrahi onarım uygulanarak tedavi edilir.

Rektosel Oluşumunun Nedenleri Nelerdir?

Vaginal doğumlar, pelvik taban kaslarının zayıflaması ve kronik kabızlık rektosel oluşumuna yol açabilir.

Rektosel Kimlerde Daha Sık Görülür?

Çoklu doğum yapmış kadınlarda, yaşlı bireylerde ve pelvik travma öyküsü olanlarda daha sık görülür.

Rektosel Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Ameliyattan sonra hastalar genellikle birkaç hafta içinde iyileşir; ancak ağır kaldırmaktan kaçınmak gerekir.

Rektosel Önlenebilir Mi?

Pelvik taban egzersizleri yapmak ve kronik kabızlığı önlemek rektosel gelişimini azaltabilir.