Hepatit B Nedir, Belirtileri Nelerdir? Bulaşma Yolları ve Aşısı

Hepatit B Nedir?

Hepatit B, karaciğeri etkileyen viral bir enfeksiyondur ve Hepatit B virüsü (HBV) nedeniyle oluşur. Enfeksiyon akut ya da kronik olabilir. Akut hepatit B genellikle birkaç ay içinde iyileşirken, kronik hale gelen enfeksiyon ömür boyu sürebilir ve ciddi karaciğer hastalıklarına neden olabilir. HBV, kan ve vücut sıvıları yoluyla bulaşır.

Hepatit B enfeksiyonu; çoğunlukla cinsel temas, anneden bebeğe doğum sırasında geçiş, kan transfüzyonu, ortak iğne kullanımı veya sterilize edilmemiş tıbbi ekipmanlar aracılığıyla bulaşır. En yaygın bulaş yollarından biri korunmasız cinsel ilişkilerdir. Aynı zamanda enfekte kişinin tıraş bıçağı, diş fırçası gibi kişisel eşyalarını kullanmak da bulaşma riskini artırır.

Akut Hepatit B genellikle kısa sürer ve vücut kendi kendine temizler. Kronik hepatit B ise, bağışıklık sistemi enfeksiyonu kontrol altına alamazsa gelişir. Bu durum siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Özellikle çocuk yaşta enfekte olanlarda kronikleşme riski daha yüksektir.

Hepatit B Nasıl Bulaşır?

Hepatit B yaygın olarak kan yoluyla temas, korunmasız cinsel ilişki, anneden bebeğe doğum sırasında geçiş, ortak enjektör kullanımı ve steril olmayan cerrahi aletlerle temas yoluyla bulaşır. Ayrıca dövme veya piercing işlemlerinde kullanılan steril olmayan malzemeler, tıraş bıçakları ve diş fırçası gibi kişisel eşyaların paylaşımı da bulaşma riskini artırır.

Hepatit B'nin bulaşma yolları şunlardır:

• Korunmasız cinsel ilişki
• Enfekte kanla temas
• Enjektör ve iğne paylaşımı (özellikle uyuşturucu kullanan kişilerde)
• Doğum sırasında anneden bebeğe geçiş
• Steril olmayan cerrahi aletler
• Hijyen kurallarına uyulmayan dövme ve piercing gibi işlemlerde
• Tıraş bıçağı ve diş fırçası gibi kişisel eşyaların ortak kullanımı
• Sağlık çalışanlarına iğne batması ya da kan sıçraması gibi durumlarda

Kan Yoluyla Bulaş

Hepatit B virüsü, enfekte olmuş kanla doğrudan temas edilirse bulaşabilir. Dövme, piercing ya da protez tırnak gibi işlemlerde steril aletler kullanılmıyorsa da Hepatit B bulaşma riski vardır.

Cinsel Yolla Bulaş

HBV, korunmasız cinsel ilişki sırasında vajinal, anal veya oral temasla bulaşabilir. Enfekte kişinin vücut sıvıları virüsü taşıyabilir. Bu nedenle, birden fazla partneri olan kişiler yüksek risk grubundadır.

Anneden Bebeğe (Dikey Geçiş)

HBV, doğum sırasında enfekte anneden bebeğe geçebilir. Bu bulaşma, özellikle yüksek HBV yükü taşıyan annelerde daha olasıdır. Doğum sonrası uygun tedaviler uygulanmazsa bebekte kronik hepatit gelişme riski yüksektir. Bu nedenle, doğumdan hemen sonra hepatit B aşısı ve immün globulin uygulanması önerilir.

Ortak Kullanılan Kişisel Eşyalar

Enfekte kişilerin diş fırçası, tıraş bıçağı, manikür makası gibi kan bulaşabilecek kişisel eşyalarını başkalarının kullanması da bulaşmaya neden olabilir. Bu eşyalar görünür şekilde kanlı olmasa da mikroskobik düzeydeki kan bile bulaş için yeterlidir.

Tıbbi Müdahaleler ve Sağlık Kurumları

Yetersiz dezenfekte edilen cerrahi aletlere ve diş hekimliği ekipmanlarına temas ya da iğne batmaları da HBV bulaşına yol açabilir. Bu nedenle sağlık çalışanları yüksek risk altındadır ve genellikle hepatit B aşısı ile korunurlar.

Öpüşme ve Sosyal Temas Yoluyla Bulaşmaz

HBV tükürükte düşük düzeyde bulunabilse de öpüşme, tokalaşma, aynı tabaktan yemek yeme gibi sosyal temaslarla bulaşması çok nadirdir. Bu nedenle hastayla aynı ortamı paylaşmak genellikle bulaş riski oluşturmaz.

Hepatit B Belirtileri Nelerdir?

Hepatit B belirtileri kişiden kişiye değişmekle birlikte çoğu zaman belirgin değildir. Hepatit B belirtileri gösteren kişilerde halsizlik, iştahsızlık, sarılık (cilt ve gözlerde sararma), karın ağrısı, koyu renkli idrar ve bulantı gibi semptomlar görülebilir. Belirtiler genellikle enfeksiyondan birkaç hafta sonra ortaya çıkar.

Hepatit B belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Halsizlik ve yorgunluk hissi
• İştah kaybı ve kilo verme
• Mide bulantısı ve kusma
• Karın ağrısı veya şişkinlik
• Eklem ve kas ağrıları
• Koyu renkli idrar ve açık renkli dışkı
• Sarılık (ciltte ve göz aklarında sararma)
• Hafif ateş ve titreme
• Ciltte döküntü ve kaşıntı

Hepatit B belirtileri genellikle 6 hafta-6 ay arası kuluçka döneminden sonra ortaya çıkar. Pek çok kişide semptom görülmezken belirgin tablolar çoğunlukla akut evrede kendini gösterir.

Aku ve Belirgin Hepatit B Belirtileri

Akut hepatit B belirtileri başlangıçta nezle benzeri olabilir; iştahsızlık, halsizlik, hafif ateş, mide bulantısı ve sağ tarafta oluşan ağrı sık görülür. Bu evrede hastalar grip olduklarını zannederek spesifik HBV belirtisi yaşadığını fark etmeyebilir.

Belirgin hepatit B belirtileri arasında ise sarılık (cilt ve göz akında sararma), idrar renginin çay rengine dönmesi, dışkının açık kil renginde olması, yoğun karın ağrısı ve eklem ağrıları yer alır; bu bulgular karaciğer hasarının belirginleştiğini gösterir.

Kronik Hepatit B Belirtileri

Enfeksiyon kronikleştiğinde çoğu kişi yıllarca sessiz taşıyıcı kalır. Ancak yorgunluk, karında şişlik, kaşıntı, sık burun kanaması gibi az görülen hepatit B bulguları zamanla artabilir. Uzun vadede siroz ve karaciğer kanseri riski artar.

Eğer sarılık, koyu idrar, şiddetli bulantı, bilinç bulanıklığı veya iki günden uzun süren 39 °C üzeri ateş görülüyorsa derhal sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır; erken tanı, antiviral tedavi ve düzenli takip hepatit B’nin komplikasyonlarını önemli ölçüde azaltır.

Hepatit B Neye Yol Açar?

Hepatit B, tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Özellikle kronikleşmesi durumunda karaciğer yetmezliği, siroz (karaciğerin yara dokusuyla kaplanması) ve karaciğer kanseri gibi hayati tehlike oluşturan hastalıklar ortaya çıkabilir. Bunun yanı sıra, karaciğer fonksiyonlarının bozulması nedeniyle vücuttaki diğer organlar da etkilenebilir ve genel sağlık durumu kötüleşebilir.

Hepatit B’nin yol açtığı hastalıklar şunlardır:

Hepatit B Türleri Nelerdir?

Hepatit B enfeksiyonu; hastalığın bulaşma seyri, bulaşma şekli ve süresine göre farklı türlerde sınıflandırılır. En yaygın türler arasında akut hepatit B, kronik hepatit B, inaktif taşıyıcılık, immün toleran faz ve immün aktif faz yer alır. Hepatit B'nin bu türleri kişinin bağışıklık yanıtına, virüsün kanda ne kadar bulunduğuna ve karaciğer hasarına göre değişkenlik gösterebilir.

Hepatit B virüsü, dış ortamda bir hafta boyunca canlı kalabilme özelliğine sahiptir ve bulaşıcılığı Hepatit C’den 10 kat, HIV’den ise 100 kat daha fazladır. Özellikle enfekte anneden doğan bebekler yüksek risk grubunda yer aldığı için çocukların doğumda, yetişkinlerin ise riskli durumlarda aşılanması kritik öneme sahiptir.

Akut Hepatit B

Akut Hepatit B, Hepatit B virüsünün vücuda bulaşmasından sonraki ilk altı ay içinde gelişen ve genellikle kendiliğinden iyileşen bir enfeksiyon türüdür. Bu dönemde yorgunluk, ateş, karın ağrısı, iştahsızlık, koyu renkli idrar ve sarılık gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Çoğu hastada bağışıklık sistemi virüsü yok ederek iyileşmeyi sağlar, ancak nadir durumlarda fulminan hepatit adı verilen, ani gelişen ve ölümcül olabilen karaciğer yetmezliği görülebilir.

Akut Hepatit B, virüsün vücuda alınmasından sonra kısa sürede ortaya çıkan ve genellikle birkaç ay içinde iyileşen bir enfeksiyon türüdür. Kronik Hepatit B ise bağışıklık sisteminin virüsü tam olarak yok edememesi sonucu ortaya çıkar ve yıllarca sürebilir.

Akut Hepatit B’nin kronikleşme oranı yenidoğanlarda %90 gibi yüksek bir seviyedeyken, erişkinlerde %1-5 arasında değişir. Bazı bireylerde virüs belirti göstermeksizin vücutta kalabilir veya hastalık iyileştikten sonra dahi tamamen temizlenemez, bu durum taşıyıcılığa neden olur ve bulaşıcılık devam eder.

Kronik Hepatit B

Kronik Hepatit B, enfeksiyonun altı aydan uzun süre vücutta kalması ve bağışıklık sistemi tarafından temizlenememesi durumunda gelişir. Bu durum, zamanla karaciğerde kalıcı hasar oluşturabilir ve siroz, karaciğer yetmezliği veya karaciğer kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Kronik enfeksiyon, özellikle yenidoğanlarda ve çocuklarda daha yaygın görülürken, yetişkinlerde kronikleşme oranı daha düşüktür. Hastalık belirti vermeden ilerleyebileceği için düzenli kontrollerle takip edilmesi hayati önem taşır.

Kronik Hepatit B, siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilme potansiyeline sahiptir. Hastalığın türü, virüsün vücuttaki etkilerine ve bağışıklık sisteminin yanıtına bağlı olarak şekillenir.

Kronik Hepatit B enfeksiyonlarının büyük bir kısmı iyileşme eğilimi gösterse de, nadir durumlarda (%0.1) ani ve hızlı gelişen karaciğer yetmezliği olan fulminan hepatit ortaya çıkabilir ve bu hastalık olumsuz olabilir.

Hepatit B Nasıl Teşhis Edilir?

Hepatit B tanısı, kanda hepatit B virüsüne ait antijenler, antikorlar ve viral DNA’nın tespit edilmesiyle konur. Bu bağlamda, HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni) testi, virüsün varlığını belirlemek için en sık kullanılan yöntemlerden biridir.

Akut veya kronik enfeksiyonun tespit edilmesinde önemli bir rol oynayan bu test, enfeksiyonun aktif olup olmadığını değerlendirmek için yapılır. Ayrıca, diğer testlerle birlikte karaciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi de sağlanır.

Hepatit B tanısı için uygulanan testler şunlardır:

• HBsAg (Hepatit B yüzey antijeni) : Aktif Hepatit B enfeksiyonunun varlığını gösterir.
• Anti-HBs (Hepatit B yüzey antikorları) : Bağışıklık durumunu değerlendirir, önceki aşılamayı veya enfeksiyon sonrası bağışıklığı gösterir.
• Anti-HBc (Hepatit B çekirdek antikoru) : Geçmiş veya mevcut enfeksiyonun göstergesidir.
• HBeAg (Hepatit B e-antijeni) : Virüsün yüksek bulaşıcılığını ve aktif çoğalma durumunu gösterir.
• Anti-HBe (Hepatit B e-antikoru) : Enfeksiyonun kontrol altına alınmaya başladığını işaret eder.
• HBV DNA Testi : Kan dolaşımındaki virüs miktarını ölçer ve enfeksiyonun şiddetini değerlendirir.
• Karaciğer Fonksiyon Testleri : Karaciğer hasarını değerlendirmek için kullanılır (örneğin, ALT ve AST düzeyleri).

Hepatit B Nasıl Tedavi Edilir?

Hepatit B tedavisi, hastalığın akut ya da kronik olmasına, karaciğerde oluşturduğu hasara ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterir. Akut hepatit B genellikle kendi kendine iyileşirken, kronik hepatit B'nin takibi ve tedavisi daha uzun vadeli ve özelleştirilmiş bir yaklaşıma ihtiyaç duyar. Tedavide amaç virüsün çoğalmasını durdurmak, karaciğer hasarını önlemek ve siroz ya da karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonları engellemektir.

Akut Hepatit B Tedavisi

Akut Hepatit B genellikle özel bir tedavi gerektirmez. Çoğu insan, bağışıklık sistemi sayesinde enfeksiyonu kendi kendine temizler. Bu süreçte hastaya istirahat, bol sıvı tüketimi ve karaciğeri yorabilecek ilaçlardan uzak durma önerilir. Ancak ağır semptomlar gelişirse destekleyici tedavi uygulanabilir.

Kronik Hepatit B Tedavisi

Kronik Hepatit B durumunda ise antiviral ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar, virüsün çoğalmasını engelleyerek karaciğerin hasar görmesini önler.

Tedavi sırasında karaciğer fonksiyon testleri , HBV DNA düzeyi ve karaciğer biyopsisi gibi yöntemlerle hastalığın seyri düzenli olarak izlenir. Bu takipler, ilaç tedavisinin etkinliğini değerlendirmek ve siroz veya karaciğer kanseri gibi komplikasyonları erken saptamak için önemlidir.

Kronik Hepatit B tedavisinde karaciğer nakli , sadece ileri evre karaciğer yetmezliği veya karaciğer kanseri gibi durumlarda gündeme gelir. Bu oldukça nadir bir durumdur ve özel merkezlerde gerçekleştirilir.

Ayrıca, Hepatit B taşıyıcısı olan bireylerin yakın çevresindeki kişilere Hepatit B aşısı yapılması, hastalığın yayılmasını önlemede önemli bir koruyucu tedbirdir. Tedavi gören bireylerin de yaşam tarzlarına dikkat etmeleri, alkol tüketiminden kaçınmaları ve düzenli doktor kontrollerine gitmeleri önerilir.

Kronik Hepatit B tedavisi şunları içerir:

• Antiviral ilaçlar: Virüsün yayılması baskılanır.
• İnterferon tedavisi : Bağışıklık sistemini güçlendirmek için bazı hastalarda uygulanabilir.
• Karaciğer fonksiyonlarının düzenli izlenmesi : ALT, AST, HBV DNA düzeyi gibi testlerle takip yapılır.
• Düzenli karaciğer ultrasonu ve AFP testi : Karaciğer kanseri riskini değerlendirmek için önemlidir.
• Karaciğer nakli: Karaciğer sirozu veya yetmezliği gelişmişse karaciğer nakli gerekebilir.
• HBV immün globulin ve aşı: Aşı ile koruma sağlanabilir.

Hepatit B tedavisinde temel amaç, virüsün çoğalmasını durdurmak, karaciğer hasarını önlemek ve komplikasyon riskini azaltmaktır.

Hepatit B Aşısı

Hepatit B aşısı, vücudun Hepatit B virüsüne karşı bağışıklık kazanması için yapılır. Bu sayede vücut, virüse karşı bağışıklık kazanır ve kronik Hepatit B sonucu oluşabilecek karaciğer hastalıkları engellenir. Hepatit B virüsüne yakalanma sirki yüksek olan yenidoğanlar ve sağlık çalışanları için aşı olmak hayati öneme sahiptir. Aynı zamanda, enfekte kişilerle temas eden, virüsün bulaştığı ya da bulaşmasından şüphe duyulan kişiler de mutlaka aşı olmalıdır.

Hepatit B'den Nasıl Korunulur?

Hepatit B'den korunmanın en etkili yolu aşılamadır. Bunun dışında kan ve vücut sıvılarıyla bulaştığı için hijyen kurallarına dikkat etmek, korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmak ve steril olmayan aletlerle yapılan işlemlerden uzak durmak da oldukça önemlidir. Ayrıca kişisel eşyaların paylaşılmaması, sağlık çalışanlarının eldiven ve koruyucu ekipman kullanması, kan nakli gibi işlemlerde güvenilir kaynaklara başvurulması da korunma yolları arasındadır.

Hepatit B'den korunmak için şu önlemleri alabilirsiniz:

• Anne adayları gebelikte Hepatit B testi yaptırmalı, gerekiyorsa bebeğe doğumdan sonra koruyucu önlemler uygulanmalıdır.
• Hepatit B aşısı olun, özellikle risk grubundaysanız (sağlık çalışanı, yeni doğan bebekler, kronik hastalar vb.).
• Korunmasız cinsel ilişkiden kaçının ve gerektiğinde prezervatif kullanın.
• Kan ve kan ürünleriyle temas riskinden kaçının, yalnızca test edilmiş ve güvenilir kaynaklardan kan alın.
• Tırnak makası, tıraş bıçağı, diş fırçası gibi kişisel eşyaları başkalarıyla paylaşmayın.
• Dövme, piercing, akupunktur gibi işlemlerde steril alet kullanılan yerleri tercih edin.
• Sağlık çalışanları eldiven ve koruyucu ekipman kullanarak hasta bakımı yapmalıdır.
• Açık yaraları kapatın, başkalarının yaralarıyla doğrudan temastan kaçının.

Hepatit B'den korunmanın en etkili yöntemi aşılanmaktır. Hepatit B aşısı, virüse karşı uzun süreli bağışıklık sağlar ve genellikle üç doz şeklinde uygulanır. Aşılanma özellikle sağlık çalışanları, sık kan nakli alanlar ve riskli davranışları olan kişiler için önemlidir.

Hijyen ve korunma yöntemleri hepatit B virüsünün yayılmasını engellemek için kritiktir. Virüs, kan, vücut sıvıları ve cinsel yolla bulaşır. Bu nedenle başkalarıyla ortak jilet, diş fırçası gibi kişisel eşyaların kullanımından kaçınmak ve yaralanmalarda kan temasını engellemek gerekir.

Cinsel ilişki sırasında korunmak da hepatit B enfeksiyonunun bulaşmasını önlemek açısından önemlidir. Prezervatif kullanımı, virüsün cinsel yolla bulaşmasını büyük ölçüde azaltır. Ayrıca cinsel partnerlerin düzenli sağlık kontrollerinden geçmesi önerilir.

Sağlık kuruluşlarında, sterilizasyon ve güvenli enjeksiyon uygulamalarına titizlikle uyulması enfeksiyon riskini azaltır. Tıbbi işlemler sırasında kullanılan araç ve gereçlerin steril olması ve tek kullanımlık malzemelerin tercih edilmesi enfekte kanla bulaşma riskini önemli ölçüde düşürür.

Hamile kadınların hepatit B açısından taranması, bebeklerin korunmasında kritik rol oynar. Enfekte anneden doğan bebeğe, doğum sonrası ilk 12 saat içinde hepatit B immünoglobulin ve aşı uygulamak, virüsün bebeğe bulaşmasını engellemekte oldukça etkilidir.

Hepatit B Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Hepatit B Bulaşıcı Mı?

Evet, hepatit B bulaşıcı bir hastalıktır. Kan, cinsel ilişki, tükürük, enfekte anneden bebeğe doğum sırasında ve steril olmayan tıbbi ekipmanlarla temas yoluyla bulaşabilir.

Hepatit B'den Nasıl Kurtulabilirim?

Hepatit B'yi yenmek için erken tanı önemlidir. Akut hepatit B genellikle kendiliğinden iyileşir, ancak kronikleşen durumlarda doktor kontrolünde antiviral tedaviler uygulanır. Ayrıca sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, karaciğer sağlığını korumada yardımcı olabilir.

Hepatit B Bulaşma Yolları

Hepatit B, kan, cinsel ilişki, enfekte anneden bebeğe doğum sırasında, steril olmayan iğneler ve tıbbi ekipmanlarla bulaşabilir. Ayrıca tükürük, ter ve gözyaşı gibi vücut sıvılarıyla bulaşma ihtimali düşüktür, ancak mümkün olabilir.

Hepatit B Ne Kadar Sürede Öldürür?

Hepatit B'nin öldürücü etkisi kişiden kişiye değişir ve hastalığın akut veya kronik olmasına bağlıdır. Akut hepatit B genellikle kendi kendine iyileşir, ancak kronik hepatit B karaciğer yetmezliği veya kanser gibi komplikasyonlara neden olabilir ve bu süreç yıllar alabilir.

Hepatit B Taşıyıcısı ve Hastası Arasındaki Fark Nedir?

Hepatit B taşıyıcısı, virüsü vücudunda bulunduran ancak karaciğere zarar vermeyen veya semptom göstermeyen kişidir. Hepatit B hastası ise virüs nedeniyle karaciğerde iltihaplanma veya hasar yaşayan kişidir.

Hepatit B Testi Nedir?

Hepatit B testi, kan örneği alınıp HBsAg, anti-HBs ve anti-HBc gibi belirteçlerin incelenmesiyle yapılır. Bu testler, kişinin hepatit B'ye maruz kalıp kalmadığını ve bağışıklık durumunu belirler.

Hepatit B Geçer Mi?

Akut hepatit B, bağışıklık sistemi güçlü olan kişilerde genellikle birkaç ay içinde kendiliğinden geçer. Ancak kronik hepatit B tamamen geçmez, ancak ilaç tedavisiyle kontrol altına alınabilir ve karaciğer hasarı önlenebilir.