Çocuk Romatolojisi

Çocuk Romatolojisi Nedir?

Çocuk romatolojisi veya pediatrik romatoloji , çocuklarda ve gençlerde görülen romatizmal hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi bir uzmanlık alanıdır. Bu dal, bağışıklık sistemi kaynaklı hastalıklar ve eklem, kas, bağ dokularını etkileyen rahatsızlıkların yönetimine odaklanır. Özellikle juvenil romatoid artrit, lupus ve vaskülit gibi hastalıkların teşhisinde önemli bir rol oynar.

Yetişkinlerin yaşadıkları romatizmal sorunları ele alan romatoloji bölümünden farklı olarak, çocuk romatolojisi, büyüme ve gelişme dönemindeki çocukların özel ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş bir uzmanlık dalıdır. Çocukların bağışıklık sistemi henüz tam olarak olgunlaşmadığı için, romatizmal hastalıklar yetişkinlere göre farklı belirtilerle seyredebilir ve uzun vadede büyüme, gelişim ve yaşam kalitesi üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Bu nedenle çocuk romatolojisi, erken teşhis ve tedavi ile bu etkileri en aza indirmeyi hedefler. Çocuklara özel bir yaklaşımla hem fiziksel hem de duygusal sağlık desteklenir, bu da onların sağlıklı bir şekilde büyümelerine olanak tanır.

Çocuk romatizmal hastalıkları, juvenil idiyopatik artrit (JIA), sistemik lupus eritematozus (SLE) ve Kawasaki hastalığı gibi durumları kapsar ve dünya genelinde nispeten nadir görülse de çocukluk dönemi morbiditesine önemli katkıda bulunur. Juvenil idiyopatik artrit, en yaygın görülen çocukluk çağı romatizmal hastalığıdır ve prevalansı 100.000 çocukta 16 ile 150 arasında değişmektedir. Sistemik lupus eritematozus gibi hastalıklar daha az yaygın olup, belirli etnik gruplarda daha sık görülmektedir. Kawasaki hastalığı ise özellikle Japonya gibi Doğu Asya ülkelerinde yüksek oranlara ulaşmaktadır.

Çocuk Romatolojisi Neye Bakar?

Çocuk romatolojisi, eklem ağrısı, şişlik, deri döküntüleri, ateş ve kas-iskelet sistemiyle ilgili diğer sorunlarla ilgilenir. Ayrıca bağışıklık sistemi kaynaklı enflamatuvar hastalıkların teşhis ve tedavisini sağlar. Uzmanlar, özellikle çocuklarda erken dönemde teşhis edilmesi gereken romatizmal rahatsızlıkları takip eder.

Çocuk Romatolojisi Hastalıklarında Hangi Belirtiler Görülür?

Çocuk romatizmal hastalıklarında görülen başlıca belirtiler arasında uzun süreli eklem ağrısı, sabah tutukluğu, ciltte döküntüler, tekrarlayan ateş, halsizlik ve kas ağrıları bulunur. Bu belirtiler genellikle bağışıklık sistemi ile ilişkilidir ve çocuğun yaşam kalitesini etkileyebilir.

• Juvenil İdiyopatik Artrit (JIA) : Eklem ağrısı, şişlik, hareket kısıtlılığı, sabah tutukluğu, yüksek ateş atakları (sistemik tipte), deride döküntüler, göz iltihabı (üveit), büyüme geriliği.
• Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) : Kelebek şeklinde yüz döküntüsü, eklem ağrısı ve şişlik, ağız ve burunda yaralar, fotosensitivite (güneş hassasiyeti), saç dökülmesi, böbrek problemleri (idrarda kan veya protein), göğüs ağrısı (plevra veya perikard tutulumu).
• Juvenil Dermatomiyozit : Kas güçsüzlüğü (özellikle kol ve bacak kaslarında), morumsu göz çevresi döküntüsü (heliotrop döküntü), parmaklarda cilt sertleşmesi (Gottron papülleri), yorgunluk, eklem ağrısı ve şişlik.
• Henoch-Schönlein Purpurası (HSP) : Morumsu döküntüler (palpabl purpura), eklem ağrısı ve şişlik, karın ağrısı, idrarda kan veya protein (böbrek tutulumu), sindirim problemleri.
• Kawasaki Hastalığı : 5 günden uzun süren yüksek ateş, el ve ayaklarda şişlik ve soyulma, gözlerde kızarıklık (konjonktivit), çilek dili, boyunda lenf bezlerinin şişmesi, döküntüler.
• Skleroderma (Sistemik ve Lokalize) : Ciltte sertleşme ve gerginlik, parmaklarda kan dolaşımı problemleri (Raynaud fenomeni), eklem sertliği ve ağrı, yemek yerken yutma zorluğu.
• Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) : Tekrarlayan ateş atakları, şiddetli karın ağrısı, göğüs ağrısı (plevra iltihabı), eklem ağrısı ve şişlik, alt bacaklarda kırmızımsı döküntüler.
• Behçet Hastalığı : Ağızda tekrarlayan yaralar, genital bölgede ağrılı yaralar, gözde iltihap (üveit), eklem ağrısı ve şişlik, cilt döküntüleri (eritema nodozum), damar iltihabı belirtileri.
• Takayasu Arteriti : Halsizlik, kol ve bacaklarda güçsüzlük, nabız zayıflığı veya kaybı, göğüs ağrısı, baş dönmesi, kan basıncında dengesizlik.

Çocuk Romatolojisi Hastalıkları Nelerdir?

Çocuk romatolojisinde en yaygın görülen hastalıklar arasında juvenil idiyopatik artrit (JIA), sistemik lupus eritematozus (SLE) ve Kawasaki hastalığı öne çıkar. JIA, çocuklarda en sık rastlanan romatizmal hastalık olup, eklem ağrısı ve iltihaplanmaya yol açar. SLE ise cilt, böbrekler ve diğer organları etkileyebilen otoimmün bir hastalıktır, özellikle belirli etnik gruplarda daha yaygındır. Kawasaki hastalığı ise genellikle 5 yaş altı çocuklarda görülür ve kalp damarlarını etkileyebilir. Bu hastalıklar nadir olmakla birlikte, erken teşhis ve tedavi edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Juvenil İdiyopatik Artrit (JIA)

Juvenil idiyopatik artrit (JIA), çocukluk çağında en sık görülen romatizmal hastalıktır ve 16 yaşından küçük çocuklarda en az altı hafta süren kronik eklem iltihabı ile karakterizedir. JIA, farklı alt türlere sahip olup semptomlar arasında eklem ağrısı, şişlik, sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı yer alır. Erken tanı ve tedaviyle, bu hastalığın neden olduğu uzun vadeli eklem hasarı ve büyüme bozuklukları önlenebilir.

Sistemik Lupus Eritematozus (SLE)

Sistemik lupus eritematozus (SLE), çocuklarda nadir görülen ancak tüm vücudu etkileyebilen ciddi bir otoimmün hastalıktır. SLE’nin belirtileri arasında deri döküntüleri, ateş, yorgunluk ve böbrek sorunları bulunur. Hastalık genellikle bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasıyla ortaya çıkar ve tedavi edilmezse organ hasarına yol açabilir. Çocuklarda bu durumun etkileri yetişkinlere göre daha şiddetli olabilir, bu yüzden erken teşhis kritik önemdedir.

Kawasaki Hastalığı

Kawasaki hastalığı, genellikle 5 yaş altındaki çocuklarda görülen ve kan damarlarını etkileyen bir hastalıktır. Bu durum, yüksek ateş, deri döküntüleri, kırmızı gözler ve dudak çatlaması gibi semptomlarla kendini gösterir. Tedavi edilmediği takdirde, koroner arter anevrizması gibi ciddi kalp problemleri riski artar. Özellikle Doğu Asya ülkelerinde daha yaygın olan bu hastalık, çocukluk döneminde kazanılan en önemli kalp hastalığı nedenlerinden biridir.

Henoch-Schönlein Purpurası (HSP)

Henoch-Schönlein purpurası (HSP), çocuklarda en sık görülen vaskülit türlerinden biridir ve genellikle deri, eklemler, bağırsaklar ve böbrekleri etkiler. HSP’nin belirtileri arasında ciltte morumsu döküntüler, karın ağrısı, eklem ağrısı ve şişlik bulunur. Bu durum, bağışıklık sisteminin damar duvarlarına zarar vermesiyle ortaya çıkar. Çoğu çocuk HSP’yi hafif atlatırken, bazı durumlarda böbrek hasarı gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Reaktif Artrit

Reaktif artrit, enfeksiyon sonrası ortaya çıkan geçici bir eklem iltihabıdır ve genellikle bir enfeksiyonun (örneğin bağırsak veya idrar yolu enfeksiyonu) ardından gelişir. Çocuklarda reaktif artrit, diz, ayak bileği veya kalça gibi büyük eklemleri etkileyebilir. Belirtiler arasında ağrı, şişlik ve eklemlerde hareket kısıtlılığı yer alır. Genellikle kısa süreli bir durumdur ve doğru tedaviyle birkaç hafta veya ay içinde düzelir.

Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF)

Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF), genetik geçişli bir hastalıktır ve özellikle Akdeniz kökenli popülasyonlarda daha yaygın olarak görülür. FMF atakları sırasında çocuklar karın, göğüs veya eklemlerde ağrı, ateş ve şişlik yaşayabilir. Eklemleri etkileyen bu inflamatuvar durum, kronik eklem hasarına yol açabilir. Tedavi, genellikle semptomları kontrol altına almak ve uzun vadeli komplikasyonları önlemek için kolşisin ile yapılır.

Çocuk Romatolojisi Bölümünde Tanı ve Uygulanan Testler

Çocuk romatolojisi bölümünde tanı, detaylı bir fizik muayene ve çocuğun tıbbi geçmişinin değerlendirilmesiyle başlar. Kan testleri (CRP, sedimantasyon, romatoid faktör, antinükleer antikor), görüntüleme yöntemleri (röntgen, MR, ultrason), eklem sıvısı analizi ve cilt biyopsisi gibi testler sıkça kullanılır. Bu testler, bağışıklık sistemi ile ilişkili enflamatuvar hastalıkların tespiti ve hastalığın seyrinin izlenmesi için gereklidir.

Çocuk Romatolojisi Bölümünde Tedavi

Tedavi, hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak planlanır. İlaç tedavisi genellikle anti-enflamatuvar ilaçlar, immünosupresif ajanlar ve biyolojik tedavileri içerir. Fizik tedavi, egzersiz programları ve beslenme düzenlemeleri de tedaviye destek sağlar. Bazı durumlarda cerrahi müdahaleler gerekebilir. Amaç, çocuğun yaşam kalitesini artırmak, semptomları kontrol altına almak ve hastalığın ilerlemesini önlemektir.

Çocuk Romatolojisi bölümü, romatizma hastalığı olan çocukların ve ergenlerin tanı ve tedavisini yapan bölümdür. Romatizma hastalıkları kas-iskelet sistemine ait lokal ve sistematik hastalıklar ile ilgili olup; kapsamı çok geniştir. Çocuk Romatolojisi bölümü çocuklardaki kas, eklem ve bağ dokularını tutan yangısal hastalıklar ile ilgili olup bu karmaşık hastalıklar içinde ülkemizde sık görülenler; çocukluk çağının romatizması olarak bilinen Juvenil idyopatik artrit, ailevi Akdeniz ateşi (FMF), sistemik lupus eritematozus ve damarların yangısal hastalıklardır. Başka hastalıklar da çocuklarda kemik, eklem, kan ve bağ dokularını etkileyebilir ve romatoloji bu durumların tanı ve tedavisine de yardımcı olur.