FOR INTERNATIONAL PATIENTS
Multipl miyelom, erken evrelerde belirti vermeyebilir ancak hastalık ilerledikçe kemik ağrıları, halsizlik, enfeksiyonlara yatkınlık ve böbrek fonksiyon bozuklukları ortaya çıkabilir. Nedeni tam olarak bilinmese de yaş, genetik yatkınlık, cinsiyet ve çevresel faktörler risk faktörleri arasındadır. Teşhis için kan ve idrar testleri, kemik iliği biyopsisi ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Tedavi seçenekleri arasında hedefe yönelik tedavi, biyolojik tedavi, kemoterapi, kortikosteroidler ve kemik iliği nakli bulunur. Hastalığın evresine göre bireysel tedavi planı belirlenir.
Multipl Miyelom Nedir?
Multipl Miyelom , plazma hücresi adı verilen bir tür beyaz kan hücresinden oluşan kanser türüne verilen addır. Plazma hücrelerinin kontrol dışı artışından kaynaklanan kötü bir hastalıktır. Plazma hücreleri, mikropları tanıyan ve onlara saldıran antikorlar üreterek enfeksiyonlarla savaşmaya yardımcı olur. Bu antikorlara immünoglobülin denir.
Multipl miyelom hastalığında ortaya çıkan plazma hücrelerine miyelom hücreleri de denir. Miyelom hücreleri, monoklonal denilen anormal antikorlar üretir. Yani plazma yararlı antikorlar üretmek yerine, sorunlara sebep olabilecek anormal proteinler üretir. Multipl miyelom özellikle kemik iliğinde çoğaldığı için, kanser hücrelerinin sağlıklı kemik hücrelerini dışarıda bırakmasına sebep olur.
Herhangi bir belirti yaşamayan vakalarda, tedavi çoğunlukla gereklilik arz etmez. Tedaviye ihtiyaç duyan vakalar için, hastalığın kontrolüne yardımcı olacak bir dizi tedavi mevcuttur.
Multipl Miyelom Nedenleri Nelerdir?
Tam olarak sebebi bilinmemektedir. Günümüzde kabul gören faktörler arasında kimyasallar, petrol ve radyasyona maruz kalma sayılabilir. Miyelom, kemik iliğindeki anormal bir plazma hücresinden kaynaklanır. Ve bu anormal hücreler büyük bir hızla çoğalırlar ve kemik iliğinde birikirler. Kanser hücreleri olgunlaşamadığı ve öldüğü için kemik iliğinde birikmeye devam eder ve sağlıklı hücrelerin üretimini zorlaştırır. Kemik iliğindeki miyelom hücreleri, sağlıklı beyaz kan hücreleri (WBC) ve kırmızı kan hücrelerini (RBC) dışarıda bırakarak enfeksiyonlarla savaşmayı engeller.
Miyelom hücreleri, antikor üretimine devam eder fakat bu antikorlarda normal olmadığı için vücut savunmada bu hücreleri kullanamaz. Kullanılamadığı için vücutta biriken bu anormal antikorlar böbrek fonksiyonlarında sıkıntılar yaşanmasına neden olurlar. Miyelom hücreleri ayrıca kemiklere zarar vererek kemik kırılma riskini artırabilirler. Multipl miyelom nerdeyse her zaman monoklonal gammopati (MGUS) adı verilen iyi huylu bir durum olarak ortaya çıkar. MGUS’ta da anormal plazma hücreleri tarafından üretile M proteinleri mevcuttur. Fakat seviyeleri daha azdır ve bu sayede vücuda herhangi bir zarar gelmez.
Multipl Miyelom Risk Faktörleri
Multipl miyelom, belirli risk faktörlerine sahip kişilerde daha yaygın görülen bir hastalıktır. Yaş, genetik yatkınlık ve cinsiyet gibi faktörler, hastalığın gelişme olasılığını artırabilir. Bu risk faktörlerini bilmek, erken tanı ve önlem almak açısından önemlidir.
Multipl Miyelom riskini artırabilecek faktörler şunlardır:
- Yaş aldıkça multipl miyelom riski de artış göstermektedir ve çoğu vaka 60’lı yaşlarında tespit edilmektedir.
- Erkeklerin hastalığa yakalanma oranları kadınlara kıyasla daha fazladır.
- Ailede mutiple miyelom öyküsü mevcutsa, hastalık riski artar.
Multipl Miyelom Riskleri
Hastalığın ilerlemesiyle birlikte bağışıklık sistemi, kemikler ve böbrekler üzerinde ciddi etkiler görülebilir. Multipl miyelom, vücudun enfeksiyonlarla savaşma yeteneğini zayıflatırken, kemiklerin kırılgan hale gelmesine ve böbrek fonksiyonlarının bozulmasına neden olabilir.
Multipl miyelomun olası riskleri şunlardır:
- Miyelom hücreleri, vücudun enfeksiyonlarla savaşma yeteneğini engeller.
- Kemiklerde meydana gelen incelme, kemik ağrıları ve kemiklerin kırılmasına sebep olur.
- Kemiklerin aşınmasıyla beraber kanda yüksek seviyede kalsiyum gözlenir ve bu da böbreklerin kan atıklarını filtreleme yeteneğini engelleyebilir. Ve böbrek yetmezliği sorununa sebebiyet verebilir.
- Miyelom hücreleri normal kan hücrelerini ekarte ettikçe, anemi ya da diğer kan sorunları gündemde olabilir.
Multipl Miyelom Belirtileri Nelerdir?
Multipl miyelom, erken evrelerde belirgin semptomlara neden olmayabilir, ancak hastalık ilerledikçe çeşitli sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Kemik ağrıları, halsizlik, enfeksiyonlara yatkınlık ve böbrek fonksiyonlarında bozulma en sık görülen belirtiler arasındadır. Bu semptomlar, hastalığın seyrine ve vücutta hangi sistemleri etkilediğine bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Multipl miyelom belirtileri şunlardır:
- Omurgada ve göğüste kemik ağrısı,
- Mide bulantısı,
- Kabızlık,
- İştahsızlık,
- Sık idrara çıkma,
- Zihinde karmaşa ve zihin bulanıklığı,
- Halsizlik,
- Sık yaşanan enfeksiyonlar,
- Kilo kaybı,
- Bacaklarda meydana gelen zayıflık ve uyuşma,
- Aşırı susuzluk.
Belirti göstermeden teşhis edilen vakalar nadir olsa da, 40 yaş üstü kişilerde halsizlik, bel ağrısı, istem dışı kilo kaybı ve böbrek yetmezliği gibi şikayetler varsa, multipl miyelom ihtimali göz önünde bulundurulmalı ve gerekli tanı testleri yapılmalıdır.
Multipl Miyelom Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Hastalığın ilk aşamalarında çoğunlukta belirtiler yaygın olmadığından, başka bir durum için kan testi yaptırdığınızda şans eseri çıkabilir. Bazı durumlarda da semptomlara bağlı olarak multipl miyelomdan şüphelenilebilir.
Kan Testleri
Kanın laboratuvar analizi, miyelom hücreleri tarafından üretilen M proteinlerini ortaya çıkarabilir. Böbrek fonksiyonu, kan hücre sayısını, kalsiyum seviyesini ve ürik asit seviyesini incelemek adına yapılan kan testleri tanı koyulması adına ipuçları oluşturabilir.
İdrar Testleri
İdrarda M proteinlerine rastlanabilir.
Kemik İliği İncelenmesi
Laboratuvar testi adına alınan kemik iliği numunesine biyopsi yapılarak bakılır.
Görüntüleme Testleri
Multipl miyelom ile ilişkili kemik problemlerini tespit amacıyla görüntüleme testleri kullanılabilmektedir. Testler; X ışını, MRI, CT veya pozitron emisyon tomografisini içerebilir. Testlerin sonucunda multipl miyelom olduğunuz teşhis edildiyse, hastalığınızın aşamasının sınıflandırılması gereklidir. Yapılan testler ışığında hangi aşama olduğuna karar verilir. Evre I daha az agresif bir hastalığı gösterirken, evre III, böbrek, kemik ve diğer organları etkileyebilecek agresif bir hastalığı gösterebilir.
Multipl miyelom evresi ve risk kategorisinin teşhis edilmesiyle beraber tedavi planı şekillenecektir. Semptomlardan muzdaripseniz, tedavi planı ağrının hafiflemesi, sorunların kontrol altına alınması, ilerlemenin yavaşlatılmasını içerebilir. Multipl miyelomunuz var ancak herhangi bir semptom yoksa tedaviye ihtiyacınız olmayabilir fakat düzenli bir şekilde hastalık izlenmelidir.
Multipl Miyelom Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Multipl miyelom tedavisi, hastalığın evresine, hastanın genel sağlık durumuna ve belirtilerin şiddetine göre planlanır. Tedavi seçenekleri arasında hedefe yönelik ilaçlar, kemoterapi, immünoterapi ve kök hücre nakli gibi yöntemler bulunur. Amaç, kanserli hücreleri kontrol altına alarak hastalığın ilerlemesini durdurmak ve yaşam kalitesini artırmaktır.
Multipl miyelom şu yöntemler ile tedavi edilebilir:
- Hedefe yönelik tedavi: Bir hap ya da damardan verilen ilaç yardımıyla miyelom hücrelerinin ölmesi hedeflenir.
- Biyolojik terapi: Biyolojik terapi ilaçları, miyelom hücreleriyle savaşmak için bağışıklık sistemini kullanır.
- Kemoterapi: Hızlı büyüyen hücreleri öldürür. Kemik iliği naklinden önce yüksek dozda kemoterapi ilaçları kullanılır.
- Kortikosteroidler: Vücuttaki iltihabı kontrol için bağışıklık sistemini düzenler. Miyelom hücrelerine karşı da aktiftirler.
- Kemik iliği nakli: Hastalıklı kemik iliğini sağlıklı olanla değiştirmek adına başvurulan prosedürdür. Kemik iliği naklinden evvel kanınızı oluşturan kök hücreleri alınır ve hastalıklı kemik iliğini ortadan kaldırmak için yüksek dozda kemoterapi tedavisine başlanılır. Sonra kök hücreler vücuda yeniden aşılanır ve kemiğe gidip kemik iliğini yeniden oluşturmaya başlarlar.
- Radyasyon tedavisi: Belirli bir bölgedeki miyelom hücrelerini küçültmek adına kullanılabilir.
Hangi tedavi kombinasyonu kullanılacağı, adayın kemik iliği nakli için uygun olup olmadığına bağlı olarak değişir. Hastalığın ilerlemesi, yaş ve genel sağlık şekillenmesi adına önemli bir faktördür. Kök hücre transplantasyonu yapılamayacak hastalarda, yeni ilaçları içeren tedavi protokolleri uygulanır.
Kemik İliği Tedavisi Nasıl Olur?
Multiple Miyelom , dünyada en fazla kök hücre transplantasyonu ( kemik iliği nakli) yapılan hastalıktır. Kemik iliği nakli için aday olarak kabul edildiğiniz takdirde, hedefe yönelik tedavi, biyolojik tedavi, kortikostreoidler, kemoterapi kombinasyonunu içerebilir.
Kök hücreleri muhtemelen birkaç aylık tedavinin ardından toplanacaktır. Doktor bazı kişiler için, kemik iliği nakli önerebilir. Kemik iliği naklinin ardından tekrar nüksetmesini önlemek adına hedefe yönelik tedavi ve biyolojik tedavi uygulanabilir.
Multipl Miyelom Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Multipl Miyelom Hangi Yaş Aralığında Daha Sık Görülür?
Multipl miyelom genellikle 60 yaş ve üzeri bireylerde daha sık teşhis edilir. Ancak, nadir de olsa 40 yaş altındaki kişilerde de görülebilir. Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin zayıflaması ve hücresel mutasyonların artması, hastalık riskini yükseltir.
Multipl Miyelom Genetik mi?
Multipl miyelomun kesin nedeni bilinmese de, aile öyküsü hastalık riskini artıran faktörlerden biridir. Birinci derece akrabalarında multipl miyelom görülen kişilerde, hastalığın gelişme olasılığı daha yüksektir. Ancak, genetik yatkınlık tek başına hastalığın ortaya çıkmasını garanti etmez.
Multipl Miyelom Bulaşıcı Bir Hastalık mı?
Hayır, multipl miyelom bulaşıcı bir hastalık değildir. Kanser hücreleri kişiden kişiye geçmez ve enfeksiyon yoluyla yayılmaz. Ancak, bağışıklık sistemi zayıfladığı için hastalar enfeksiyonlara karşı daha savunmasız hale gelebilir.
Multipl Miyelomun En Yaygın Belirtileri Nelerdir?
Multipl miyelomun en sık görülen belirtileri arasında kemik ağrıları, halsizlik, kansızlık (anemi), sık enfeksiyonlar ve böbrek yetmezliği bulunur. Kemiklerde incelme ve kırılmalar hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilir. Hastalık ilerledikçe yorgunluk, iştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı da görülebilir.
Multipl Miyelom Hastaları Nasıl Beslenmeli?
Multipl miyelom hastalarının protein, vitamin ve mineral açısından dengeli bir beslenme programı uygulaması önerilir. Kalsiyum ve D vitamini içeren besinler kemik sağlığını desteklerken, antioksidanlar bağışıklık sistemini güçlendirebilir. Aşırı tuz, şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçınmak, böbrek fonksiyonlarının korunmasına yardımcı olabilir.
Multipl Miyelom Tamamen İyileşebilir mi?
Multipl miyelom kronik bir hastalık olup, şu an için kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak, kemoterapi, immünoterapi ve kök hücre nakli gibi tedavi yöntemleri sayesinde hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve uzun süreli remisyon sağlanabilir. Erken teşhis ve kişiye özel tedavi planı, yaşam süresi ve kalitesini önemli ölçüde artırabilir.
