Behçet Hastalığı Nedir? Behçet Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Behçet Hastalığı Nedir?

Behçet sendromu olarak da adlandırılan Behçet hastalığı, vücudun farklı yerlerindeki kan damarlarının iltihabına neden olan ve vücudun otoimmun yani bağışıklık sistemindeki bir bozukluk nedeniyle enfeksiyon belirtileri göstermesi şeklinde gelişen kronik bir hastalıktır.

Behçet hastalığı, adını hastalarından birinde sendromun üç ana belirtisini (tekrarlayan ağız yaraları, genital ülserler ve gözde iltihap/üveit) ilk olarak 1924 senesinde saptayan ve hastalık üzerine yaptığı araştırmayı 1936 senesinde yayınlayan Türk dermatolog ve bilim adamı Hulusi Behçet'ten almıştır. Hastalığın adı 1947 senesinde Cenevre'deki Uluslararası Dermatoloji Kongresi'nde resmen Morbus Behcet olarak kabul edilmiştir.

Behçet Hastalığı Neden Olur?

Behçet hastalığının kaynağı tam olarak bilinmemekle birlikte, hem genetik hem de çevresel faktörlerin etkili olabileceği düşünülür. Tıp uzmanları, hastalığın bağışıklık sistemindeki bir bozukluktan kaynaklandığını ve bu bozukluğun vücudun enfeksiyonlara karşı aşırı tepki vermesine yol açtığını belirtir. Otoimmün özellikler taşıyan bu durum, sağlıklı hücrelere saldırı ve kan damarlarının iltihaplanmasıyla ilişkilidir. Günümüze kadar yapılan araştırmalarda hastalıkla bağlantılı HLA-B5 ve HLA-B51 genlerİ ortaya çıkarılmış ve genetik yatkınlığı olan kişilerde virüs yada bakterilerin tetikleyici rol oynayabileceği öne sürülmüştür.

Behçet hastalığı her yaşta görülebilse de en çok 20’li ve 30’lu yaşlardaki kişilerde ortaya çıkar, erkeklerde ise genellikle daha ağır seyreder. Çin, İran, Japonya, Kıbrıs, İsrail ve Türkiye gibi ülkelerde daha sık rastlandığından “İpek Yolu hastalığı” adıyla da anılır.

Behçet hastalığının nedenleri aşağıdaki gibidir:

• Bağışıklık sistemi bozukluğu: Vücudun kendi hücrelerine saldırmasına neden olan otoimmün mekanizmalar.
• Kan damarlarının iltihaplanması (vaskülit): Her büyüklükteki arter ve venlerde iltihap gelişmesi.
• Genetik yatkınlık: Hastalıkla ilişkili genlerin varlığı.
• Çevresel faktörler: Virüs veya bakteri türlerinin genetik yatkınlığı tetiklemesi.
• Coğrafi faktörler: Ortadoğu ve Asya ülkelerinde daha sık görülmesi.
• Yaş ve cinsiyet etkisi: En sık genç yetişkinlerde görülmesi, erkeklerde daha ağır seyretmesi.

Behçet Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Behçet hastalığı belirtileri arasında ağız yaraları, göz iltihabı, deri döküntüleri, lezyonlar ve genital yaralar vardır. Behçet hastalığı belirtileri kişiden kişiye değişir, zamanla şiddetlenerek alevlenebilir veya daha az şiddetli hale gelerek yatışabilir. Ayrıca, belirti ve bulgular hastalığın vücudun hangi bölümlerini etkilendiğine bağlı değişiklik gösterir.

Behçet hastalığı belirtileri şunlardır:

• Ağız yaraları
• Cilt lezyonları
• Üreme organı yaraları
• Göz iltihabı (Üveit)
• Eklem ağrıları ve şişlikleri
• Damar iltihaplanması ve pıhtılaşma
• Sindirim sistemi belirtileri
• Sinir sistemi belirtileri

Behçet hastalığına işaret edebilecek olağandışı belirtiler ve semptomlar fark eden kişiler mutlaka doktora başvurmalıdır. Behçet hastalığı teşhisi konulmuş kişiler de yeni belirtiler ve semptomlar fark ederlerse yine doktorlarına başvurmalıdır.

Ağız Yaraları

Behçet hastalığından yaygın olarak etkilenen alanlar arasında öncelikle ağız gelir. Behçet hastalığının en yaygın belirtisi olarak ağız içinde ve çevresinde ortaya çıkan kanser yaralarına benzeyen ağrılı ağız yaralarıdır. Küçük, ağrı yapan kabarık lezyonlar kısa sürede ağrılı ülserler halini alır. Yaralar genellikle bir ila üç hafta içinde iyileşir, ancak bu belirti sıklıkla tekrarlar.

Cilt Lezyonları

Behçet hastalığı olan kişilerin vücudunda sivilce benzeri yaralar gelişebilir. Diğer vakalarda ise özellikle alt bacaklarda olmak üzere ciltte kızarık, kabarmış ve yüksek hassasiyete sahip nodüller, yani normal olmayan doku büyümeleri gelişebilir.

Üreme Organı Yaraları

Behçet hastalığı vajina yaraları gibi üreme organlarında kırmızı ve açık yaralar oluşturabilir. Bu yaralar genellikle ağrılıdır ve iyileştikten sonra geride yara izi bırakabilir.

Göz İltihabı (Üveit)

Behçet hastalığı olan kişilerin gözlerinde iltihaplanma görülebilir. Bu iltihaplanma, üç tabakadan meydana gelen gözün ortasındaki uvea tabakasında meydana gelir ve üveit olarak isimlendirilir. Bu durum her iki gözde kızarıklık, ağrı ve bulanık görmeye neden olur. Behçet hastalığı olan kişilerde bu durum zaman içinde alevlenebilir veya yatışabilir. Tedavi edilmemiş üveit, zamanla görmede azalmaya veya körlüğe neden olabilir.

Gözünde Behçet hastalığının belirtileri ve bulguları olan kişilerin düzenli olarak bir göz doktorunu ziyaret etmeleri gerekir. Uygun tedavi bu belirtinin sonucunda başka hastalıklar ortaya çıkarmasını önlemeye yardımcı olabilir.

Eklem Ağrıları ve Şişlikleri

Behçet hastalığı genellikle dizlerde, bazen ayak bileği, dirsek veya el bileklerinde ağrı ve şişlik yapabilir. Belirtiler 1-3 hafta sürebilir ve kendiliğinden düzelebilir.

Damar İltihaplanması ve Pıhtılaşma

Damarlarda bir kan pıhtısı ortaya çıktığında oluşan iltihaplanma, kollarda veya bacaklarda kızarıklığa, ağrıya, ve şişmeye neden olabilir. Büyük atar ve toplar damarlarda meydana gelen iltihaplanma ise ayrıca anevrizma, damar daralması veya tıkanması gibi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Sindirim Sistemi Belirtileri

Behçet hastalığı sindirim sisteminde karın ağrısı, ishal ve kanama ile kendini gösterebilir. Bu belirtiler bazen diğer bağırsak hastalıklarıyla karışabilir.

Sinir Sistemi Belirtileri

Behçet hastalığı sindirim sisteminde karın ağrısı, ishal ve kanama ile kendini gösterebilir. Bu belirtiler bazen diğer bağırsak hastalıklarıyla karışabilir.

Behçet Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Behçet hastalığını kesin olarak gösterecek özel bir test yoktur. Tanı, doktorun muayenesi sırasında gözlenen belirti ve semptomlara dayanarak konulur.

Hastalığın teşhisinde en önemli ölçüt, 12 ay içinde en az üç kez tekrarlayan ağız yaralarının varlığıdır. Buna ek olarak, cinsel organlarda tekrarlayan yaralar, göz iltihabı ve deri lezyonlarının bulunması da tanıyı destekler. Bu aşamada yapılan kan testleri, benzer belirtilere yol açabilecek diğer hastalıkların dışlanmasını sağlar.

Tanıya yardımcı yöntemlerden biri de paterji testidir. Bu testte:

• Steril bir iğne derinin altına batırılır.
• Yaklaşık iki gün sonra bölge incelenir.
• Eğer iğne yerinde küçük ve kırmızı bir yumru oluşmuşsa, bağışıklık sisteminin en ufak yaralanmaya bile aşırı tepki verdiği anlaşılır.

Paterji testi tek başına Behçet hastalığının varlığını kesinleştirmese de, tanıyı destekleyen değerli bir yöntem olarak kullanılır.

Behçet Hastalığı Tedavisi

Behçet hastalığı tedavisi kişinin şikayetlerine bağlı olarak yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç kullanımını içerebilir. Özellikle ilaç tedavisi hastalığın şiddetine ve bölgesine göre değişiklik gösterebilir.

Behçet hastalığı genellikle ağız içinde aftlar şeklinde kendini belli etmektedir. Bu durumda kişinin yaşam kalitesinin düşmesine neden olabilir. Tekrarlayan ağız içi aftlarında genellikle kortizonlu spreyler veya solüsyonlar verilebilir. Aynı şekilde genital bölgedeki yaralar için de kortizon tedavisi önerilebilir. Özellikle bacak bölgesinde daha çok görülen ağrılar için doktor tarafından ağrı kesiciler verilebilir.

Behçet Hastalığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Behçet Hastalığı Bulaşıcı mıdır?

Behçet hastalığı bulaşıcı değildir. Virüsler, bakteriler ya da mantarlar gibi dış etkenlerle doğrudan bulaşan bir enfeksiyon değildir.

Behçet Hastalığı Kim Buldu​?

Behçet hastalığı, adını Türk dermatolog Prof. Dr. Hulusi Behçet’ten alır. 1937 yılında Hulusi Behçet, üçlü belirti (tekrarlayan ağız yaraları, genital ülserler ve gözde iltihap/üveit) ile seyreden bu hastalığı tanımlayarak tıp literatürüne kazandırdı.

Behçet Hastalığına Ne İyi Gelir?

Behçet hastalığı tedavisinde kortizonlu spreyler, gargaralar ya da ilaçlar kullanılır. Organ tutulumları varsa bağışıklık baskılayıcı ilaçlar da önerilebilir. Stresten uzak durmak, sağlıklı beslenmek ve sigara, alkol tüketmemek gibi yaşam tarzıdeğişiklikleri de belirtilerin şiddetini hafifletebilir.

Behçet Hastalığına Hangi Bölüm Bakar​?

Behçet hastalığı romatoloji bölümünde takip edilir. Ancak vücudun her yerini etkileyebilecek bir hastalık olduğu için, belirtilerin görüldüğü bölgeye göre dermatoloji, göz hastalıkları ya da nöroloji gibi bölümler de devreye girebilir.

Behçet Hastalığı Genetik mi​?

Behçet hastalığı genetik yatkınlıkla ilişkili bir hastalıktır, ancak tamamen kalıtsal değildir. Yani anne-babadan doğrudan “bulaşan” bir genetik hastalık gibi düşünülmez; fakat belirli genlere sahip kişilerde hastalık gelişme riski artar.

Behçet Hastalığı Kaşıntı Yapar mı​?

Behçet hastalığı doğrudan kaşıntı yapmaz. Ancak, hastalık sırasında ciltte yara, tahriş ve kızarıklık görülebilir ve kaşıntı ortaya çıkabilir.

Behçet Hastalığında Beyin Tutulumu Belirtileri Nelerdir​?

Behçet hastalığının neden olduğu beyin tutulması hastalığın en ciddi semptomudur ve baş ağrısı, denge bozukluğu, görme sorunları, konuşma güçlüğü gibi belirtiler gösterir.

Behçet Üveit Hastalığı Nedir​?

Behçet üveit hastalığı, Behçet hastalığının gözü tutmasıyla ortaya çıkan ve gözün orta tabakası olan uvea’nın iltihabı şeklinde gelişen durumdur. Üveit, Behçet hastalığının en sık ve en önemli komplikasyonlarından biridir, çünkü görme kaybına kadar ilerleyebilecek ciddi sonuçlar doğurabilir