Akciğerde Su Toplaması Nedir? Plörezi Belirtileri Nelerdir?

Akciğerde Su Toplaması (Plörezi) Hakkında Temel Bilgiler

Akciğerde su toplanması ( plörezi ) akciğer ile göğüs duvarı arasında normalde az miktarda bulunan sıvının fazla birikmesi sonucu oluşur. Sıvı biriktikçe akciğerlerin tam açılması zorlaşır ve nefes almak güçleşir. Akciğerde su toplanması, tıpta plörezi veya plevral efüzyon olarak bilinir.

Zatürre, kalp yetmezliği veya bazı enfeksiyon hastalıkları gibi farklı sebeplerden plörezi gelişebilir. Uzmanlar röntgen ve ultrason gibi görüntülemelerle akciğerde su toplamasını teşhis edebilir. Tedavi sıvının neden olduğuna bağlı olarak değişebilir.

Plörezi Nedir?

Plörezi akciğeri saran zarların iltihaplanması sonrası akciğerin su toplamasına neden olan plevra zarlarının iltihaplanmasıdır. Su toplanması nedeniyle göğüs kafesinde derin nefes alırken ya da öksürürken keskin bir ağrı hissedilir. Plörezi genellikle enfeksiyonlar, akciğer zarı iltihabı , akciğer hastalıkları veya bazı enfeksiyonel hastalıkların yan etkisi olarak ortaya çıkabilir.

Akciğerde Su Toplaması Neden Olur?

Akciğerde sıvı birikmesi durumunun birden fazla sebebi olabilir. Akciğerde su toplamasının en yaygın nedenleri şunlardır:

• Enfeksiyonlar
• Kalp yetmezliği
• Kanser
• Travma ve yaralanmalar
• Karaciğer ve böbrek hastalıkları

Akciğer Zarı ve Görevi Nedir?

Akciğer zarı akciğerleri saran ince ve kaygan bir yapıdır. Zar 2 katlı olup biri doğrudan akciğerin yüzeyini kaplarken diğeri göğüs kafesinin iç yüzeyini örter. İki zarın arasında az miktarda sıvı bulunur ve bu sıvılar sayesinde zarlar solunum sırasında birbirlerine sürtmeden rahatça kayıp akciğerlerin kolayca genişleyip daralmasına yardım eder.

Bu zarla akciğerleri dış etkenlere karşı koruyup göğüs boşluğundaki basınç dengesini sağlar. Solunum işlemi daha rahat ve düzenli bir şekilde gerçekleşir.

Akciğerde Su Toplamasının Belirtileri Nelerdir?

Akciğerde su toplanmasının belirtileri birikmiş sıvının miktarı ve hızlı mı yavaş mı geliştiğine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. En yaygın plörezi belirtileri şöyledir:

• Nefes darlığı
• Göğüs ağrısı
• Kuru öksürük veya bazen balgamlı öksürük
• Nefes alırken hırıltı
• Solunum sırasında göğüste sıkışma hissi
• Ateş

Göğüs Ağrısı

Göğüs ağrısı, göğüs bölgesinde hissedilen rahatsızlık, baskı, batma ya da yanma hissidir. Ağrı hafif ve geçici olabileceği gibi şiddetli ve hayati tehlike oluşturacak kadar ciddi de olabilir. Kalp, akciğer, kas ve sinir kaynaklı pek çok farklı nedeni olabilir.

Nefes Darlığı

Nefes darlığı kişinin yeterince hava alamadığını hissetmesi durumu olarak tanımlanır. Derin nefes almak zor gibi hissedilir ve bu durum günlük yaşamı oldukça zorlaştırır. Bu belirti genellikle akciğer ya da kalp hastalıklarından kaynaklanabilir. Astım, KOAH, zatürre, akciğerde su toplanması gibi solunum sistemi hastalıklarında sık görülür.

Kuru Öksürük ve Ateş

Kuru öksürük, balgam ya da herhangi bir salgı olmadan gerçekleşen öksürüktür. Enfeksiyonlar, alerjiler, astım, sigara kullanımı ya da akciğerde su toplaması gibi durumlarda görülebilir. Ateş ise vücudun enfeksiyon ya da iltihabi bir duruma karşı verdiği tepkidir.

Vücut ısısı normalin üzerine çıkar ve kişi kendini halsiz, yorgun ve titrek hissedebilir. Kuru öksürükle birlikte ateş görülmesi, çoğu zaman altta yatan bir enfeksiyona özellikle solunum yolu hastalıklarına işaret edebilir.

Akciğerde Su Toplamasının Nedenleri ve Risk Faktörleri

Akciğerde su toplanması birden fazla hastalık ve durumun sonucu olarak ortaya çıkabilir. Genellikle vücutta sıvı dengesini bozan ya da plevra zarını doğrudan etkileyen sebeplerle ilişkilidir. Akciğerde su toplamasının nedenleri arasında en yaygın olanlar şunlardır:

• Zatürre
• Kalp yetmezliği
• Kanser türleri
• Tüberküloz
• Karaciğer hastalıkları
• Böbrek yetmezliği
• Plevra iltihabı
• Göğüs travmaları
• Romatizmal hastalıklar

Plevral efüzyon risk faktörleri:

• Sigara kullanımı
• Kronik hastalıklar
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Daha önce geçirilmiş akciğer enfeksiyonları
• Kanser geçmişi
• Uzun süreli hareketsizlik

Nedenler ve risk faktörleri akciğer çevresinde sıvı birikimini kolaylaştırır. Erken teşhis ve tedavi bu durumun ilerlemesini ve solunum fonksiyonlarını bozmasını önlemek açısından önemli bir faktördür.

Enfeksiyonlar

Enfeksiyonlar, plevral efüzyonun en yaygın nedenleri arasındadır. Vücuda giren bakteri, virüs ya da mantarlar akciğerleri etkileyerek iltihaplanmaya ve plevra zarları arasında sıvı birikmesine neden olur. Bazı virüsler ve mantar enfeksiyonları benzer şekilde plevral efüzyona sebep olabilir.

Enfeksiyona bağlı sıvı genelde iltihaplıdır ve bazen pürülan hale gelebilir. Bu gibi durumlarda sıvının boşaltılması ve uygun antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Akciğer Hastalıkları

Akciğer hastalıkları, akciğerde su toplanmasına yol açabilen nedenler arasındadır. Bu hastalıklar doğrudan akciğer dokusunu ya da plevra zarlarını etkileyerek plevral boşlukta sıvı birikmesine neden olabilir. Akciğer kanseri su toplanmasının en sık görülen malign (kötü huylu) nedendir.

Tümör plevra zarına yayılıp onun yapısını bozarak sıvı sızmasına yol açabilir. Bu sıvı genellikle sürekli birikir ve sık sık boşaltılması gerekebilir. Ayrıca interstisyel akciğer hastalıkları veya pulmoner hipertansiyon gibi daha nadir görülen rahatsızlıklar da plevra boşluğunda sıvı birikimine yol açabilir.

Kalp Yetmezliği ve Diğer Sistemik Hastalıklar

Kalp yetmezliği, akciğerde su toplanmasına neden olabilir. Kalp yeterince kan pompalamadığında akciğer çevresindeki damarda basınç artar ve bu sıvının plevra boşluğuna sızmasına yol açar. Sistemik hastalıklar da benzer şekilde su toplanmasına neden olabilir.

Karaciğer, siroz, böbrek yetmezliği gibi rahatsızlıklar vücutta sıvı birikimine yol açar. Romatizmal hastalıklar ise plevra zarlarını iltihaplandırarak sıvı oluşumuna sebep olabilir.

Akciğerde Su Toplaması Nasıl Teşhis Edilir?

Akciğerde su toplanması, hastanın şikayetleri ve yapılan görüntüleme testleriyle teşhis edilir. Doktor nefes darlığı, göğüs ağrısı ve öksürük gibi belirtileri değerlendirir ve fizik muayene yapar. Tanıyı kesinleştirmek için genellikle şu yöntemler kullanılır:

• Akciğer röntgeni
• Ultrason
• BT (Tomografi)
• Torasentez

Fiziksel Muayene

Fiziksel muayene Akciğerde su toplanmasının ilk fark edildiği aşamalardan biridir. Doktor hastanın şikayetlerini dinledikten sonra göğüs kafesini steteskop ile dinler.Birikmiş bölgelerde normal solunum sesleri azalır ya da tamamen kaybolur bu alanlarda perküsiyon(parmakla göğse vurularak yapılan muayene) sesi de matlaşır.

Akciğer Filmi (Röntgen) ve Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Akciğer filmi Akciğerde su toplanmasının tespit etmek için kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Filmde akciğerin alt kısımlarında sıvı birikimi genellikle beyaz gri alanlar olarak görülür. Bazı durumlarda çok az miktardaki sıvılar röntgende her zaman fark edilemeyebilir.

Bu gibi durumlarda bilgisayarda tomografi devreye girer. BT akciğer ve plevra zarlarını çok daha detaylı gösterir. hem sıvının miktarını hem de altta yatan nedeni daha net biçimde ortaya çıkarır.

Torasentez ile Sıvı Örneği Alınması

Torasentez akciğer zarı boşluğunda biriken suyu teşhis ve bazen de tedavi amacıyla iğne yardımı ile dışarı alma işlemidir. Sıvının biriktiği bölgeye lokal anestezi uygulanır ve ince bir iğne yardımı ile sıvı alınır. Bu sıvılı barutlarda incelenerek nedeninin enfeksiyon, kanser, kalp yetmezliği ya da başka bir hastalık olup olmadığı anlaşılır.

Akciğer Fonksiyon Testleri ve Ultrason

Akciğer fonksiyon testleri akciğerlerin ne kadar hava alıp verebildiğini ve gaz alışverişini ne kadar iyi yaptığını ölçer. Testler özellikle su toplanmasına neden olan kronik akciğer hastalıklarını değerlendirmede kullanılır. Doğrudan plevral sıvıyı tespit etmez, sıvının solunumu ne kadar etkilediğini anlamaya yardımcı olur.

Ultrason ise plevral boşluktaki sıvıyı doğrudan görüntüleyebilen güvenli ve pratik bir yöntemdir. sıvının miktarını, yerini ve hareketliliğini gösterir. sonra sentez işlemi sırasında iğnenin doğru noktaya yönlendirilmesine yardımcı olur.

Akciğerde Su Toplamasının Tedavisi Nasıl Yapılır?

Akciğerde su toplanmasının tedavisi altta yatan nedene ve sıvının miktarına göre planlanır. Akciğer su toplaması tedavisinde şu yöntemler öne çıkar:

• Eğer sıvı çok fazla ise ve hastada nefes darlığı gibi ciddi şikayetler bulunuyor ise torasentez yöntemiyle sıvı boşaltılır. Bu işlem hem rahatlama sağlar hem de tanıya yardımcı olur.
• Altta yatan neden enfeksiyon ise, enfeksiyonun kontrol altına alınması hedeflenir.
• Kalp yetmezliği gibi sistemik bir hastalık söz konusuysa vücuttaki sıvı dengesinin düzenlenmesi gerekir.
• Kanser gibi durumlarda ise hem tümörün tedavi edilmesi hem de sıvı birikiminin tekrarını önleyecek yöntemler uygulanır.

İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi, akciğerde su toplanmasının nedenine göre değişiklik gösterebilir. Şu yöntemler öne çıkar:

• Antibiyotikler: Enfeksiyon varsa özellikle zatürre gibi bakteriyel durumlarda kullanılır.
• Diüretikler (İdrar söktürücüler): Kalp yetmezliği veya böbrek sorunlarında vücutta biriken fazla sıvının atılmasını sağlayabilir.
• Anti - inflamatuar ilaçlar: Romatizmal hastalıklarda iltihabı azaltmak için verilebilir.
• Kanser tedavisi: Kemoterapi veya hedefe yönelik ilaçlarla tümör büyümesi kontrol altına alınır.

İlaçlar genellikle sıvının tekrar birikmesini önlemek ve altta yatan hastalığı yönetmek için kullanılır. Mutlaka doktor kontrolünde tedavi sağlanmalıdır.

Sıvının Cerrahi Yöntemlerle Boşaltılması (Torasentez)

Torasentez, akciğer zarı ile göğüs duvarı arasındaki plevra boşluğunda biriken sıvının ince bir iğne veya kateter yardımıyla cerrahi olarak boşaltılması işlemidir. Bu yöntem hastanın nefes darlığını hafifletmek ve tanı koymak için uygulanır. İşlem genellikle lokal anestezi altında iğne ile sıvıyı çekerek yapılır.

Daha sonra alınan sıvı laboratuvarda incelenir. Hem tedavi hem de teşhis koyma amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Ancak sıvı çok fazla veya tekrarlıyorsa daha kalıcı cerrahi müdahaleler gerekebilir.

Tedavi Edilmezse Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar Nelerdir?

Akciğerde su toplanması tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bunlar sırasıyla şöyledir:

• Nefes darlığının kötüleşmesi
• Akciğer enfeksiyonları
• Plevral yapışıklıklar
• Hayati risk
• Kalp ve damar fonksiyonlarında bozulma

Belirtiler fark edildiğinde doktora görünmek erken tanı ve uygun tedavi için çok önemlidir.

Akciğerde Su Toplaması (Plörezi) ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Akciğerde Su Toplaması Ölümcül müdür?

Akciğerde su toplanması bazen ciddi bir sağlık durumuna dönüşebilir ve tedavi edilmezse hayati risk oluşturabilir. Kalp, akciğer ya da kanser gibi hastalıklar varsa risk artar. Ancak uygun ve zamanında tedaviyle genellikle kontrol altına alınabilir.

Akciğerde Sıvı Toplanması Kendiliğinden Geçer mi?

Çoğu durumda akciğerdeki sıvı kendi kendine geçmez. Sıvının birikme nedeni tedavi edilmediği sürece sorun devam eder. Bu yüzden mutlaka doktor müdahalesi gereklidir.

Akciğerde Su Toplanması Belirtileri Nasıl Anlaşılır?

En yaygın belirtiler nefes darlığı, göğüs ağrısı ve kuru öksürüktür. Hastalarda halsizlik ve hafif ateş de görülebilir.

Plörezi Ağrısı Ne Kadar Sürer?

Plörezi ağrısı genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilir. Ağrının süresi hastalığa ve tedaviye bağlıdır.

Plörezi Tekrarlar mı?

Plevral sıvı birikimi tekrar edebilir. Tekrarlayan durumlarda daha kalıcı tedavi yöntemleri gerekebilir.

Akciğerde Su Toplaması Hangi Yaşlarda Görülür?

Akciğerde su toplanması her yaşta görülebilir ancak genellikle yetişkinlerde ve ileri yaş grubunda daha sık rastlanır. Kronik hastalığı olan yaşlılarda risk daha yüksektir. Çocuklarda daha nadirdir.

Akciğerde Su Toplanmasının Ameliyatı Var mı?

Sıvı genellikle torasentez ile boşaltılır ve doğrudan bir ameliyatı yoktur. Ancak tekrarlayan veya büyük sıvılar için plevra zarının yapışmasını sağlayan plörodez gibi cerrahi yöntemler uygulanabilir.

Akciğerde Su Toplanması Kansere Dönüşür mü?

Akciğerde su toplanması kendi başına kansere dönüşmez. Ancak bazı kanser türleri plevra boşluğunda sıvı birikimine yol açabilir.

Akciğerde Su Toplanması Öksürüğe Yol Açar mı?

Plevral sıvı tahrişe neden olarak kuru veya bazen balgamlı öksürüğe sebep olabilir. Öksürük sıvının miktarına ve hastalığa bağlı olarak değişir.

Akciğer Sıvısı Nasıl Temizlenir?

Sıvı torasentez adı verilen iğne veya kateterle çekilerek boşaltılır. Hastalığın nedenine göre ilaç tedavisi (antibiyotik, diüretik vb.) uygulanır.