Tükürük Bezi Şişmesi Neden Olur? Tükürük Bezi Şişmesi Nasıl Geçer?

Tükürük Bezi Şişmesi Nedir?

Tükürük bezi şişmesi, tükürük bezlerinin büyümesi ve bölgede sıvı birikimi yaşanması sonucu meydana gelen bir hastalıktır. Şişlik, rahatsızlık hissi ile seyrederken ciddi bir ağrı ve çiğneme güçlüğüne de neden olabilir. Şişme, tükürük bezlerinin birinde veya her ikisinde de meydana gelebilir.

Parotis, submandibular ve sublingual bezlerde görülen şişlik, tek veya iki taraflı meydana gelebilir. Yemek yeme esnasında artan şişlik, tükürük akışının mekanik bir engele takıldığını belli edebilir. Hastalık tedavi edilmediğinde enfeksiyon gelişme riski artabilir ve ciddi sağlık sorunları oluşabilir.

Tükürük Bezi Türleri Nelerdir?

İnsan vücudunda parotis (kulak önü) tükürük bezi, submandibular (çene altı) tükürük bezi ve sublingual (dil altı) tükürük bezi olmak üzere üç adet büyük tükürük bezi bulunur. Ağız mukozasında üç adet ana tükürük bezleri dışında küçük tükürük bezleri de yer alır. Bezlerin herhangi birinde oluşan iltihap, tıkanıklık ve kist yapısı tükürük akışını bozarak şişliğe neden olabilir.

Tükürük bezi türleri şunlardır:

• Parotis (kulak önü) tükürük bezi: Tükürüğün büyük kısmını salgılar ve çiğneme sırasında aktif olarak çalışır.
• Submandibular (çene altı) tükürük bezi: Tükürük bezi taşı oluşumuna yatkın bölgelerden biridir. Sialolitiazis hastalığı submandibular bölgede görülebilir.
• Sublingual (dil altı) tükürük bezi: Küçük ebatlı bezlerden biridir. Dilin alt bölgesinde bulunur.

Tükürük Bezi Şişmesi Neden Olur?

Tükürük bezinin şişmesine neden olan farklı etkenler bulunabilir. Tıkanma, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları ve tümör oluşumu tükürük bezi şişmesinin nedenleri arasındadır. Hastalık nedeninin doğru saptanması, etkili tedavi yöntemlerinin uygulanması için önemlidir.

Tükürük bezi şişmesinin yaygın nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Tükürük bezi taşı oluşumu (Sialolitiazis)
• Enfeksiyonlar (Sialadenit)
• Kabakulak ve viral hastalıklar
• Tümör ve kist
• Sjögren sendromu

Tükürük Bezi Taşları (Sialolitiazis)

Sialolitiazis, tükürük kanallarında oluşan mineral taşlarının tükürük akışını önlemesi ile oluşur. Submandibular bez bölgesinde görülen rahatsızlık, yemek yeme sırasında artış gösterebilir. Yemek yeme esnasında tükürük üretimi artış gösterdiği için ağrılı şişlik meydana gelebilir. Küçük olan tükürük bezi taşı kendiliğinden düşebilir, büyük taşlarda ise cerrahi müdahale ihtiyacı duyulabilir.

Enfeksiyonlar (Sialadenit)

Sialadenit, bakterilerin sebep olduğu tükürük bezi iltihabıdır. Bağışıklık sistemi zayıf olan ve tükürük akışının az olduğu bireylerde tükürük bezi iltihabı meydana gelebilir. Enfeksiyon oluşan bölgede kızarıklık, ağrı ve sıcaklık hissi oluşabilir. Antibiyotik tedavisi, bol sıvı alımı ve tükürük salgısını artıran gıdaların tüketimi ile iyileşme desteklenebilir.

Kabakulak ve Diğer Viral Hastalıklar

Kabakulak, parotis bezlerinin viral enfeksiyon sonucunda şişmesi ile meydana gelir. Ateş, halsizlik ve kulak ön bölgesinde ağrılı şişlik oluşabilir. Viral enfeksiyonlar ile oluşan durum şılama programlarının yaygınlaşmasıyla daha az görülür hale gelmiştir. İstirahat, sıvı alımı ve ağrı kesiciler yardımıyla semptomları durduran tedaviler uygulanır.

Tümörler ve Kistler

Tükürük bezlerinde iyi huylu veya kötü huylu tümörler gelişebilir. Parotis bezi üzerinde görülen tümörler veya tükürük bezi kanseri riski teşhis edilerek tedavi aşamaları uygulanmalıdır. Gelişen kistlerin boyutu, sertliği ve oluşma süresi ile rahatsızlığın seviyesi belirlenir.

Sjögren Sendromu

Sjögren sendromu, bağışıklık sisteminin tükürük ve gözyaşı sistemini zarara uğrattığı otoimmün bir hastalıktır. Ağız kuruluğu, yutkunma zorluğu ve tükürük bezi şişmesi sonucu meydana gelebilir. Düzenli doktor kontrolü ve nemlendirici etkide bulunan ürünlerin kullanımı ile semptomları azaltıcı tedavi yöntemleri uygulanır.

Tükürük Bezi Şişmesi Belirtileri Nelerdir?

Tükürük bezi şişmesi rahatsızlığında yüzde veya çene altında şişlik, ağrı, ağız kuruluğu ve ağızda kötü tat yer alır. Şişlik yemek yeme sırasında artış gösterebilir. İltihap durumunda ateş, kızarıklık ve hassasiyet de meydana gelebilir. Kronik ve tekrarlayan durumlarda bez sertleşmesi oluşabilir.

Tükürük bezi şişmesinin belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Kulak önü, çene altı veya dil altında belirgin şişlik
• Yemek yerken veya hemen sonrasında artan ağrı ve hassasiyet
• Ağız içinde kötü, tuzlu veya ekşi tat hissi
• Ağız kuruluğu
• Ağzı tam açmakta zorlanma
• Şişlik bölgesinde kızarıklık, sıcaklık veya hassasiyet
• İnfeksiyona bağlı yüksek ateş ve halsizlik
• Ağız içine iltihaplı akıntı gelmesi

Tükürük Bezi Şişmesi Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı sürecinde fizik muayene ve görüntüleme testleri kullanılır. Doktor, şişliğin yeri ve sertliğini fiziksel muayene ile değerlendirir. Ultrason, BT veya MR gibi yöntemlerle taş, kist veya tükürük bezi tümörü oluşumu gözlemlenir. Enfeksiyon şüphesinde kan testleri ve kültür analizleri de yapılabilir. Erken tanı, meydana gelebilecek ekstra rahatsızlıkların önlenmesinde önemlidir.

Tükürük Bezi Şişmesi Tedavisi

Tükürük bezi şişmesi tedavisinde uygulanan tedavi yöntemleri şişliğin nedenine göre belirlenir. Taş oluşma durumunda fiziksel veya cerrahi olarak çıkarım sağlanır. Enfeksiyon durumunda antibiyotikler, ağrı kesiciler ve sıvı takviyesi tercih edilebilir. Otoimmün hastalıklardan kaynaklanan durumlarda bağışıklık sistemini düzenleyen tedaviler tercih edilir.

Tükürük Bezi Şişmesine Ne İyi Gelir?

Tükürük bezi şişmesi durumunda bol su tüketimi, limon veya şekersiz sakız gibi tükürük salgısını artıran besinler tüketmek şikayetleri azaltır. Ağız hijyenine dikkat edilmesi ve tuzlu su gargarası yapmak da enfeksiyon riskini düşürür.

Tükürük Bezi Şişmesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Limon yemek tükürük bezi taşını düşürür mü?

Limon, tükürük salgısını artırması ile küçük boyutlarda olan taşların düşmesine yardımcı olabilir. Büyük taşlarda limon tüketimi tek başına yeterli olmaz.

Yemek yerken artan yanak veya çene altı şişliği ne anlama gelir?

Yemek yerken artış gösteren yanak veya çene altı bölgesinde gelişen şişlik, tükürük kanallarında taş veya tıkanıklık olduğunu gösterebilir.

Tükürük bezi şişliği her zaman ağrılı mıdır?

İyi huylu tümör varlığında ağrı olmadan da şişlik gelişebilir.

Tükürük bezi şişmesi için evde ne yapılabilir?

Ilık kompres, bol sıvı tüketimi ve sakız çiğnemek tükürük akışını destekler. Tükürük akışının artması ile şişliğin yarattığı rahatsızlık azaltılabilir.

Tükürük bezi taşı kendiliğinden düşer mi?

Küçük taşlar bazı durumlarda doğal yollarla düşebilir. Tıkanıklık durumu devam ederse doktora başvurulmalıdır.

Ağız kuruluğu tükürük bezi şişliğine neden olur mu?

Yetersiz tükürük üretimi durumu tükürük bezi kanallarında tıkanıklığa ve şişliğe yol açabilir.

Tekrarlayan tükürük bezi şişmesi neyin belirtisi olabilir?

Kronik enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar ve taş oluşumu, tekrarlayan şişlik nedenleri arasında yer alabilir.

Tükürük bezi taşı ameliyatı nasıl yapılır?

Taşın büyüklüğüne göre lokal anestezi altında veya endoskopik yöntemlerle taş çıkarma işlemi sağlanabilir.