MCV Nedir? MCV Düşüklüğü ve Yüksekliği Ne Demek?

Kan testleriyle ölçülen değerler vücudun çeşitli işlevlerini incelemeye ve vücut dengesini anlamaya yardımcı olur. Tam kan sayımıyla ölçülen değerlerden biri olan MCV başta anemi olmak üzere birçok hastalığın belirlenmesinde önemli bir göstergedir.

MCV Nedir?

MCV, tam kan sayımı sırasında hesaplanan değerlerden biridir, “Mean Corpuscular Volume” tam adıdır. Ortalama korpüsküler hacmin kısaltmasıdır, kırmızı kan hücrelerinin ortalama boyutunu ölçer. Kırmızı kan hücreleri vücuda oksijen taşımada görevlidir. Kırmızı kan hücrelerinin boyutu da dâhil olmak üzere tüm özellikleri oksijen taşımada ne kadar başarılı olduklarını gösterir.

MCV testi birçok hastalığın teşhisinde önemli olabilir. Test sonucunda çok sayıda tipik olmayan büyük ya da küçük kırmızı kan hücrelerinin belirlenmesi anemi, belirli vitamin eksiklikleri veya diğer tıbbi durumlar gibi sağlık sorunlarını işaret edebilir. MCV değeri bireyin yaşına, cinsiyetine, hastalık öyküsüne, kullandığı ilaçlara veya gördüğü tedavilere göre de değişebilir.

MCV değeri tek başına bir anlam ifade etmeyebilir. Diğer kırmızı kan hücreleri kriterleriyle birlikte değerlendirilir. Kırmızı kan hücreleri endeksleri şu ölçümleri içerir:

Ortalama Korpüsküler Hacim (MCV): Kırmızı kan hücrelerinin ortalama büyüklüğü.

Ortalama Korpüsküler Hemoglobin (MCH): Kırmızı kan hücrelerindeki ortalama hemoglobin miktarı.

Ortalama Korpüsküler Hemoglobin Konsantrasyonu (MCHC): Kırmızı kan hücrelerindeki ortalama hemoglobin konsantrasyonu miktarı.

Kırmızı Kan Hücreleri Dağılım Genişliği (RDW): Kırmızı kan hücrelerinin boyutlarının çeşitliliği.

MCV Kan Testi Ne Zaman Yapılır?

Hemogram MCV testi tam kan sayımının bir parçasıdır. Nefes darlığı , zayıflık ya da yorgunluk, baş ağrısı, baş dönmesi, aritmi , el ve ayak soğukluğu, ciltte kolay morarma, soluk cilt görüntüsü gibi semptomların ardından yapılır. MCV testi anemi de dâhil olmak üzere belirli kan bozukluklarını teşhis etmeye veya izlemeye yardımcı olmak için diğer testlerle birlikte istenebilir. Genellikle rutin sağlık taramalarında yapılır. Aşağıdaki semptomlarda kan testi istenebilir:

• Nefes darlığı,
• Zayıflık ya da yorgunluk,
• Baş ağrısı,
• Baş dönmesi,
• Aritmi,
• Kuru ya da çatlamış dudaklar,
• Soğuk eller ve ayaklar,
• Ciltte kolay morarma,
• Soluk cilt görüntüsü.

MCV Normal Değerler Nedir?

Tam kan MCV değerleri için normal, düşük ve yüksek olmak üzere üç farklı aralık bulunur. Normal MCV kan değeri 80-100 femtolitredir (fL). 80 FL'nin altındaki değerler düşük MCV olarak değerlendirilir ve bu durum kırmızı kan hücrelerinin boyutları normalden küçük demektir. 100 fL'nin üzerindeki değerler yüksek MCV olarak değerlendirilir ve bu durum kırmızı kan hücrelerinin boyutlarının olması gerekenden büyük olduğunu işaret eder.

MCV Kan Testi Nasıl Yapılır?

MCV değerlerinin ölçümü için kan tahlili yapılabilir. MCV kan testi için bireyden kan örneği alınır. Bu kan örneği bir laboratuvara gönderilir. Laboratuvarda mikroskop altında incelenir ve kırmızı kan hücrelerinin ortalama boyutu değerlendirilir. MCV kan testi ağrılı bir işlem değildir.

MCV Düşüklüğü Nedir?

MCV sonuçlarının 80 fL'nin altında olması MCV düşüklüğünü gösterir ve bu durum mikrositoz olarak isimlendirilir. Mikrositoz genellikle demir eksikliğinden kaynaklanan mikrositik anemiyi işaret eder. MCV düşüklüğü şu belirtilere neden olabilir:

• Yorgunluk ve hâlsizlik,
• Soluk cilt,
• Nefes darlığı,
• Hızlı kalp atışı.

MCV düşüklüğü yalnızca demir eksikliğinden kaynaklanıyorsa bu durumda besin olarak kabul edilmeyen maddelerin (kil, toprak, duvar sıvası vb.) yenilmesi olarak bilinen pika hastalığı da görülebilir.

MCV Düşüklüğü Neden Olur?

Kanda MCV düşüklüğü genellikle demir eksikliği anemisi olarak da bilinen vücuttaki yetersiz demir seviyesi durumunda ortaya çıkar. MCV düşüklüğü nedenleri arasında; demir eksikliği, anemi, talasemi, hemoglobin bozuklukları, diyabet ve böbrek hastalıkları ve kurşun zehirlenmesi bulunur. Çevresel faktörler, kalıtsal ya da edinilmiş hastalıklar ve bazı davranışlar da MCV düşüklüğüne neden olabilir.

Demir Eksikliği: Beslenmedeki eksiklikler demir alımında yetersizlik oluşturur. Çölyak hastalığı ya da helikobakter enfeksiyonu gibi durumlar demir emilimini engelleyebilir. Kan kaybı, ağır âdet kanaması ya da gastrointestinal kanamalar da demir eksikliğine yol açabilir.

Demir Eksikliği Anemisi: Kırmızı kan hücrelerini etkileyen bir kan rahatsızlığıdır ve en yaygın görülen anemi türüdür. Kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve vücuda oksijen taşınmasını sağlayan hemoglobin üretimi için yeterli demire sahip olmama durumunda ortaya çıkar.

Talasemi: Nadir görülen kalıtsal bir kan hastalığıdır. Vücudun normal seviyede hemoglobin üretme yeteneğini etkiler. Talasemi hastalarının sağlıklı hemoglobin proteini üretimi daha azdır ve kemik iliği tarafından daha az miktarda kırmızı kan hücresi üretilir. Akdeniz anemisi olarak da bilinen talasemi akdeniz bölgesinde yaşayan insanlarda daha sık görülür.

Hemoglobin Bozuklukları: Hemoglobinin kalıtsal bozuklukları hemoglobinopati olarak isimlendirilir. Dört adet protein zincirinden meydana gelen hemoglobin molekülünde oluşan bozukluklar farklı türlerde görülebilir.

Kronik Hastalıklar: Diyabet, otoimmün rahatsızlıklar ya da böbrek hastalıkları gibi kronik hastalıklar demir eksikliğine bağlı anemiye neden olabilir.

Kurşun Zehirlenmesi: Kurşun içeren boyalarla ve bazı kimyasallarla birlikte çalışan veya hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan bireylerde kurşun zehirlenmesi belirtileri görülebilir. Bu durum da MCV düşüklüğüne yol açabilir.

MCV Yüksekliği Nedir?

Kanda MCV yüksekliği MCV değerinin 100 fL üzerinde olması durumudur. Yüksek MCV değeri kırmızı kan hücrelerinin olması gerekenden daha büyük boyutta olduğunu işaret eder. MCV yüksekliği genellikle ciddi hastalıkların belirtisi değildir. Bazı durumlarda olması gerekenden büyük kan hücrelerinin varlığı kırmızı kan hücrelerinin görevlerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları temel besin maddelerinden yoksun olduğunu gösterebilir. Bu durum makrositik anemiyi işaret edebilir ve tedavi edilmediğinde bazı sağlık sorunlarına yol açabilir. Yüksek MCV belirtileri şu şekilde görülebilir:

• Zayıflık ya da solgun cilt gibi yaygın anemi belirtileri,
• İshal,
• Hafıza sorunları,
• Denge prolemleri.

MCV Yüksekliği Neden Olur?

B12 ve folik asit eksikliği, karaciğer hastalıkları, alkol ve sigara tüketimi, hemolitik anemi, tiroid yüksekliği, soğuk aglütinin, kronik hipoksi, myelodisplastik sendromları MCV yüksekliğine neden olur. MCV yüksekliği kemik iliğinde bulunan kırmızı kan hücreleri üretimindeki sorunlar nedeniyle meydana gelebilir. Beslenme eksiklikleri de yüksekliğe sebep olabilir.

B12 Eksikliği: Yeterli düzeyde B12 alınmaması kırmızı kan hücrelerinin üretiminin bozulmasına ve hücre boyutunun artmasına neden olabilir. Bu durum da MCV yüksekliğine yol açar.

Folik Asit Eksikliği: B12 vitamini gibi folik asit de sağlıklı kan hücrelerinin üretimi için gereklidir. Folik asit eksikliğinde yine kırmızı kan hücrelerinde büyüme görülebilir ve bunun sonucunda kan testinde MCV değeri yüksek çıkabilir.

Karaciğer Hastalığı: Karaciğer hastalıklarıyla birlikte meydana gelen fonksiyon bozuklukları MCV değerinin yüksek çıkmasına yol açabilir.

Alkol ve Sigara Tüketimi: Aşırı alkol tüketimi kandaki etanon seviyelerini yükselmesine yol açar ve bu durum da MCV değerinin yüksek çıkmasına neden olur.

Miyelodisplastik Sendrom: Kemik iliğindeki bozulmalar sağlıklı kan hücrelerinin üretimine engel olabilir ve bu durumda MCV yüksekliği görülebilir.

Hemolitik Anemi: Hemolitik anemide altta yatan bir durum kırmızı kan hücrelerinin erken ölmesine neden olur. Kırmızı kan hücreleri erken öldüğünde vücut telafi için kan dolaşımına retükilositler salabilir. Salınan bu olgunlaşmamış kırmızı kan hücreleri, olgun kan hücreleri gibi oksijeni başarılı şekilde taşıyamaz.

Bazı İlaçların Kullanımı: Orak hücre hastalığı tedavisinde kullanılan ilaçlar, çeşitli kemoterapi ilaçları ve HIV tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar MCV yüksekliğine yol açabilir.

Hipertiroidzm: Hipertiroidzm hastalığı olanlarda anemiyle birlikte ya da anemi olmadığı hâlde MCV yüksekliği görülebilir.

Soğuk Aglütinin: Bağışıklık sisteminin kırmızı kan hücrelerine saldırarak onları yok ettiği bir durum olan soğuk algütinin hastalığı da MCV yüksekliğine neden olabilir.

Kronik Hipoksi: Kanda oksijen seviyesinin düşük olmasını ifade eden bu durum MCV yüksekliğine yol açabilir.

Myelodisplastik Sendrom: Kemik iliği hücrelerinin yapısal olarak bozuk olması nedeniyle düzgün çalışamaması olarak bilinen bu sendromda MCV yüksekliği görülebilir.

MCV Tedavi Süreci

MCV tedavi sürecinde MCV düşüklüğü ya da yüksekliğinin varlığına göre farklı yöntemler uygulanır. Her ikisinde de öncelikle duruma neden olan faktörlerin ortadan kaldırılması amaçlanır ve uygun bir tedavi planı hazırlanır.

MCV Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?

MCV düşüklüğünün tedavisinde öncelikle altında yatan faktörler tespit edilir. Semptomlar endişe verici boyutta değilse herhangi bir tedaviye gerek kalmayabilir. MCV düşüklüğünün temel nedeni demir eksikliği anemisidir. Düşüklüğü gidermek için demir içeren besinler ve demir takviyeleri önerilir. Anemi çok şiddetliyse kan nakli gerekebilir. Altta yatan sağlık sorununu tedavi etmek genellikle MCV düşüklüğünü giderir.

MCV düşüklüğüne neden olabilecek tüm durumları önlemek mümkün olmasa da bu riski azaltmak için sağlıklı alışkanlıklar edinmek mümkündür. Bu alışkanlıklar arasında öncelikle yeterli demir alımının sağlanması yer alır. Ton balığı, somon, tofu, bezelye, fasulye, ıspanak ve yeşil yapraklı sebzeler demir açısından zengin besinlerdir ve MCV düşüklüğüne iyi gelir. Portakal, çilek ve domates gibi C vitamini açısından zengin besinler de demir emilimini kolaylaştırır. Demir emilimini sınırlandıran bir sağlık sorunu söz konusuysa doktor tarafından demir takviyeleri de önerilebilir.

MCV düşüklüğü yaşayan herkesin tedaviye ihtiyacı olmayabilir. MCV düşüklüğü bir sağlık sorunu teşkil ediyorsa bu durumun en kısa sürede teşhis edilmesi ve tedaviye başlanması gerekir. MCV düşüklüğü genellikle zararsız bir bulgu olsa da tedavi gerektiren bir hastalığın işareti olabilir.

MCV Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?

MCV yüksekliği de tıpkı MCV düşüklüğü gibi tek başına bir hastalık anlamında gelmese de başka bir sağlık sorununu işaret edebilir. Bu nedenle MCV yüksekliği tedavisinde öncelikle altta yatan nedenin belirlenmesi gerekir. Bu neden belirlenirken farklı tanı testlerine ihtiyaç duyulabilir. Periferik kan yaması, B12 ve folat seviyeleri, retikülosit sayısı, karaciğer fonksiyon testi ve kemik iliği biyopsisi bu tanı testleri arasında sayılabilir.

MCV yüksekliğinde anemi semptomları mevcut değilse ya da test sonuçlarında herhangi bir anormallik görünmüyorsa herhangi bir tedaviye gerek kalmayabilir. MCV yüksekliği beslenme eksikliklerinden kaynaklıysa tedavi için bireyin beslenme düzenini değiştirmesi veya bazı takviyeler alması gerekebilir. MCV yüksekliğine neden olan bir ilaç kullanımı söz konusuysa doktor tarafından ilaç dozunun ayarlanması ya da alternatif bir ilaçla değiştirilmesi önerilebilir. MCV yüksekliğiyle birlikte şiddetli anemisi olan bireylerde kan nakli de gerekebilir.

MCV yüksekliğini önlemek için balık, süt ürünleri ve güçlendirilmiş tahıllar gibi B12 vitamini ve folat açısından zengin besinler tüketilebilir. Alkol tüketimini sınırlandırmak da alınabilecek önlemlerden biridir.

MCV Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

MCV düşüklüğü kaç olursa tehlikeli?

MCV değerinin 80 fL seviyesinin altında olması MCV düşüklüğünü ifade eder. MCV değerinin düşüklüğü genellikle mikrositik anemiye işarettir. MCV düşüklüğü talasemi, kronik hastalık anemisi, kurşun zehirlenmesi gibi nedenlere bağlı olarak ortaya çıkmışsa bu durumda altta yatan nedenlerin hızlı şekilde tedavi edilmesi gerekebilir.

Kanda MCV önemli mi?

MCV testi kandaki kırmızı kan hücrelerinin ortalama boyutunu ölçer. Bu test sonucunda çıkan değerler hücrelere oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin boyutlarını ve genel sağlık hakkında birçok ipucunu gösterir. Bu nedenle düzenli olarak MCV testi yaptırmak ve tam kan sayımındaki MCV değerlerini görmek gerekir.

MCV düşüklüğü hangi hastalıklara yol açar?

MCV düşüklüğünde yorgunluk, hâlsizlik, nefes darlığı, soluk cilt ve kalp atışlarının hızlanması gibi belirtiler görülebilir. MCV düşüklüğü genellikle demir eksikliği anemisiyle ilgilidir. MCV düşüklüğü semptomlarının şiddetlenmesi altta yatan farklı bir sağlık sorununu işaret edebilir. Bu durumda detaylı tetkikler yapılarak bu sağlık sorunu tespit edilebilir.

Çocuklarda MCV değerleri ne olmalıdır?

Çocuklarda ideal MCV değerleri yetişkinlerden farklı olabilir. Yaş aralıklarına göre çocuklardaki ideal MCV değerleri şunlardır:

Çocuklarda MCV yüksekliğine neden olan faktörler genellikle yetişkinlerle benzerdir. Yetişkinlerden farklı olarak çocuklarda MCV düşüklüğü bakır eksikliği ve A vitamini eksikliğinden de kaynaklanabilir. Ek olarak çocuklarda MCV yüksekliği sebepleri arasında lösemi de sayılabilir. Kimi zaman bu durum iyi huylu ailesel makrositoz denilen kalıtsal bir sendrom nedeniyle de meydana gelebilir. Çocuklarda MCV düşüklüğünün en sık görülen nedeni demir eksikliği anemisidir. Aynı zamanda talasemi, sideroblastik anemi de MCV düşüklüğüne yol açabilir.

MCV ne demek?

MCV "Mean Corpuscular Volume" ifadesinin kısaltılmasıdır. "Ortalama korpüsküler hacim” ise Türkçe karşılığıdır.

MCV kaç olmalı?

Yetişkinlerde ideal MCV değeri 80-100 femtolitre (fL)'dir. 80 fL altındaki değerler düşük MCV, 100 fL üzerindeki değerlerse yüksek MCV olarak değerlendirilir. Çocuklarda ve ergenlerde ideal MCV değeri yetişkinlerden farklıdır ve yaş aralıklarına göre değişir.