FOR INTERNATIONAL PATIENTS
Haşimato, bağışıklık sisteminin tiroid bezine yanlışlıkla saldırması durumunda ortaya çıkan kronik bir otoimmün hastalıktır. Vücütta normalden az tiroid hormonu seviyelerine neden olur. Haşimota hastalığının en yaygın belirtileri kilo almak, yorgunluk, halsizlik ve kabızlıktır. Haşimato tedavisinde ilaç kullanımına başvurulur.
Haşimato Nedir?
Haşimato hastalığı, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması sonucu ortaya çıkan otoimmün bir hastalıktır. Genellikle orta yaş kadınlarda görülür ve zamanla tiroid hormonlarında azalmaya yani hipotiroidiye neden olabilir. Halsizlik, kilo artışı, depresyon ve guatr gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Tanı, TSH, T3, T4 ve antikor testleri ile konur; tedavide hormon takviyesi gerekebilir. Hastalık kansere doğrudan yol açmaz, ancak nodül oluşumu riskini artırabilir.
Haşimato Nasıl Oluşur?
Vücudun normal şartlarda yabancı maddelere karşı ürettiği antikorlar, bağışıklık sistemi ile beraber tiroid hücrelerine saldırarak tiroid bezinin iltihaplanmasına yol açabilir. Böylece tiroid bezi işlevini yerine getiremez ve zamanla salgıladığı hormon düzeyi düşer. Ailesel geçişlidir ve çoğunlukla 30-50 yaş arasındaki kadınlarda görülür.
Haşimato İle Hipotiroidi ve Nodül Oluşumu Bağlantısı
Haşimato tiroidi, “hipotiroidi” olarak tanımlanan tiroit bezinin az çalışması durumuna yol açan sebeplerden birisidir. Vücudun metabolizma hızını ayarlayan ve bu yolla bütün dokuları etkileyen tiroid hormonu bu hastalarda zamanla azalır ve yaş ilerledikçe hipotiroidi riski artar.
Hashimoto tiroidinin, tiroid bezinde yaratabileceği bir başka sorun da nodül oluşumudur. Genelde tiroid bezinde özellikle başlangıçta büyüme sık olur ve süreç içerisinde buna nodül oluşumu da eşlik edebilir. Nodüllü veya nodülsüz tiroid bezindeki büyüme “ Guatr ” olarak adlandırılır.
Otoimmün Hastalık ve Tiroid İlişkisi
Haşimato tiroidi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırarak hormon üretimini düşürmesine neden olurken, bu durum ankilozan spondilit gibi diğer otoimmün hastalıkların gelişme riskini de artırabilir.
Hashimato tiroidi erken tespit edilerek tiroit hormon düzeyi belli aralıklarla takip edilmeli ve gerekirse ilaçlar ile yerine konmalıdır. Yakın takip ve tedaviyle hastalarda Hashimoto tiroidine bağlı olumsuzluklar yaşanmaz.
Haşimato Neden Olur?
Hashimato tiroidi, vücudun kendi koruma sisteminin tiroid hücrelerine saldırdığı bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Hashimoto hastalığının ortaya çıkmasını önlemek mümkün değildir. Çünkü altında vücudun savunma sisteminde gelişen bazı bozukluklar rol oynamakta ve bu risk genellikle doğuştan gelmektedir. Günümüzde vücudun bağışıklık sisteminin neden antikorlar üreterek tiroid hücrelerine saldırdığı bilinmemektedir. Ailesel geçişin önemli bir rol oynadığı tahmin edilmektedir.
Bazı risk faktörleri hastalığın görülme sıklığını artırır. Haşimato riskini arttıran faktörler şunlardır:
- Cinsiyet: Kadınlarda görülme oranı erkeklere göre fazladır.
- Yaş : Her yaşta ortaya çıkabilir ancak genellikle orta yaşlarda görülür.
- Genetik : Ailede tiroid ya da başka bağışıklık sistemi hastalığı olması, haşimato riskini artırır.
- Bağışıklık sistemi hastalıkları: Romatoid artirit, vitiligo, erken menopoz, alopesi areata, Tip 1 diyabet, otoimmün karaciğer hastalıkları, ankilozan spondilit ile ülseratif kolit gibi otoimmün hastalıklar, haşimato tiroidine eşlik edebilir.
Haşimato Belirtileri Nelerdir?
Haşimato hastalığının sık görülen belirtileri yorgunluk, kilo artışı ve kabızlık gibi etkilerle kendini gösterir. Haşimato tiroidi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı, otoimmün bir hastalıktır. Genellikle yavaş ilerleyen bir süreçtir ve belirtiler zamanla ortaya çıkar.
En yaygın görülen belirtiler şu şekildedir:
- Guatr (Tiroid bezinin büyüdüğü iyi huylu hastalık)
- Halsizlik, çabuk yorulma, hareketlerde yavaşlık
- Depresif bir hal ve mutsuzluk
- Üşüme
- Ellerde ve ayaklarda ödem
- Terlemenin azalması
- Ses kısıklığı
- Kabızlık
- Anormal kilo artışı, iştah fazlalığı
- Unutkanlık, konsantrasyon azalması
- Kadınlarda adetlerin azalması veya yokluğu
Yorgunluk ve Halsizlik
Haşimato hastalığının en yaygın belirtilerinden biri sürekli yorgunluk hissidir. Kişi yeterli uyku almasına rağmen enerjisiz hisseder ve günlük aktivitelerini yapmakta zorlanabilir.
Kilo Artışı
Metabolizma hızının düşmesi nedeniyle kilo almak kolaylaşır. Diyet ve egzersiz yapılmasına rağmen kilo kaybı sağlanamayabilir.
Soğuğa Tahammülsüzlük
Tiroid hormonlarının azalması, vücut ısısının düzenlenmesini zorlaştırır. Bu nedenle bireyler normalden daha fazla üşüyebilirler.
Cilt Kuruluğu ve Saç Dökülmesi
Tiroid fonksiyonlarındaki azalma ciltte kuruluğa ve saçlarda dökülmeye neden olabilir. Ayrıca saçlar daha ince ve kırılgan hale gelir.
Depresif Ruh Hali ve Konsantrasyon Zorluğu
Haşimato, beyin fonksiyonlarını da etkileyerek ruh halinde dalgalanmalara, unutkanlığa ve dikkat eksikliğine yol açabilir. Bu durum bazen “beyin sisi” olarak tanımlanır.
Kabızlık
Sindirim sistemi de yavaşladığı için kabızlık şikayetleri görülebilir. Bu belirti genellikle diğerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Adet Düzensizlikleri ve Doğurganlık Problemleri
Kadınlarda adet döngüsünde düzensizlikler olabilir. Ayrıca kısırlık problemi yaşayan bazı kadınlarda altta yatan neden Haşimato olabilir.
Boyun Bölgesinde Şişlik
Tiroid bezinde büyüme (guatr) sonucu boyun bölgesinde gözle görülür bir şişlik meydana gelebilir. Bu durum zaman zaman yutma güçlüğüne de neden olabilir.
Haşimato Hastalığı Tanısı Nasıl Konur?
Hashimato tiroidi tanı süreci, genellikle rutin kontrollerdeki TSH ve tiroid hormonu düzeylerinin tetkiki ya da hastaların halsizlik, saç dökülmesi gibi nedenlerle doktora gitmesiyle başlar. Hekiminiz tıbbi öykünüzü alıp, fizik muayene yaptıktan sonra Hashimato hastalığından şüphelenirse, bir takım tetkikler isteyecektir.
Öncelikle kandaki TSH, T3 ve T4 hormonlarına bakılır. Tiroidin yapısı ve büyüklüğü için ultrason testi yapılır. Asıl ayırıcı tanı kanda anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikor düzeylerinin yüksekliğidir.
Bu tetkiklerle hem tanı konur, hem de hastalığın evresi tespit edilir. Başlangıçta antikorlar yüksek iken hormon düzeyleri normaldir. İlerleyen zamanla hormon düzeyleri de değişebilir. Hashimato tiroidi sonrasında her zaman hipotiroidi geliştiği zannedilir ancak bazen kısa dönemlerle de olsa, hipertiroidi yani tiroit bezinin fazla çalışmasıyla da karşılaşılabilir. Ultrason ise bezin büyüklüğü ve nodül oluşumu hakkında bilgi verir.
Haşimato Tedavisi Nasıl Yapılır?
Haşimato tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırması sonucu gelişen ve genellikle hipotiroidi ile sonuçlanan kronik bir hastalıktır. Tedavide temel amaç, hormon dengesini sağlamak ve hastalığın yol açtığı belirtileri ortadan kaldırmaktır. Her hastada aynı tedavi protokolü uygulanmaz; süreç bireysel hormon düzeylerine göre şekillendirilir.
Levotiroksin Tedavisi (Tiroid Hormonu Replasmanı)
Hipotiroidi gelişmişse, en yaygın tedavi şekli levotiroksin içeren tiroid hormonu tabletlerinin kullanılmasıdır. Bu ilaç, tiroid bezinin üretmesi gereken T4 hormonunun sentetik versiyonudur. Levotiroksin tedavisiyle vücuttaki metabolik denge korunur ve halsizlik, kilo artışı, kabızlık gibi hipotiroidiye bağlı şikayetler azalır. Ayrıca, tiroid bezinde büyüme (guatr) varsa bu da zamanla gerileyebilir. Tedavi ömür boyu sürebilir ancak çoğu hasta ilaçla normal bir yaşam kalitesine kavuşabilir.
Tedaviye Başlama ve Doz Ayarlamaları
Levotiroksin tedavisine başlanmadan önce hastanın TSH, serbest T4 ve gerektiğinde anti-TPO gibi laboratuvar değerleri değerlendirilir. Tedaviye genellikle düşük dozla başlanır ve doz; hastanın yaşına, kilosuna, kalp hastalığı varlığına göre ayarlanır. Özellikle yaşlı bireylerde veya kalp hastalığı olanlarda doz titizlikle artırılır. Tedaviye başladıktan sonra genellikle 6-8 hafta içinde kontrol testi yapılır ve gerekirse doz yeniden düzenlenir.
Tedavi Sırasında Düzenli Takibin Önemi
Levotiroksin tedavisi kişiye özel olduğundan, tedavi süresince hormon seviyelerinin düzenli olarak takip edilmesi gerekir. Takiplerde genellikle TSH ve serbest T4 düzeylerine bakılır. İlk yıl içinde 6 ayda bir, daha sonra yılda bir kez kontroller yapılabilir. Bununla birlikte, hasta yeni şikayetler yaşarsa veya başka ilaçlara başlarsa takip aralığı kısaltılabilir. Ayrıca, tiroid nodülü olan hastalarda ultrason ile bezin yapısı da periyodik olarak değerlendirilmelidir.
Haşimato Hastalığı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Haşimato hastalığı nedir ve neden olur?
Haşimato hastalığı, bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırmasıyla oluşan kronik bir tiroid iltihabıdır. Nedeni tam bilinmemekle birlikte genetik yatkınlık ve otoimmün bozukluklar etkili olur.
Haşimato hastalığının belirtileri nelerdir?
Halsizlik, kilo artışı, depresyon, üşüme, kabızlık, adet düzensizlikleri ve guatr en sık görülen belirtilerdir. Belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
Haşimato hastalığı nasıl teşhis edilir?
TSH, T3, T4 hormon testleri ve anti-TPO, anti-tiroglobulin antikorları ile tanı konur. Tiroid ultrasonu ile bezin yapısı ve nodül varlığı değerlendirilir.
Haşimato hastalığı tedavi edilebilir mi?
Tamamen iyileştirilemez ancak hormon tedavisiyle kontrol altına alınabilir. Hipotiroidi gelişmişse ömür boyu levotiroksin tedavisi gerekebilir.
Haşimato hastalığı genetik midir?
Evet, ailesel geçiş gösterir ve ailede tiroid hastalığı olan bireylerde risk artar. Genetik yatkınlık hastalığın en önemli nedenlerinden biridir.
Haşimato hastalığı kilo aldırır mı?
Hipotiroidi gelişmesiyle birlikte metabolizma yavaşlar ve bu da kilo artışına neden olabilir. Tedavi ile bu durum kontrol altına alınabilir.
Haşimato hastalığına hangi doktor bakar?
Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı Haşimato hastalığını teşhis ve tedavi eder. İlk başvuru ise iç hastalıkları (dahiliye) bölümüne yapılabilir.
Haşimato hastalığı hamileliği etkiler mi?
Kontrolsüz hipotiroidi, gebelikte düşüklere ve gelişme geriliklerine yol açabilir. Bu nedenle hormon düzeyleri gebelik öncesi ve sırasında yakından izlenmelidir.
Haşimato hastalığında beslenme nasıl olmalı?
İyot, selenyum ve çinko yönünden dengeli; işlenmiş gıdalardan uzak bir beslenme planı önerilir. Gluten hassasiyeti olan hastalarda glutensiz diyet tercih edilebilir.
Haşimato hastaları nelere dikkat etmeli?
Düzenli hormon kontrolleri, ilaçların düzenli kullanımı ve doktorun önerdiği yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir. Ayrıca nodül gelişimi ve guatr için ultrason takipleri ihmal edilmemelidir.
Bu içeriği ortalama 7 dakikada okuyabilirsiniz.
