Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Nedir? Bazal Hücreli Karsinom Belirtileri Nelerdir?

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Nedir?

Bazal hücreli karsinom (BHK), cildin en alt tabakasında bulunan bazal hücrelerden gelişen ve en sık görülen cilt kanseri türüdür. Genellikle güneşe uzun süre maruz kalan yüz, boyun ve eller gibi bölgelerde ortaya çıkar. Yavaş büyüyen bir kanserdir ve başka organlara yayılma riski oldukça düşüktür.

Bazal hücreli karsinom çoğunlukla ciltte küçük, parlak, inci görünümlü bir şişlik, bazen de pullu, kabuklu veya iyileşip tekrar açılan yara benzeri bir lezyon şeklinde gözlenir. Erken dönemde fark edilip tedavi edildiğinde iyileşme oranı oldukça yüksektir ve ciltte ciddi hasar oluşmadan kontrol altına alınabilir.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Türleri

Bazal hücreli karsinom (BHK), lezyonların görünümü, yayılma biçimi, pigment durumu, büyüklüğü ve sınır özelliklerine göre dört tipe ayrılır. Bu alt tiplerin her biri farklı bir klinik görünüm sunar ve tedavi yaklaşımını etkileyebilir.

Bazal hücreli karsinom (BHK) türleri şunlardır:

• Nodüler bazal hücreli karsinom
• Pigmentli bazal hücreli karsinom
• Yüzeysel bazal hücreli karsinom
• Sklerozan ( Morpheaform) bazal hücreli karsinom

Nodüler Bazal Hücreli Karsinom

Nodüler tip, en sık görülen bazal hücreli karsinom formudur. Bu lezyonlar genellikle parlak, inci benzeri görünür. Üzerinde belirgin kan damarları bulunur. Aynı zamanda sivilceye veya küçük kabarcıklara benzer şekilde kabarık bir yapı gösterir ve çoğunlukla yüz bölgesinde ortaya çıkar.

Pigmentli Bazal Hücreli Karsinom

Pigmentli tip karsinom, klasik bazal hücreli karsinomdan farklı olarak melanin içeriği nedeniyle daha koyu görünür. Belirgin özellikleri arasında kahverengi, mavi-siyah veya koyu gri tonlarında lezyonlar bulunur. Melanomla karıştırılabileceği için dermatolojik muayene gerekir. Vücutta yaygın görüldüğü yerler yüz ve gövde bölgesidir.

Yüzeysel Bazal Hücreli Karsinom

Yüzeysel tip bazal hücreli karsinom, özellikle gövde, omuzlar, kollar ve bacaklarda görülür. Deri renginden daha açık, pembe veya kırmızı lekeler şeklinde ortaya çıkar. Ayrıca yassı, ince ve pul pul dökülebilen bir görünüme sahiptir. Geniş alana yayılabilir, ancak derine doğru ilerleme eğilimi düşüktür. Bu tip, diğer türler ile karşılaştırıldığında en çok genç yetişkinlerde görülür.

Sklerozan (Morpheaform) Bazal Hücreli Karsinom

Sklerozan bazal hücreli karsinom, daha agresif, derine doğru yayılan ve tespit edilmesi zor bir formdur. Bu tip karsinomların fark edilmesi zordur ve soluk, sert, skar dokusunu andıran bir görünümü bulunur.

Lezyonların zaman içinde sınırları genişler. Çoğunlukla yüz ve alın bölgesinde ortaya çıkar. Sklerozan bazal hücreli karsinom lezyonlarının sınırları belirsiz olduğu için tedavide dikkat gerektirir.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Neden Olur?

Bazal hücreli karsinom, çoğunlukla cildin ultraviyole (UV) ışınlarına aşırı maruz kalması sonucu bazal hücrelerin DNA’sında hasar oluşmasıyla gelişir. DNA hasarı hücrelerin kontrolsüz çoğalmasına yol açar ve zamanla kanserli lezyonlar ortaya çıkar. UV ışınları temel neden olsa da, genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi zayıflığı ve bazı çevresel etkiler de hastalığın gelişiminde rol oynayabilir.

Bazal hücreli karsinomun başlıca nedenleri şunlardır:

• UV ışınlarına yoğun maruziyet
• Solaryum kullanımı
• Genetik mutasyonlar ve DNA hasarı
• Zayıflamış bağışıklık sistemi
• Radyasyon tedavisi geçmişi
• Arsenik maruziyeti

UV ışınlarına yoğun maruziyet

Güneşten gelen UVB ve UVA ışınları, bazal hücrelerin DNA’sında hasara yol açarak kontrolsüz çoğalmalarını tetikler. Çocukluk ve genç erişkinlikte geçirilen tekrarlayıcı güneş yanıkları, ilerleyen yaşlarda bazal hücreli karsinom gelişme riskini belirgin şekilde artırır. UV maruziyeti, bazal hücreli karsinomun en yaygın ve temel nedenidir.

Solaryum kullanımı

Solaryum cihazları, güneş ışınlarından daha yoğun UV radyasyonu yayabilir. Bu yapay ışınlar DNA hasarını hızlandırarak erken yaşta bazal hücreli karsinom riskini artırır. Özellikle genç yaşta solaryuma başlayan kişilerde risk daha yüksektir.

Genetik mutasyonlar ve DNA hasarı

Bazal hücreli karsinom, doğrudan bazal hücrelerin DNA’sındaki mutasyonlarla başlar. Bu mutasyonlar, hücrelerin normal yaşam döngüsünü bozarak durmaksızın çoğalmasına neden olur. UV ışınları bu hasarın ana kaynağı olsa da, bazı kişilerde DNA onarım kapasitesi genetik olarak daha zayıftır.

Zayıflamış bağışıklık sistemi

Bağışıklık sistemi, ciltteki hasarlı hücreleri ortadan kaldırarak kanser oluşumunu engeller. Ancak organ nakli sonrası kullanılan bağışıklık baskılayıcı ilaçlar, HIV enfeksiyonu veya bazı kanser tedavileri bağışıklığı zayıflattığında, bazal hücreli karsinom gelişme ihtimali yükselir.

Radyasyon tedavisi geçmişi

Geçmişte akne veya başka bir cilt sorunu için radyasyon tedavisi alan kişilerde, tedavi edilen bölgelerde yıllar sonra bazal hücreli karsinom gelişme riski artar. Radyasyon, cilt hücrelerinde uzun vadeli DNA hasarı oluşturabilir.

Arsenik maruziyeti

İçme suyu veya bazı çevresel kaynaklarla yüksek miktarda arseniğe maruz kalmak, cilt kanseri dahil birçok kanser riskini artırır. Arsenik, hücrelerin DNA’sına doğrudan zarar vererek bazal hücreli karsinom oluşumuna katkıda bulunabilir.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Belirtileri

Bazal hücreli karsinom (BHK), ciltte iyileşmeyen bir yara ya da uzun süre değişiklik gösteren bir lezyonla kendini belli eden bir cilt kanseridir. Lezyonlar zamanla büyüyebilir, kabuklanabilir veya kanayabilir.

Bazal hücreli karsinomun en yaygın belirtileri şunlardır:

• Cilt yüzeyinde şişik, parlak veya inci benzeri lezyonlar
• Deride pullu, kabuklu veya pürüzlü alanlar
• Lezyon çevresinde belirgin kan damarları
• Dokunmayla veya sürtünmeyle kanama ya da akıntı
• İyileşmeyen veya iyileşip tekrar açılan yaralar
• Yavaş ama sürekli büyüyen kitleler
• Bazı kişilerde kaşıntı, ağrı, hassasiyet veya karıncalanma hissi

Lezyonlar en sık yüz, burun, kulaklar, boyun, saçlı deri, bacaklar, kollar ve gövde gibi güneş gören bölgelerde ortaya çıkar. Daha nadir olarak genital bölge gibi güneş almayan alanlarda da gelişebilir.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Tanısı Nasıl Konulur?

Bazal hücreli karsinom tanısı, dermatolog tarafından yapılan fiziksel muayene ile başlar ve şüpheli lezyonun yapısı, rengi, sınırları ve büyüme özellikleri değerlendirilir. Kesin tanı koymak için genellikle cilt biyopsisi uygulanır. Bu işlemde lezyondan küçük bir doku örneği alınarak mikroskop altında incelenir ve kanser hücrelerinin varlığı doğrulanır.

Nadiren, kanserin derine ilerlediğinden şüpheleniliyorsa MR veya BT gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Tanı sonrası, hastanın diğer bölgelerinde yeni bir lezyon olup olmadığını anlamak için genellikle tam vücut cilt muayenesi yapılır.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Tedavisi

Bazal hücreli karsinom (BHK) tedavisi, tümörün boyutu, bulunduğu bölge, derinliği ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Amaç, kanserli dokuyu tamamen temizlemek ve tekrar etme riskini azaltmaktır. Erken evrede yakalanan bazal hücreli karsinom çoğu zaman tek bir işlemle başarılı şekilde tedavi edilebilir. Gerekli durumlarda cerrahi, topikal ilaçlar, ışık tedavisi veya ileri evrelerde sistemik tedaviler kullanılabilir.

Bazal hücreli karsinom tedavisi şu yöntemler ile yapılabilir:

• Cerrahi eksizyon: Tümörün çevresindeki sağlıklı doku payıyla birlikte tamamen çıkarılmasıdır.
• Mohs cerrahisi: Kanserli dokunun katman katman alınarak mikroskop altında incelendiği ve en yüksek doku korumasını sağlayan yöntemdir.
• Elektrokoter ve küretaj: Tümörün kazınarak uzaklaştırılması ve ardından elektrik akımıyla kalan hücrelerin yok edilmesidir.
• Kriyoterapi: Kanserli dokunun sıvı azotla dondurularak tahrip edilmesidir.
• Topikal ilaç tedavileri: Deriye sürülen ilaçlarla yüzeysel BHK hücrelerinin yok edilmesidir.
• Fotodinamik tedavi: Cilde uygulanan ışığa duyarlı ilaç sonrası özel ışıkla kanser hücrelerinin hedeflenmesidir.
• Radyoterapi: Tümör bölgesine yönlendirilen yüksek enerjili ışınlarla kanser hücrelerinin kontrol altına alınmasıdır.
• İleri evre sistemik tedaviler: Yayılım gösteren veya cerrahiye uygun olmayan BHK için ağızdan ya da damar yoluyla verilen hedefe yönelik ilaçların kullanılmasıdır.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Bazal hücreli karsinom öldürür mü?

Bazal hücreli karsinom genellikle yavaş ilerler ve ölümcül olma olasılığı oldukça düşüktür. Tedavi edilmezse derin dokulara zarar vererek ciddi sorunlara yol açabilir.

Bazal hücreli karsinom iyi huylu mu?

Bazal hücreli karsinom kötü huylu (malign) bir cilt kanseridir, ancak düşük derecede agresiftir. Çoğu zaman bulunduğu bölgede lokal olarak ilerler ve nadiren yayılım gösterir.

Bazal hücreli karsinom tehlikeli mi?

Bazal hücreli karsinom için erken tanı ve tedavi ile risk genellikle düşüktür. Ancak ilerlediğinde cilt, kas ve kemik gibi derin dokulara zarar verebildiği için tehlikeli kabul edilir.

Bazal hücreli karsinom tekrarlar mı?

Bazal hücreli karsinom tedavi sonrasında aynı bölgede veya farklı bir alanda tekrar edebilir. Özellikle büyük, agresif ya da yüz gibi riskli bölgelerdeki tümörlerde nüks riski daha yüksektir.

Bazal hücreli karsinom yaşam süresi nedir?

Bazal hücreli karsinom çoğu hastada yaşam süresini etkilemez, çünkü erken evrede etkili şekilde tedavi edilebilir. İleri evre veya metastatik Bazal hücreli karsinom oldukça nadirdir ve tedavi seçenekleri mevcuttur.

Bazal hücreli karsinom nereye metastaz yapar?

Bazal hücreli karsinom metastazı son derece nadirdir, ancak görüldüğünde genellikle lenf düğümleri, akciğer ve kemiklere yayılabilir. Bu durum genellikle uzun süre tedavi edilmemiş, ileri evre vakalarda ortaya çıkar.

Bazal hücreli kanser nasıl tedavi edilir?

Bazal hücreli karsinom tedavisi, tümörün boyutu, yeri ve derinliğine göre cerrahi, topikal ilaçlar, kriyoterapi, fotodinamik tedavi, radyoterapi veya ileri evrede hedefe yönelik sistemik ilaçlar ile planlanır. Amaç, kanserli dokuyu tamamen temizleyip tekrar etme riskini azaltmaktır.