Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Nedir? Nedenleri Nelerdir?

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Nedir?

Trombosit düşüklüğü , kanda bulunan trombosit sayısının normal seviyenin altına düşmesi durumudur ve bu durum trombositopeni olarak adlandırılır. Trombositopeni, kanın pıhtılaşma yeteneğini azaltarak vücutta kolay morarma, burun kanaması, diş eti kanaması ve uzun süren kanamalar gibi eğilimlere yol açabilir. Trombosit sayısındaki düşüklük, kemik iliğinde trombosit üretiminde azalma, trombositlerin hızlı yıkımı veya dalak gibi organlarda aşırı tutulumu gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Trombositopeni, bağışıklık sistemi hastalıkları, bazı viral enfeksiyonlar, kemoterapi gibi tedaviler veya vitamin eksiklikleri gibi birçok faktöre bağlı olarak gelişebilir.

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Nasıl Belli Olur?

Trombosit düşüklüğünün (trombositopeni) tanısında trombosit testi önemli bir rol oynar. Trombosit testi, genellikle tam kan sayımı (CBC) testi içinde yapılır ve kanda bulunan trombositlerin sayısını ölçer. Bu test, trombosit sayısının normal aralığın altında olup olmadığını belirleyerek trombositopeni tanısına yardımcı olur.

Kan testi sırasında trombositlerin sayısının yanı sıra boyutları ve şekilleri de incelenebilir, çünkü anormal şekilli veya boyuttaki trombositler, kan hastalıklarının habercisi olabilir. Trombosit düşüklüğü saptandığında altta yatan nedenin araştırılması için kemik iliği biyopsisi veya bağışıklık sistemi değerlendirmesi gibi ek testler yapılabilir. Trombosit testi, özellikle kanama eğilimi veya peteşi gibi belirtiler gösteren hastalarda, tanı ve tedavi planlaması için temel bir adımdır.

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Belirtileri Nelerdir?

Trombosit düşüklüğü (trombositopeni) yaygın belirtileri arasında kolay morarma, deri altında noktasal kırmızı veya mor lekeler (peteşi), burun kanaması, diş eti kanaması, özellikle küçük kesiklerde uzun süren kanama, adet döneminde aşırı kanama ve idrar veya dışkıda kan görülmesi bulunur. Ayrıca, ciddi trombositopeni durumlarında, iç organlarda veya beyinde kanama riski artabilir. Bu belirtiler, trombosit sayısındaki düşüşe ve kanın pıhtılaşma yeteneğinin azalmasına bağlı olarak ortaya çıkar.

Trombosit düşüklüğü belirtileri şunlardır:

• Kolayca morarma,
• Deri altında küçük kırmızı veya mor lekeler (peteşi),
• Burun veya diş eti kanamaları,
• Uzun süren adet kanamaları,
• Yaralanma sonrası kanamanın uzun sürmesi,
• Dışkıda veya idrarda kan görülmesi,
• Sık ve nedeni belirsiz kanamalar,
• Ciltte veya ağız içinde kabarcıklar (veziküller),
• Yorgunluk ve halsizlik,
• Şiddetli vakalarda kafa içi kanama (baş ağrısı, nörolojik belirtiler ile kendini gösterebilir).

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Neden Olur?

Trombosit düşüklüğü (trombositopeni), trombositlerin kemik iliğinde yeterince üretilmemesi, hızlı bir şekilde yıkılması veya vücutta anormal bir şekilde birikmesi nedeniyle ortaya çıkabilir. Trombositopeniye yol açan başlıca nedenler şunlardır:

• Kemik İliği Bozuklukları : Lösemi, lenfoma gibi kanser türleri veya aplastik anemi gibi kemik iliği hastalıkları trombosit üretimini azaltabilir.
• Bağışıklık Sistemi Hastalıkları : İmmün trombositopenik purpura (ITP) gibi bağışıklık sistemi hastalıklarında, bağışıklık sistemi trombositleri hedef alarak yok eder.
• Enfeksiyonlar : Dengue, hepatit, HIV gibi viral enfeksiyonlar trombosit seviyelerini düşürebilir.
• İlaçlar : Bazı antibiyotikler, diüretikler ve kemoterapi ilaçları trombosit sayısını azaltabilir.
• Dalak Büyümesi (Splenomegali) : Dalakta trombositlerin birikmesine neden olarak trombosit sayısını düşürebilir. Dalak büyümesi, siroz veya bazı kan hastalıklarında görülebilir.
• Vitamin Eksiklikleri : B12 vitamini veya folat eksiklikleri, kemik iliğinde trombosit üretimini olumsuz etkileyebilir.
• Yoğun Alkol Kullanımı : Alkol, kemik iliğinde trombosit üretimini baskılayabilir.

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Nasıl Tedavi Edilir?

Trombosit düşüklüğü (trombositopeni) tedavisi, altta yatan nedenin belirlenmesi ve bu nedene yönelik tedavi uygulanmasıyla şekillenir. Trombositopeni tedavi seçenekleri şunlardır:

• Altta Yatan Hastalığın Tedavisi : Trombositopeniye neden olan durum lösemi, lenfoma veya bağışıklık sistemi hastalıkları gibi bir rahatsızlıksa, öncelikle bu hastalıkların tedavisi yapılır.
• İlaç Tedavisi : Bağışıklık sisteminin trombositleri yok etmesini önlemek için kortikosteroidler gibi bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanılabilir. Bazı durumlarda, trombosit üretimini artırmak için trombopoetin reseptör agonistleri gibi özel ilaçlar da reçete edilebilir.
• Trombosit Transfüzyonu : Ciddi kanama riski veya çok düşük trombosit sayısı olan hastalarda trombosit transfüzyonu (trombosit nakli) yapılabilir.
• Dalak Ameliyatı (Splenektomi) : Dalakta trombosit yıkımı çok fazlaysa ve diğer tedavilere yanıt alınamıyorsa, dalağın cerrahi olarak çıkarılması düşünülebilir.
• Yaşam Tarzı ve Beslenme Düzenlemeleri : Hafif trombositopenisi olan hastalarda, kanamayı artırabilecek aktivitelerden kaçınmak, alkol tüketimini sınırlandırmak ve sağlıklı beslenmek önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trombosit Düşüklüğü (Trombositopeni) Kanser Belirtisi Mi?

Trombosit düşüklüğü (trombositopeni), bazı durumlarda kanser belirtisi olabilir ancak tek başına kanserin kesin bir göstergesi değildir. Trombositopeni, özellikle lösemi, lenfoma ve kemik iliğini etkileyen diğer kanser türlerinde sıkça görülür. Bu kanserlerde, kemik iliği sağlıklı kan hücreleri üretemez veya anormal hücrelerle dolup baskılanır, bu da trombosit sayısında azalmaya neden olabilir. Ancak trombosit düşüklüğü enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar, vitamin eksiklikleri, ilaç yan etkileri gibi birçok başka faktöre de bağlı olarak gelişebilir. Dolayısıyla, trombositopeni saptandığında kanserden şüphelenmek için başka belirtiler veya bulguların da değerlendirilmesi gerekir. Bu tür durumlarda doktorlar, altta yatan nedeni belirlemek için ileri tetkikler (kemik iliği biyopsisi gibi) yapabilir.

Enfeksiyona Bağlı Trombosit Düşüklüğü Nedir?

Enfeksiyona bağlı trombosit düşüklüğü, vücutta meydana gelen viral, bakteriyel veya diğer enfeksiyonlar sonucunda trombosit sayısının azalması durumudur. Bu tür trombositopeni, enfeksiyonlara karşı verilen bağışıklık yanıtı, toksinler veya bazı mikroorganizmaların doğrudan trombositleri etkilemesi nedeniyle oluşabilir. Özellikle viral enfeksiyonlar (örneğin, dengue, HIV, hepatit C ve Epstein-Barr virüsü) trombosit sayısında düşüşe neden olabilir. Enfeksiyona bağlı trombosit düşüklüğünde, bağışıklık sistemi trombositleri yanlışlıkla yok edebilir veya trombosit üretimini baskılayabilir. Ayrıca, bazı enfeksiyonlarda dalakta trombositlerin birikmesi de trombosit sayısında azalmaya yol açabilir. Çoğu durumda, enfeksiyonun tedavi edilmesiyle trombosit sayısı normal seviyesine döner; ancak ağır enfeksiyonlar veya kronik durumlarda trombositopeni uzun süre devam edebilir ve dikkatli izlem gerektirebilir.

Trombosit Düşüklüğüne Ne İyi Gelir?

Trombosit düşüklüğüne iyi gelen yöntemler arasında dengeli bir diyet ve sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri bulunur. Demir açısından zengin kırmızı et, ıspanak, baklagiller gibi besinler trombosit üretimini desteklerken, folik asit ve B12 vitamini de sağlıklı kan hücrelerinin yapımını teşvik eder. C vitamini, özellikle turunçgiller, biber ve çilekte bulunarak bağışıklık sistemini destekler ve trombositlerin etkinliğini artırır.