Preseptal Selülit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Preseptal Selülit Nedir?

Orbital septumun önünde kalan göz kapağı ve çevresindeki deri altı dokularının enfeksiyonu preseptal selülit olarak adlandırılır. Periorbital selülit adı da aynı tabloyu anlatmak için sık kullanılır. Enfeksiyon göz çukurunun derin dokularına ulaşmamıştır.

Göz kapağındaki kızarıklık ve şişlik farklı hastalıklarda görülebilir. Preseptal selülit, geniş bir hastalık grubunu anlatan göz enfeksiyonu kavramından daha dar bir tanıdır ve bakterilerin kapak dokularına yerleşmesiyle oluşur.

Uygun tedaviyle çoğu hasta tamamen iyileşir. Hastalığın önemi, başlangıçta daha derin yerleşimli orbital selülit ile benzer görünmesinden kaynaklanır. Göz hareketleri, görme ve gözün konumu değerlendirilmeden iki tabloyu evde ayırmak güvenli değildir.

Preseptal Selülit Neden Olur?

Preseptal selülitin başlıca nedenleri göz kapağındaki kesik veya sıyrık, enfekte böcek ısırığı, arpacık çevresindeki enfeksiyon ve sinüslerden komşu dokulara yayılımdır. Bakteriler deri bütünlüğü bozulduğunda doğrudan girebilir veya yakındaki bir enfeksiyon odağından ilerleyebilir.

Preseptal selülite yol açabilen durumlar şöyle açıklanabilir:

• Deri yaralanması: Göz kapağındaki çizik, kesik veya sıyrık bakteriler için giriş yolu oluşturabilir.
• Enfekte böcek ısırığı: Isırığın kaşınması deriyi zedeleyebilir ve çevrede büyüyen kızarıklık enfeksiyona işaret edebilir.
• Göz kapağındaki odak: Arpacık, enfekte şalazyon veya gözyaşı kesesi enfeksiyonu çevre dokulara yayılabilir.
• Sinüslerden yayılım: Burun çevresindeki sinüslerde gelişen enfeksiyon özellikle çocuklarda göz kapağı dokularına ilerleyebilir.
• Yüz ve diş enfeksiyonu: Yüz derisindeki yara veya üst çene dişlerindeki enfeksiyon daha seyrek olarak göz çevresini etkileyebilir.
• Kan yoluyla yayılım: Başka bir bölgedeki enfeksiyon çok nadiren kan dolaşımı üzerinden göz çevresine ulaşabilir.

Kirpik dibi iltihabı ile preseptal selülit aynı hastalık değildir. Kirpik diplerinde kabuklanma ve tahriş daha yüzeysel bir sorunu düşündürürken hızla yayılan ağrılı kızarıklık ve kapak dokusunda belirgin hassasiyet değerlendirme gerektirir.

Paranazal sinüs enfeksiyonu bulunan her kişide preseptal selülit gelişmez. Burun belirtilerine tek taraflı kapak şişliği ve kızarıklık eklenirse hekim muayenesi geciktirilmemelidir. Özellikle küçük çocuklarda belirtiler kısa sürede değişebilir.

Preseptal Selülit Belirtileri Nelerdir?

Preseptal selülitin en sık belirtileri tek göz kapağında şişlik, kızarıklık, sıcaklık artışı, dokunmakla hassasiyet ve ağrıdır. Kapak ödemi gözü açmayı zorlaştırabilir. Ateş, huzursuzluk, halsizlik veya enfeksiyonun kaynağına bağlı burun belirtileri de görülebilir.

Preseptal selülitte görülebilen bulgular şunlardır:

• Tek taraflı kapak şişliği: Üst veya alt göz kapağı belirginleşebilir ve şişlik kaş ya da yanağa doğru genişleyebilir.
• Kızarıklık ve ısı artışı: Etkilenen deri çevresine göre daha kırmızı ve sıcak hissedilebilir.
• Hassasiyet veya ağrı: Kapağa dokunmak rahatsızlık verebilir ancak göz küresini hareket ettirmek genellikle ağrılı değildir.
• Gözü açmakta zorlanma: Şişlik kapağı ağırlaştırabilir. Kapak açılınca göz hareketlerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
• Ateş ve genel belirtiler: Ateş, iştahsızlık veya halsizlik bulunabilir. Ateşin olmaması enfeksiyonu dışlamaz.
• Başlangıç odağının bulguları: Kapakta yara, ısırık, arpacık, burun akıntısı veya yüzde hassasiyet tabloya eşlik edebilir.

Göz kapağı şişmesi alerji, travma ve farklı göz kapağı hastalıklarında da görülür. İki gözde birden gelişen kaşıntılı, ağrısız ve yumuşak şişlik alerjiyi daha olası kılsa da yalnızca görünüş tanı koydurmaz.

Görme preseptal selülitte genellikle korunur ve göz öne doğru çıkmaz. 'Göz hareketiyle ağrı', hareket kısıtlılığı, çift görme veya görme azalması gelişirse enfeksiyonun göz çukuruna uzanmış olabileceği düşünülür ve acil değerlendirme gerekir.

Çocuklarda Preseptal Selülit Nasıl Seyreder?

Çocuklarda preseptal selülit yetişkinlere göre daha sık görülür. Kapak dokusundaki bir yara, enfekte böcek ısırığı, arpacık veya komşu sinüslerdeki enfeksiyon başlangıç odağı olabilir. Küçük çocuklar görme değişikliğini ya da hareketle ağrıyı anlatamayabilir.

Davranıştaki değişiklikler muayeneye yardımcı ipuçları sağlar. Çocuğun bir gözünü kapalı tutması, bakışını belirli yönlere çevirmekten kaçınması, başını alışılmadık bir konumda tutması, yeni şaşılık, beslenme azalması veya belirgin uyku hâli dikkatle değerlendirilmelidir.

Çocuklarda sinüzit belirtilerine tek taraflı göz kapağı şişliği eklenebilir. Çocuk gözünü açamıyorsa veya güvenilir görme ve hareket muayenesi yapılamıyorsa yalnızca kapak görünümüne dayanarak yüzeysel enfeksiyon kararı verilmez.

Bebeklerde ve çok küçük çocuklarda hastanede izlem eşiği daha düşüktür. Eğer çocuk ağızdan ilaç alamıyor, sıvı tüketemiyor veya hızla kötüleşiyorsa sağlık ekibi damar yoluyla tedavi ve yakın izlem planlayabilir.

Preseptal Selülit Tanısı Nasıl Konur?

Preseptal selülit tanısı hastalık öyküsü ve ayrıntılı göz muayenesiyle konur. Hekim kapağın görünümünü incelerken görmeyi, göz hareketlerini, göz bebeği yanıtlarını ve gözün öne çıkıp çıkmadığını değerlendirir. Amaç enfeksiyonun orbital septumun önünde kaldığını doğrulamaktır.

Tanıda değerlendirilen başlıca noktalar şunlardır:

• Belirtilerin başlangıcı: Şişliğin ne zaman başladığı, ne hızla büyüdüğü ve ateşin bulunup bulunmadığı sorgulanır.
• Göz işlevleri: Görme keskinliği, göz hareketleri, hareketle ağrı, çift görme ve göz bebeklerinin ışık yanıtı incelenir.
• Başlangıç odağı: Yakın zamanda geçirilen sinüs enfeksiyonu, travma, böcek ısırığı, arpacık, diş sorunu veya ameliyat araştırılır.
• Genel durum: Yaş, bağışıklık sistemi, sıvı alımı, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.
• Laboratuvar incelemesi: Ateşli veya ağır hastalarda kan testleri, kan kültürü ya da varsa yara ve apse örneği seçici olarak istenebilir.
• Görüntüleme: Orbital tutulum dışlanamıyorsa kontrastlı bilgisayarlı tomografi veya bazı durumlarda manyetik rezonans kullanılabilir.

Hafif ve bulguları net olan her hastaya görüntüleme yapılması gerekmez. Şişlik muayeneyi engelliyorsa, göz hareketleri güvenilir değerlendirilemiyorsa, ciddi baş ağrısı varsa veya tedaviye beklenen yanıt alınmıyorsa görüntüleme gereksinimi artar.

Örneğin kapak şişliği bulunan bir çocuk gözüyle sağa bakarken ağrı duyuyor ve görüntüyü çift algılıyorsa tablo basit bir kapak enfeksiyonu kabul edilmez. Acil göz muayenesi ve gerekirse görüntüleme planlanır.

Konjonktivit belirtileri daha çok göz yüzeyinde kızarıklık, batma, sulanma ve akıntıyla seyreder. Kapak dokusunda yayılan sıcaklık, hassasiyet ve ağrılı şişlik preseptal selülit olasılığını artırır. İki durum aynı anda da bulunabilir.

Preseptal Selülit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Preseptal selülit tedavisi sistemik antibiyotik ve yakın klinik izlemi içerir. Hafif, genel durumu iyi ve orbital tutulumun dışlandığı hastalar ağızdan ilaçla ayaktan izlenebilir. Ağır hastalıkta veya güvenilir takip sağlanamadığında hastaneye yatış gerekebilir.

Tedavi planının başlıca bileşenleri şunlardır:

• Ağızdan antibiyotik: Hafif olgularda olası bakteri kaynağına uygun ilaç hekim tarafından seçilir.
• Damar yoluyla antibiyotik: Genel durumu bozuk, hızlı ilerleyen veya ağızdan ilaç alamayan hastalarda hastane tedavisi uygulanabilir.
• Yakın kontrol: Şişlik, kızarıklık, ateş, görme ve göz hareketleri ilk günlerde yeniden değerlendirilir.
• Başlangıç odağının tedavisi: Arpacık, yara, sinüs, diş veya gözyaşı kesesi kaynaklı sorun ayrıca ele alınır.
• Cerrahi drenaj: Göz kapağında apse, yabancı cisim veya boşaltılması gereken bir odak varsa girişim gerekebilir.

Antibiyotiğin türü, dozu ve kullanım süresi hastanın yaşına, kilosuna, alerji öyküsüne, enfeksiyonun kaynağına, şiddetine ve yerel direnç durumuna göre değişir. Evde kalan antibiyotiği kullanmak veya reçete edilen ilacı erken bırakmak uygun değildir.

Göz damlası kapak derisi ve deri altı dokularındaki enfeksiyonu tek başına tedavi etmez. Eşlik eden göz yüzeyi hastalığı için damla gerekirse ürünü hekim belirler. Reçetesiz antibiyotikli veya kortizonlu damla kullanmak tanıyı geciktirebilir.

Hekim değerlendirmesinden sonra temiz ve serin bir bez kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Çay poşeti, bitkisel ürün, krem veya sıcak uygulama antibiyotik tedavisinin yerine geçmez. Enfekte bölge sıkılmamalı ve kapaktaki olası odak boşaltılmaya çalışılmamalıdır.

Preseptal Selülit Kaç Günde Geçer?

Preseptal selülitte uygun tedavinin ilk 24 ile 48 saatinde düzelme yönü görülmesi beklenir. Şişliğin tamamen kaybolması daha uzun sürebilir. İyileşme süresi enfeksiyonun şiddetine, kaynağına, hastanın yaşına ve tedaviye verdiği yanıta göre değişir.

Kızarıklığın sınırı genişliyor, ağrı artıyor veya ateş sürüyorsa kontrol zamanı beklenmemelidir. Eğer ilk iki günde belirgin düzelme başlamazsa tanı, antibiyotik seçimi, apse olasılığı ve orbital tutulum yeniden değerlendirilir.

Tedaviye yanıt başladıktan sonra da reçete edilen ilaç planı tamamlanmalıdır. Şişliğin erken azalması enfeksiyonun tamamen geçtiğini göstermez. Kontrol muayenesinin zamanı hastanın klinik durumuna göre hekim tarafından belirlenir.

Preseptal Selülitte Hangi Belirtiler Acildir?

Preseptal selülitte başlıca acil bulgular görme değişikliği, göz hareketiyle ağrı, hareket kısıtlılığı, çift görme, yeni şaşılık ve gözün öne çıkmasıdır. Şiddetli baş ağrısı, kusma, bilinç değişikliği ve hızla kötüleşen genel durum daha derin yayılımı düşündürebilir.

Acil servise başvurmayı gerektiren uyarı işaretleri şunlardır:

• Görmede değişiklik: Bulanık görme, görme azalması veya renkleri farklı algılama ortaya çıkabilir.
• Ağrılı ya da kısıtlı göz hareketi: Sağa, sola, yukarı veya aşağı bakarken derin ağrı hissedilebilir.
• Çift görme veya şaşılık: Gözlerin birlikte hareket etmediğini düşündüren yeni bir değişiklik gelişebilir.
• Gözün öne çıkması: Bir göz diğerine göre belirgin biçimde önde görünebilir.
• Şiddetli baş ağrısı: Giderek artan ağrıya kusma, ense sertliği veya ışığa hassasiyet eşlik edebilir.
• Bilinç ve davranış değişikliği: Uyandırmada güçlük, belirgin sersemlik veya olağan dışı huzursuzluk görülebilir.
• Hızlı kötüleşme: Kızarıklık saatler içinde genişleyebilir, ateş yükselebilir veya kişi sıvı alamayabilir.
• Muayenenin yapılamaması: Kapak şişliği gözü tamamen kapatıyorsa orbital bulgular güvenle dışlanamayabilir.

Görme kaybı, bilinç değişikliği, nöbet veya solunum güçlüğü gelişirse 112 aranmalıdır. Göze baskı uygulanmamalı, kapak zorla açılmamalı ve sağlık ekibinin değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Preseptal Selülit Komplikasyonları Nelerdir?

Preseptal selülitin başlıca komplikasyonları göz kapağında apse, enfeksiyonun göz çukuruna ilerlemesi ve çok seyrek olarak kana ya da kafa içine yayılmasıdır. Erken tanı, uygun antibiyotik ve yakın takip ciddi sonuçların olasılığını azaltır.

Görme kaybı yüzeysel preseptal enfeksiyonun beklenen sonucu değildir. Görmeyi tehdit eden risk, başlangıçtaki orbital tutulumun gözden kaçması veya enfeksiyonun orbital dokulara ilerlemesiyle ilişkilidir.

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde enfeksiyon daha hızlı yayılabilir ve alışılmıştan farklı mikroorganizmalar rol oynayabilir. Diyabet, bağışıklığı etkileyen tedavi veya yakın zamanda göz çevresi ameliyatı varsa sağlık ekibine bilgi verilmelidir.

Tekrarlayan preseptal selülitte göz kapağı, gözyaşı yolları, sinüsler, dişler veya kronik deri sorunları açısından ek inceleme gerekebilir. Her yeni atakta aynı ilacı muayenesiz kullanmak altta yatan odağın gözden kaçmasına yol açabilir.

Preseptal Selülitten Korunmak Mümkün müdür?

Preseptal selülitin her vakası önlenemez. Göz çevresindeki kesik ve sıyrıkları temiz tutmak, enfekte böcek ısırığını kaşımamak, elleri düzenli yıkamak ve yayılan deri enfeksiyonunda erken değerlendirme almak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Kapaktaki arpacık veya şişlik sıkılmamalı ve iğneyle boşaltılmaya çalışılmamalıdır. Kozmetik ürünlerin ve havluların paylaşılmaması, kontakt lens kullanılıyorsa el ve lens hijyenine uyulması göz çevresindeki enfeksiyon riskini azaltabilir.

Çocukluk çağı aşılarının güncel tutulması bazı bakteriyel enfeksiyonlara karşı koruma sağlar ancak tüm preseptal selülit vakalarını önlemez. Sinüs veya diş belirtileri uzarsa uygun tıbbi değerlendirme alınmalı, koruyucu amaçla antibiyotik kullanılmamalıdır.

Preseptal Selülit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Preseptal Selülit Acil midir?

Her preseptal selülit hastaneye yatış gerektirmez ancak aynı gün hekim değerlendirmesi gerekir. Görme değişikliği, göz hareketiyle ağrı, hareket kısıtlılığı, çift görme veya gözün öne çıkması varsa acil servise başvurulmalıdır.

Preseptal Selülit Kendiliğinden Geçer mi?

Bakteriyel preseptal selülitin kendiliğinden geçmesi beklenmez ve sistemik antibiyotik tedavisi gerekir. Şişliğin azalmasını bekleyerek muayeneyi ertelemek enfeksiyonun ilerlemesine veya orbital tutulumun geç fark edilmesine neden olabilir.

Preseptal Selülit Bulaşıcı mıdır?

Preseptal selülit sıradan temasla genellikle kişiden kişiye bulaşmaz. Eşlik eden göz akıntısı, solunum yolu enfeksiyonu veya açık yara varsa mikroorganizmaların yayılmasını azaltmak için el hijyenine dikkat edilmeli ve kişisel havlu kullanılmalıdır.

Preseptal Selülitte Göz Damlası Yeterli midir?

Yalnızca göz damlası preseptal selüliti genellikle tedavi etmez. Enfeksiyon göz kapağının deri altı dokularında bulunduğu için sistemik antibiyotik gerekir. Eşlik eden farklı bir göz sorunu varsa damla tedavisini hekim ayrıca planlayabilir.

Preseptal Selülit İçin Hangi Bölüme Gidilir?

Çocuklarda çocuk hastalıkları veya çocuk acil, yetişkinlerde göz hastalıkları ya da acil servis ilk değerlendirmeyi yapabilir. Enfeksiyon sinüs, diş veya gözyaşı yollarından kaynaklanıyorsa ilgili uzmanlıkların görüşü tedaviye eklenebilir.

Preseptal Selülit Yetişkinlerde Görülür mü?

Preseptal selülit yetişkinlerde de görülebilir. Göz kapağı yaralanması, enfekte böcek ısırığı, arpacık, sinüs veya diş enfeksiyonu erişkinlerde başlangıç odağı olabilir. Bağışıklığı etkileyen bir hastalık varsa daha erken değerlendirme gerekir.

Preseptal Selülit Tekrarlar mı?

Preseptal selülit altta yatan enfeksiyon odağı sürerse tekrarlayabilir. Yinelenen ataklarda göz kapağı, gözyaşı kanalları, sinüsler, dişler, deri hastalıkları ve bağışıklık sistemi açısından değerlendirme yapılabilir.

Preseptal Selülit İz Bırakır mı?

Komplikasyonsuz preseptal selülit uygun tedaviyle genellikle iz bırakmadan iyileşir. Derin yara, apse veya cerrahi drenaj varsa ciltte iz kalma olasılığı değişebilir. Kapaktaki odağı sıkmak doku hasarı ve iz riskini artırabilir.