Huzursuz Bacak Sendromu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Huzursuz Bacak Sendromu Nedir?

Huzursuz bacak sendromu (HBS), dinlenirken kişinin kontrolü dışında bacakları hareket ettirme isteği doğuran bir hareket bozukluğudur. Bu durum özellikle geceleri daha sık yaşandığı için uyku kalitesini olumsuz etkiler. Aynı zamanda Willis-Ekbom hastalığı olarak da bilinen huzursuz bacak sendromu, bireyin rahatsız edici bir his nedeniyle bacaklarını hareket ettirmek üzere kontrol edilemeyen bir dürtü veya ihtiyaç duyması ile ortaya çıkan, kronik bir hareket bozukluğu şeklinde de tanımlanabilir. Bu durum genellikle otururken veya uzanırken akşam veya gece saatlerinde gerçekleşir. Hareket etmek rahatsızlık hissini geçici olarak hafifletir.

Huzursuz bacak sendromu her yaşta başlayabilir ve genellikle ilerleyen yaşla birlikte kötüleşir. Uyku düzeninde müdahale edecek seviyelere ulaştığında günlük aktivitelerde zorlanmaya yol açabilir, hatta insomnia nedeni olabilir.. Alınacak birkaç basit kişisel bakım önlemi huzursuz bacak sendromunun semptomlarını hafifletmek için yeterli olabilir. Bununla birlikte daha ağır HBS sorunu olan bireylere yardımcı olabilecek çeşitli ilaçlar mevcuttur.

Huzursuz Bacak Sendromu Çeşitleri Nelerdir?

Huzursuz bacak sendromu, ortaya çıkış sebebi ve yaşa göre birincil(idyopatik) ve ikincil (sekonder) olmak üzere iki grupta incelenir. İdyopatik huzursuz bacak sendromu, daha çok ailesinde huzursuz bacak sendromu bulunan kişilerde görülür ve kalıtsaldır. Daha çok çocukluk ya da ergenlik döneminde görülür. Sekonder huzursuz bacak sendromu ise başka bir sağlık sorunu ya da çevresel etkilerden kaynaklanır ve genellikle ileri yaşlarda görülür.

Birincil (İdyopatik) Huzursuz Bacak Sendromu

Birincil huzursuz bacak sendromu, genetik faktörler sebebiyle çocuğa geçebilir ve çocukluk ya da ergenlik döneminde görülmeye başlanır. Ebeveynlerinde ya da birinci derece akrabalarında huzursuz bacak sendromu olan kişiler bu gruba dahildir. Birincil huzursuz bacak sendromunda belirtiler erken yaşta ortaya çıkar ve geç belirginleşir, bu nedenle yetişkinliğe kadar tanısı konmamış olabilir.

İkincil (Sekonder) Huzursuz Bacak Sendromu

Sekonder huzursuz bacak sendromu altta yatan başka bir sağlık sorunundan ya da çevresel faktörlerden kaynaklanır ve genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkar. Sendroma sebep olan sebep ortadan kaldırıldığında belirtiler hafifleyebilir ya da tamamen ortadan kalkabilir.

Huzursuz Bacak Sendromu Neden Olur?

Demir eksikliği, hamilelik, genetik faktör, kronik hastalıklar ve bazı ilaçların yan etkileri gibi etkenler huzursuz bacak sendromuna neden olabilir. Bunun altında yatan nedenin ise kas hareketlerini kontrol etmek için beyin tarafından salgılanan dopaminde oluşabilecek dengesizlikler olduğu değerlendirilir.

Huzursuz bacak sendromu çocukluk dönemi de dahil olmak üzere herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir. Hastalık artan yaşla birlikte daha yaygın olarak görülür ve kadınlarda erkeklerden daha yaygındır. Özellikle 40 yaş altında görülen vakalarda huzursuz bacak sendromunun kalıtsal olarak aileden geldiği düşünülmektedir.

Huzursuz bacak sendromu nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Hamilelik
• Genetik faktör
• Kronik hastalıklar
• Demir eksikliği
• Omurilik lezyonları ve spinal anestezi
• Böbrek hastalıkları

Hamilelik

Hamilelik veya benzeri hormonal değişiklikler, huzursuz bacak sendromunun semptomlarını geçici olarak ağırlaştırabilir. Bazı kadınlar hamilelikleri sırasında, özellikle son üç ayda ilk defa huzursuz bacak sendromu belirtileri yaşamaya başlayabilirler. Bu tür vakalarda genellikle doğumdan sonra, hormonal dengelerin normale dönmesiyle birlikte semptomlar kaybolur.

Genetik

Ebeveynlerde ya da birinci derece akrabalarda huzursuz bacak sendromu öyküsü varsa, ileri yaşlarda çocukta da görülebilir.

Kronik hastalıklar

Diyabet gibi kronik rahatsızlıklarda kişinin elleri ve ayaklarında hasarlar meydana gelebilir. Bu hasar periferik nöropatiye neden olarak huzursuz bacak sendromunun oluşmasına zemin hazırlayabilir. Aynı zamanda parkinson gibi dopamin dengesini etkileyen nörolojik rahatsızlıklar da HBS gelişmesine zemin hazırlayabilir. Kronik kalp-damar hastalıkları bacaklara yeterli oksijenin taşınmasını engelleyerek huzursuzluk ve bacakları hareket ettirme ihtiyacına neden olabilir.

Demir eksikliği

Demir eksikliği, dopamin üretimini ve işlevini olumsuz etkiler ve dopaminde meydana gelen dengesizlikler huzursuz bacak sendromuna neden olabilir. Ayrıca, demir eksikliği merkezi sinir sisteminde aşırı uyarılabilirlik yaratır ve bu da bacaklarda karıncalanma, yanma ve hareket ettirme isteğine neden olabilir. Demir eksikliğine bağlı dopamin azalması geceleri daha belirgin olduğu için, bu saatlerde huzursuz bacak sendromu belirtileri de şiddetlenir.

Omurilik lezyonları ve spinal anestezi

Omurilik lezyonları veya spinal anestezi sonrası gelişen değişiklikler huzursuz bacak sendromu ile ilişkilendirilmiştir; çünkü bu durumlar omurilikteki duyusal-motor iletişimi ve dopaminerjik sinyal yollarını bozarak bacaklardan gelen uyarıların beyinde yanlış işlenmesine yol açar. Sonuçta beyin, bu anormal sinyalleri “hareket etme ihtiyacı” olarak algılar ve huzursuz bacak sendromunun belirtileri ortaya çıkar.

Böbrek hastalıkları

Böbrekler yeterince iyi çalışmadığında vücudun kırmızı kan hücresi üretimi azalır ve demir dengesi bozulur; bu da beyin için gerekli olan dopamin maddesinin azalmasına neden olur. Dopamin hareketleri kontrol eden bir kimyasal olduğu için eksikliği bacaklarda huzursuzluk hissini artırır ve huzursuz bacak sendromuna neden olur. Ayrıca böbrekler kanda biriken zararlı maddeleri temizleyemediğinde bu toksinler sinirlere zarar vererek bacaklarda karıncalanma ve rahatsızlık hissine yol açabilir.

Huzursuz Bacak Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Bacakları istemsiz bir şekilde hareket ettirme dürtüsü, huzursuz bacak sendromunun en temel belirtisidir. Bunun yanında ayaklarda karıncalanma, yanma ve kaşınma hissi de huzursuz bacak sendromu belirtileri arasında yer alır.

Huzursuz bacak sendromu belirtileri şöyledir:

• Bacakları istemsiz şekilde hareket ettirme dürtüsü
• Dinlenme sırasında artış, hareketle rahatlama
• Bacaklarda uyuşma, yanma, kaşıntı gibi hisler
• Dikkat eksikliği
• Konsantrasyon problemi
• Halsizlik, yorgunluk
• Uyku problemleri

Bacakları istemsiz şekilde hareket ettirme dürtüsü

Bacaklarda sinir sistemi ya da dopamin dengesizliği gibi nedenlerden kaynaklı rahatsız edici bir his oluşur ve kişiler bu rahatsızlığı azaltmak için bacaklarını hareket ettirme ihtiyacı hissederler.

Dinlenme sırasında artış, hareketle rahatlama

Uzun süre oturmak ya da uyumak kan dolaşımını ve sinirlerin uyarılma dengesini etkiler, bu da huzursuz bacak sendromu belirtilerinin şiddetlenmesine neden olur. Özellikle uzun yolculuklarda ve sinema gibi uzun süre oturmayı gerektiren aktivitelerde bu his daha da artar.

Akşam ya da gece artma ve uyku problemleri

Vücudun biyolojik saati (sirkadiyen ritim) akşam ve gece saatlerinde dopamin gibi sinir sistemini düzenleyen kimyasalların seviyesini düşürür. Bu durum, sinirlerin kaslara gönderdiği sinyallerde dengesizlik yaratarak huzursuzluk hissini artırır. Gece boyunca belirtilerin şiddetlenmesi uykuya dalmayı zorlaştırır, uykunun sık bölünmesine ve dinlenmenin tam anlamıyla gerçekleşmemesine yol açar.

Bacaklarda uyuşma, yanma, kaşıntı gibi hisler

Huzursuz bacak sendromunda sinir sistemi, dopamin ve demir dengesizliği gibi faktörlerden etkilendiğinde beyine yanlış sinyaller gönderir; bu da bacaklarda uyuşma, yanma, kaşıntı veya karıncalanma gibi rahatsız edici hisler olarak algılanır.

Dikkat eksikliği ve konsantrasyon problemi

Huzursuz bacak sendromu genellikle geceleri kendini gösterir ve bu da kişinin uyku kalitesini bozar. Yaşanan uyku problemleri, gün içinde dikkat eksikliği ve konsantrasyon problemi yaşanmasına yol açabilir.

Huzursuz Bacak Sendromu Teşhisi Nasıl Konulur?

Huzursuz bacak sendromu teşhisi için kesin bir tanı yöntemi ya da laboratuvar testi yoktur, hastanın şikayetleri değerlendirilerek tanı konur. Uzman bir nörolog öncelikle hastanın tıbbi geçmişini dinler ve belirtileri değerlendirir. Sonrasında fizik muayene ile kas ve sinir sistemi değerlendirilir. Tıbbi öykü ve fiziksel muayene sonrasında doktor, neden olabilecek diğer rahatsızlıkları dışlamak ve özellikle demir eksikliğini ölçmek için kan testi isteyebilir.

Doktor tarafından bir fiziksel ve nörolojik muayene gerçekleştirilecektir. Bununla birlikte doktor diğer olası nedenlerin ihtimallerini ortadan kaldırmak için özellikle demir eksikliğini ölçmek üzere kan testi isteyebilir.

Huzursuz Bacak Sendromu Tedavisi

Huzursuz bacak sendromu tedavisi altta yatan bir sebep varsa, sebebi ortadan kaldırmaya yönelik planlanır. Eğer ayrı bir tıbbi durum yoksa, sendromu tedavi etmek için yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Eğer vücut yaşam tarzı değişikliklerine olumlu yanıt vermezse, doktor ilaç tedavisi önerebilir.

Huzursuz bacak sendromu tedavi yöntemleri şunları içerir:

• Yaşam tarzı değişiklikleri
• Evde tedavi
• İlaç tedavisi

Huzursuz Bacak Sendromu için yaşam tarzı değişiklikleri

İyi bir uyku ortamı sağlamak, huzursuz bacak sendromunun tedavisinde önemlidir. Yorgunluğun huzursuz bacak sendromu semptomlarını ağırlaştırdığı bilinmektedir. İdeal olarak, serin, sessiz, rahat bir uyku ortamına sahip olmak, her gün aynı saatte yatağa girmek ve kalkmak, aynı zamanda her gece en az yedi saat uyumak doğru bir şekilde dinlenmeyi sağlayacaktır.

Aynı zamanda; orta derecede, düzenli olarak egzersiz yapmak huzursuz bacak sendromu semptomlarını hafifletebilir, ancak dikkatli olmak gereklidir. Egzersizde aşırıya kaçmak veya günün çok geç saatlerinde çalışmak semptomları ağırlaştırabilir. Kahve, çay ve alkolsüz, gazlı içecekler de dahil olmak üzere kafein içeren ürünlerden kaçınmak da huzursuz bacak sendromuna iyi gelebilir.

Huzursuz Bacak Sendromunun evde tedavisi

Huzursuz bacak sendromu yaşama durumunda, Ilık bir banyoya girmek ve bacaklara masaj yapmak, kasları gevşetebilir. Sıcak veya soğuk kompresleri uygulamak ya da ikisini dönüşümlü olarak uygulamak bireyin uzuvlarında hissettiği duyumları azaltabilir. Huzursuz bacak sendromuna sahip bireyler için özel olarak tasarlanmış ayak kılıfları, ayağınızın altına baskı yapar ve semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir.

Huzursuz bacak sendromu evde tedavisi şu yöntemleri içerir:

• Egzersiz yapmak
• Yeterli ve kaliteli uyku
• Sıcak ya da soğuk kompres
• Stres yönetimi

İlaç tedavisi

Huzursuz bacak sendromunu tedavi etmekte kullanılan ilaçlar genellikle diğer hastalıkları tedavi etmek için geliştirilmiş ilaçlardır ve bacaklardaki huzursuzluğu azaltmak için kullanılabilirler.

Huzursuz bacak sendromu tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar şunlardır:

• Beyindeki dopamin seviyesini yükseltecek ilaçlar
• Kalsiyum kanallarını etkileyen ilaçlar
• Kas gevşeticiler
• Uyku ilaçları
• Çeşitli opioidler

Huzursuz bacak sendromunu tedavi etmek için kullanılan ilaçların büyük bir kısmının hamilelik sırasında kullanılması önerilmez. Doktor bunun yerine semptomları hafifletmek için kişisel bakım teknikleri önerebilir.

Huzursuz Bacak Sendromu ile yaşamak

Huzursuz bacak sendromu sahibi kişiler, sürekli hareket etme ihtiyacı hissettikleri için çevresi tarafından garip karşılanabilir. Bu nedenle, kişinin çevresine bu sendrom hakkında bilgi verilmelidir. Kişi aniden gelen hareket etme ihtiyacına karşı koymamalıdır çünkü bu direnç belirtileri daha şiddetli hale getirebilir.

Huzursuz Bacak Sendromu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Huzursuz bacak sendromu nasıl bir hastalık?

Huzursuz bacak sendromu, bacaklarda rahatsızlık hissi oluşması ve bu hissi gidermek için bacakları hareket ettirme isteğiyle karakterize olan, genellikle akşam veya gece ortaya çıkan ve buna bağlı çoğu zaman uykuyu etkileyen bir hareket bozukluğudur.

Huzursuz bacak sendromu nasıl anlaşılır?

Huzursuz bacak sendromuna işaret eden belirtiler arasında bacakları hareket ettirmek için güçlü bir ihtiyaç ve dürtü, bacaklarda karıncalanma, zonklama veya kaşıntı gibi rahatsız edici hisler ve bacaklarda ağrı yer alır. Belirtiler genellikle gece dinlenirken daha da kötüleşir ve uykuyu etkileyebilir.

Huzursuz bacak sendromu nedenleri nelerdir?

Huzursuz bacak sendromuna genetik geçiş, çevresel faktörler ve altta yatan bir hastalık neden olabilir. Ailesinde HBS öyküsü olan bir kişide erken yaşlarda belirtiler görülebilir ve ileri yaşlarda belirginleşebilir. Dopamin dengesini etkileyen ya da demir eksikliğine neden olan bir hastalığı bulunan kişilerde de yetişkinlikte huzursuz bacak sendromu görülebilir.

Huzursuz bacak sendromundan kurtuldum, bir daha tekrar eder mi?

Huzursuz bacak sendromunun nedenleri tam olarak bilinmese de demir eksikliği, ilaç yan etkileri ve bazı kronik hastalıklar huzursuz bacak sendromunun tekrar ortaya çıkmasına sebep olabilir.

Huzursuz bacak sendromu nasıl geçti?

Huzursuz bacak sendromu ilaç tedavisi yoluyla iyileşebilmektedir. Ancak iyileşmede yaşam tarzı değişikliklerinin de payı büyüktür.

Huzursuz bacak sendromuna ne iyi gelir?

Kahve ve çay gibi kafeinli gıdaların azaltılması, ılık duş, egzersiz, sıcak ve soğuk kompres bacakları rahatlatarak huzursuz bacak sendromu semtomlarını hafifletebilir.

Huzursuz bacak sendromu nasıl geçer?

Huzursuz bacak sendromunun demir eksikliği sonucu gelişmesi durumunda tedavi demir takviyeleri yardımıyla yapılabilir. Aynı zamanda kas gevşeticiler, uyku ilaçları ve çeşitli opioidlerde huzursuz bacak sendromu tedavisinde tercih edilmektedir.

Huzursuz bacak sendromu için hangi doktora gidilir?

Huzursuz bacak sendromu şikayeti için nöroloji bölümü doktorlarından randevu alabilirsiniz.