Fıtık Nedir? Fıtık Belirtileri Nelerdir?

Fıtık Nedir?

Fıtık (Herni) , vücutta yer alan çeşitli doku ve organların bulunduğu yerden dışarı çıkması durumudur. Ameliyat ya da farklı bedensel aktiveler sonucu ortaya çıkabilen bu durum, ciddi belirtilere ve ağrılara neden olabilir.

Kasık ve karın bölgesinde oluşan fıtıklar çoğu zaman gözle görülebilir. Omurga fıtıklarının teşhisi ise MR gibi görüntüleme yöntemleri ile yapılır. Kişi, doktorun önerilerine uyduğu sürece fıtık ile ilgili bir problem yaşamayabilir, ancak vücut fıtıkları cerrahi müdahale gerektirebilir.

Fıtık Türleri Nelerdir?

Fıtık, vücutta ortaya çıktığı bölgeye göre türlere ayrılır. En sık karşılaşılan fıtık tipleri göbek fıtığı, kasık fıtığı ve omurga fıtıklarıdır. Her biri farklı belirtilerle ortaya çıkabilir ve tedavi yaklaşımları da farklılık gösterebilir.

En yaygın fıtık türleri arasında şunlar yer alır:

• Göbek fıtığı: Göbek deliğinin etrafında görülen, bu bölgede karın zarı zayıflığından kaynaklı olarak bağırsak ya da yağ dokusunun dışarı çıkması ile oluşan fıtık türüdür.
• Kasık fıtığı: En yaygın fıtık türlerinden biridir ve genellikle erkeklerde görülür. Bağırsak ve yağ dokusunun, karın duvarında bulunan zayıf bir noktadan çıkması sonucu oluşur.
• Femoral fıtık: Dokuların kasık altındaki femoral kanaldan çıkması ile olur. Kadınlarda daha sık görülür.
• Kesi yeri fıtığı: Daha önce karın ameliyatı olan kişilerde, dokuların kesi bölgesinden çıkması ile oluşur.
• Mide fıtığı: Midenin bir kısmının diyaframda bulunan açıklıktan göğüs boşluğuna kayması sonucu ortaya çıkar. Reflü, yutma güçlüğü ve mide ekşimesi gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
• Diyafram fıtığı: Bebeklerde diyaframın tam olarak gelişmemesinden kaynaklanır. Hayati tehlike oluşturabilir.
• Omurga fıtıkları: Omurlar arasındaki disklerin yer değiştirmesi veya yırtılması sonucu sinir köklerine baskı yaparak ağrı ve hareket kısıtlılığına yol açan bir omurga rahatsızlığıdır. Bel fıtığı ve boyun fıtığı olarak görülebilir.

Fıtık Belirtileri Nelerdir?

Fıtık belirtileri, türüne, yerine ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterebilir. Bazı fıtıklar belirgin semptomlar oluştururken, bazıları fark edilmeden ilerleyebilir. Fıtığın en yaygın belirtisi, karın ya da kasık bölgesinde ortaya çıkan şişlik ve ağrıdır.

Fıtık belirtileri arasında şunlar yer alır:

• Fıtığın oluştuğu bölgede şişlik veya yumru
• Ağrı veya rahatsızlık hissi
• Basınç veya dolgunluk hissi
• Yanan ya da sızlayan bir his
• Skrotumda (testis torbası) şişlik
• Boyun, sırt veya bel ağrısı
• Kol veya bacaklarda uyuşma
• Kas güçsüzlüğü
• Karıncalanma hissi
• Reflekslerde azalma
• Hareket kısıtlılığı
• Yürürken denge kaybı
• İdrar veya dışkı kontrolünde sorunlar
• Otururken, öne eğilirken ya da öksürürken artan ağrı

Fıtık Neden Olur?

Fıtık, bir organ ya da dokunun, çevresindeki kas ya da bağ dokusundaki zayıf bir noktadan dışarı doğru itilmesiyle oluşur. Genellikle omurga, karın ve kasık bölgesinde görülen bu durum, çoğu zaman gözle görülür bir şişkinlikle kendini belli eder. Fıtığın oluşmasına neden olan başlıca etken, bu zayıf bölgeye uygulanan basınçtır.

Fıtık nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Aşırı zorlanma (ağır kaldırma)
• Kronik öksürük
• Kabızlık ve ıkınma
• Obezite
• Gebelik
• Karın ameliyatları sonrası zayıflamış kas dokusu
• Doğumsal kas duvarı zayıflığı
• Yaşlanma
• Prostat sorunları (sık idrara çıkma ihtiyacı ve ıkınma)
• Ailede fıtık öyküsü

Aşırı Zorlanma (Ağır Kaldırma)

Ağır eşyaların yanlış teknikle kaldırılması, karın kaslarına, boyun ve bel bölgesine aşırı baskı uygular. Bu durum kas duvarında zayıflamaya neden olarak fıtığın oluşmasına yol açabilir. Özellikle iş gereği sık sık ağır kaldıran kişilerde boyun ve bel fıtığı riski daha yüksektir.

Kronik Öksürük

Uzun süreli öksürük, karın içi basıncını sürekli artırarak kas dokusunu zorlar. Bu durum, zamanla karın duvarında zayıf noktalardan fıtık gelişimine neden olabilir. KOAH gibi kronik solunum hastalıkları olan kişilerde sık görülür.

Kabızlık ve Ikınma

Sık tekrarlayan kabızlık durumlarında tuvalette ıkınma, karın içi basıncını artırır. Bu baskı, karın kaslarının zayıf bölgelerinde yırtılmalara ve dolayısıyla fıtık oluşumuna zemin hazırlar.

Obezite

Fazla kilolar, karın kaslarına sürekli baskı yapar. Bu durum, kas yapısının zamanla zayıflamasına neden olur. Ayrıca obezite sorunu yaşayan kişilerde fıtık oluştuğunda iyileşme süreci de daha yavaş ilerler.

Gebelik

Hamilelik döneminde büyüyen rahim karın içi basıncını artırır. Özellikle çoklu gebelikler ve büyük bebek taşıyan kadınlarda bu baskı, fıtık oluşumuna neden olabilir. Doğumdan sonra kasların toparlanma sürecinde de fıtık riski devam edebilir.

Karın Ameliyatları Sonrası Zayıflamış Kas Dokusu

Cerrahi operasyonlar sonrası kesi yerindeki kas dokusu iyileşirken zayıf kalabilir. Bu bölge, ilerleyen dönemlerde fıtık oluşumuna açık hale gelir. Bu tip fıtıklar, ameliyat yeri fıtıkları olarak bilinir.

Doğumsal Kas Duvarı Zayıflığı

Bazı bireylerde karın duvarındaki kas yapısı doğuştan zayıftır. Bu durum, özellikle çocukluk çağında ya da genç yaşlarda fıtık oluşumunu kolaylaştırabilir. Kas dokusu, zamanla zorlandıkça dışa doğru çıkıntı oluşturabilir.

Yaşlanma

Yaş ilerledikçe kas yapısı elastikiyetini ve dayanıklılığını kaybeder. Bu da karın duvarında doğal olarak zayıflık alanları oluşturur. Bu nedenle ileri yaş grubundaki bireylerde fıtık riski daha fazladır.

Prostat Sorunları

Prostat büyümesi gibi durumlarda idrar yaparken zorlanma yaşanabilir. Bu da pelvik ve karın bölgesindeki kaslara baskı uygular. Sürekli ıkınma, zamanla fıtık oluşumuna neden olabilir.

Ailede Fıtık Öyküsü

Genetik faktörler, fıtığa yatkınlıkta önemli rol oynar. Aile bireylerinde fıtık öyküsü bulunan kişilerde, benzer kas zayıflıkları nedeniyle fıtık gelişme riski daha yüksektir.

Fıtık Teşhisi Nasıl Konulur?

Fıtık teşhisi genellikle fizik muayene ile konur. Hastanın ayakta durması, öksürmesi ya da ıkınması istenerek karın bölgesinde veya kasıkta şişlik olup olmadığı kontrol edilir. Bu sırada doktor, fıtık çıkıntısını görebilir ya da hissedebilir. Fıtığın karın içine geri itilip itilmediği de değerlendirilir.

Bazı durumlarda, fıtık dışarıdan görülemeyecek kadar derin yerleşimli olabilir. Bu gibi durumlarda görüntüleme yöntemlerine başvurulur. En sık kullanılan yöntemler arasında ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) bulunur. Özellikle karın içindeki ya da mide fıtıklarının tanısında bu testler önem taşır.

Fıtık Tedavisi

Fıtık tedavisi, fıtığın türüne, büyüklüğüne, semptomların şiddetine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Bazı küçük ve belirti vermeyen fıtıklar için “izlem” yaklaşımı tercih edilebilir.

Tedavi planında yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir. Hastaya ağır kaldırmaktan kaçınması, kronik öksürük ya da kabızlık gibi baskıyı artıran durumlardan korunması ve fazla kilolarını vermesi tavsiye edilebilir. Fıtık patlaması gibi durumlarda ise cerrahi ve fizik tedavi gibi yöntemler gerekebilir.

Fıtık Ameliyatı

Fıtık tedavisinde en etkili ve kalıcı yöntem cerrahidir. Fıtık ameliyatı, fıtıklaşan dokunun eski konumuna yerleştirilmesi ve zayıf kas duvarının onarılması ile yapılır. Bu işlem açık cerrahi veya laparoskopik (kapalı) yöntemle yapılabilir. Her iki yöntemde de fıtık bölgesi genellikle sentetik bir yama ile desteklenir, bu da nüks riskini azaltır.

Açık cerrahi, daha büyük bir kesi ile yapılırken; laparoskopik cerrahi, birkaç küçük kesi ve kamera yardımıyla gerçekleştirilir. Laparoskopik yöntem, daha az ağrı, daha hızlı iyileşme ve daha az iz bırakma gibi faydalar sunar. Ancak her hasta için uygun olmayabilir.

Ameliyat sonrası hastaların çoğu aynı gün taburcu olabilir ve birkaç hafta içinde normal yaşantılarına dönebilir. Cerrahi sonrası komplikasyon riski düşük olsa da, enfeksiyon, kanama veya fıtığın tekrarlaması gibi durumlar görülebilir.

Fıtık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Fıtık nedir?

Fıtık, bir organ ya da dokunun çevresindeki kas veya bağ dokusundaki zayıf bir noktadan dışarı çıkmasıdır. En sık karın ve kasık bölgesinde görülür.

Sinire baskı yapan fıtık belirtileri nelerdir?

Sinire baskı yapan fıtıklar, keskin bel, boyun ya da kol-bacak ağrısıyla birlikte uyuşma ve karıncalanmaya neden olabilir. Kas güçsüzlüğü veya refleks kaybı da görülebilir.

Evde fıtık tedavisi yapılabilir mi?

Evde yapılan uygulamalar fıtığı tedavi etmez, sadece geçici rahatlama sağlar. Asıl çözüm genellikle tıbbi müdahaledir.

Fıtık ameliyatı nasıl yapılır?

Fıtık ameliyatı açık veya kapalı (laparoskopik) yöntemle gerçekleştirilir. Fıtıklaşan doku eski yerine yerleştirilir ve zayıf bölge dikiş ya da yama ile onarılır.

Fıtık ağrısı nereye vurur?

Fıtık türüne göre ağrı, kasığa, bacağa, bele ya da karına yayılabilir. Özellikle sinire baskı varsa, ağrı yaygın ve derin hissedilir.

Fıtık için hangi doktora gidilir?

Fıtık için genel cerrahi uzmanına başvurulmalıdır. Sinire baskı yapan durumlarda beyin ve sinir cerrahisi de devreye girebilir.

Sinire baskı yapan fıtık egzersizleri nelerdir?

Sinire baskı yapan fıtık egzersizleri arasında fizyoterapist eşliğinde yapılan germe, bel ve karın kaslarını güçlendiren hareketler sayılabilir. Ters mekik, köprü ve pelvik tilt gibi egzersizler örnek verilebilir.

Fıtık ağrısına ne iyi gelir?

Dinlenme, sıcak uygulama ve hafif esneme egzersizleri fıtık ağrısına iyi geli. Ancak uzun süren ağrılarda mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Fıtık ameliyatı kaç saat sürer?

Fıtık ameliyatı, fıtığın türüne ve cerrahi tekniğe göre değişmekle birlikte ortalama 30 dakika ile 1, 5 saat arasında sürer. Karmaşık vakalarda süre uzayabilir.

Fıtık nasıl geçer?

Fıtık kendiliğinden geçmez, cerrahi onarım gerekir. Sadece bazı bebeklerde görülen göbek fıtıkları zamanla iyileşebilir.

Fıtık nerede olur?

Fıtık en sık karın, kasık, göbek, diyafram ve ameliyat kesileri gibi zayıf bölgelerde oluşur. Daha nadiren bel ya da boyun omurlarında da görülebilir.

Genç yaşta fıtık neden olur?

Gençlerde fıtık genellikle doğuştan gelen kas zayıflıkları ya da spor ve ağır kaldırmaya bağlı zorlanmalardan kaynaklanır. Genetik yatkınlık da etkili olabilir.

Fıtık tehlikeli midir?

Her fıtık başlangıçta tehlikeli olmasa da zamanla büyüyüp sıkışma veya boğulma gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu durum acil cerrahi gerektirir.

Fıtık olup olmadığını nasıl anlarız?

Şişlik, ağrı ve öksürürken belirginleşen bir yumru fıtığın en belirgin göstergeleridir. Kesin tanı için doktor muayenesi gerekir.

Fıtık ağrısı en çok nereye vurur?

Kasık fıtığında ağrı kasıklara, bel fıtığında bacağa, boyun fıtığında ise kola yayılabilir. Ağrının yeri fıtığın bulunduğu bölgeye göre değişir.

Fıtık başlangıcı ne demek?

Fıtık başlangıcı, dokunun henüz tam olarak dışarı çıkmadığı ama zayıflık nedeniyle çıkma eğiliminde olduğu dönemdir. Bu aşamada belirti hafif olabilir.

Fıtık sinire baskı yaparsa ne olur?

Sinire baskı, uyuşma, karıncalanma, şiddetli ağrı ve kaslarda güç kaybına neden olabilir. Bu durum ilerlerse kalıcı hasar riski doğar.

Sinire baskı yapan fıtık ameliyatsız geçer mi?

Bazı hafif fıtıklar fizik tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir. Ancak ilerlemiş vakalarda cerrahi gerekebilir.

Bacağa vuran fıtık ağrısı nasıl geçer?

Bacağa vuran fıtık ağrısı, istirahat, fizik tedavi ve doktorun önerdiği ağrı kesici veya kas gevşetici ilaçlarla hafifletilebilir.