Menenjit Nedir? Menenjit Belirtileri Nelerdir?

Menenjit, beyin ve omuriliği çevreleyen koruyucu zarların (meninkslerin) iltihaplanmasıdır. Belirtileri arasında ateş, baş ağrısı ve boyun sertliği bulunur. Virüsler de dahil olmak üzere birçok enfeksiyon etkeni menenjit hastalığına neden olabilir. Virüsler menenjitin en yaygın sebebidir, ancak bakteriler, mantarlar ve parazitler de neden olabilir. Yenidoğanlar, küçük çocuklar ve 60 yaş üstü kişiler yüksek risk altındadır. Çocukluk dönemi aşıları birçok menenjit etkenine karşı koruma sağlar. Menenjit, öksürme, hapşırma, öpüşme ve ortak eşyaların kullanılması yoluyla bulaşabilir. Fizik muayene, kan testi, lomber ponksiyon ve bilgisayarlı tomografi ile teşhis edilir. Bakteriyel menenjit acil antibiyotik tedavisi gerektirir. Viral menenjit genellikle daha hafiftir, ancak ciddi vakalarda hastanede tedavi gerekebilir. Menenjit aşıları özellikle çocukluk döneminde önemlidir ve bazı durumlarda yetişkinlere de önerilir.

İçindekiler

Menenjit Nedir?
Menenjit Neden Olur?
Menenjit Belirtileri Nelerdir?
Menenjit Teşhisi Nasıl Yapılır?
Menenjit Tedavisi
Menenjit Aşısı Ne Zaman Yapılır?
Menenjit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Menenjit Nedir?

Meningit veya menenjit, beyin ve omuriliği çevreleyen sıvı ve koruyucu doku tabakalarının enfeksiyonudur. Belirtiler yaşa bağlı olarak değişir ve yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması, mide bulantısı ve kusma ile karakterizedir.

Ateş, baş ağrısı ve kusma meninjitin temel belirtileridir; ancak bu belirtiler kimi başka hastalıklarda da saptanabilmektedir. Bu nedenle bu gibi belirtilerin varlığında hızlıca bir sağlık kuruluşuna başvurmak oldukça önemldir.

Virüsler menenjitlerin en sık nedenidir. Bununla beraber, bakteriler, mantarlar veya parazitler de menenjite sebep olabilir.

Menenjitler her yaşta görülebilmekle beraber, yeni doğanlar ve 1 yaşından küçük çocuklarda risk oldukça yüksektir. Bununla beraber 60 yaşın üzerindeki kişilerde de menenjitin görülme sıklığı artmaktadır. Çocukluk çağında yapılan karma aşılar menenjite neden olan birçok bakteriye karşı koruyuculuk sağlamaktadır. Fakat, ebeveynlerin hastalığın belirtilerini dikkate alması, tedavinin vakit kaybetmeden başlaması ve hastalığın zarar bırakmaması açısından oldukça önemlidir.

Virüslerin neden olduğu menenjit en sık görülen tiptir ve diğerlerine kıyasla daha az şiddetlidir. Bakteriyel menenjitler nispeten nadir olmakla beraber tedavi edilmezse çok ciddi sonuçlara yol açar.

Suçiçeği, kızamık, kabakulak, uçuk gibi hastalıklara neden olan virüsler ile, genellikle sindirim sistemiyle özdeşleştirilen enterovirus ailesi menenjitlere sebep olabilmektedir. Bunların yanı sıra, Streptococcus pneumoniae, Neisseria mengitidis, Haemophilus influenza tip B gibi bakteriler de menenjitlerin nedenleri arasındadır.

Çocukluk çağı ve sonrası dönemde yapılan aşılar hastalığa neden olan enfeksiyonların çoğuna karşı koruma sağlar.

Menenjit Neden Olur?

Menenjit hastalığı yaygın olarak kabakulak, herpes virüs, pnömokok, meningokok, H. influenza, b tipi bakterileri, mantar ve parazit kaynaklı meydana gelir. Bunun yanında tam tedavisi yapılmamış orta kulak iltihabı, sinüzit, mastoidit gibi enfeksiyonlardan sonra da ortaya çıkabilir.

Menenjit Belirtileri Nelerdir?

Menenjit hastalığı genellikle yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması, ense bölgesinde sertlik, sersemlik, havale, titreme ve hızlı soluk alıp verme gibi belirtilerle ortaya çıkar.

Menenjitte görülebilecek en yaygın belirtiler şunlardır:

38 derece ve daha yüksek ateş
Şiddetli baş ağrısı
Boyun tutulması
Ensede sertlik
Parlak ışığa bakmaktan kaçınma
Sersemlik ve tepkisizlik
Bilinç bulanıklığı
Havale
Soğuk el ve ayaklar
Titreme
Hızlı soluk alıp verme
Eklem ve kas ağrıları

Özellikle yüksek ateş, bilinç bulanıklığı ve baş ağrısı gibi şikayetlerde bir sağlık kuruluşuna başvurmak oldukça önemlidir.

Çocuklardaki ana belirtiler, ateş, ense sertliği, baş ağrısı, bilinç bulanıklığı, huzursuzluk, bulantı, kusma ve ışığa bakamamadır.

Bunun yanı sıra, 2 yaşından küçük çocuklarda şu belirtilerle menenjite işaret edebileceğinden hastaneye başvurulmalıdır.

Çocuklarda görülen menenjit belirtileri şöyledir:

Çocuğun vücudunun göbeği yukarı kalkık ve kafası geride arkaya doğru bükülmesi
Az yemek yeme,
İnleme şeklinde ya da çok tiz ağlama,
Soluk ve lekeli bir görünüm,
Kafada bulunan bıngıldağın aşırı gergin ve şiş olması,
Kaskatı olma.

Menenjit Nasıl Bulaşır?

Menenjite neden olan virüs ve bakteriler öksürme, hapşırma, öpüşme ve ortak mutfak eşyalarının kullanımı sonucunda bulaşır. Bu ihtimallerin gerçekleşmemesi adına menenjit olan bir kişinin çevresinde izole edilmesi önemlidir.

Menenjit hastalığı şu şekilde bulaşma riski taşır:

Öksürme
Hapşırma
Öpüşme
Ortak mutfak eşyaları, tabaklar ve çatal-kaşık kullanma.

Virüsler ya da bakteriler burun, boğaz ya da kulak yoluyla vücuda girer ve beyne ulaşarak enfeksiyona neden olur.

Menenjit her yaşta oluşabilir, ancak araştırmalar bu yaş gruplarında daha yaygın olduğunu gösteriyor:

1 yaşın altındaki çocuklar
Gençler ve genç yetişkinler (16-25 yaşları arasında)
60 yaşın üzerindeki kişiler

Çocuklarda bağışıklık sistemi gelişmediğinden menenjit en tehlikeli hastalıkların başında gelir. Bunun yanı sıra, dalağı hasarlanmış veya alınmış olan kişiler ile uzun süreli hastalık geçirme veya bağışıklık sistemi bozuklukları gibi sağlık sorunlarına sahip kişiler de risk altındadır.

Menenjite neden olan bazı mikroplar kolayca yayılabildiğinden, yoğun nüfuslu ve insanların birbirine yakın yaşadığı yerlerde salgınlar olabilmektedir. Yurtlar, kışlalar gibi toplu halde kalınan yerlerde etkenin yayılma ihtimali yüksektir. Ayrıca Afrika, Hindistan gibi bölgelere yapılan seyehatler ile Hac ziyaretiinde yetişkinlerin tekrar menenjit aşısı olması tavsiye edilir.

Ayrıca AIDS ya da kanser hastaları gibi bağışıklık sistemi düşük olan kişilerin menenjite yakalanma riski daha fazladır.

Menenjit Teşhisi Nasıl Yapılır?

Menenjit teşhisinde doktor tarafından önce fizik muayene yapılır. Ense sertliği, eklemlerin esnekliği ve ciltte döküntü olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonrasında ise gerekirse kan testi ve bilgisayarlı tomografiye başvurulabilir:

Kan testi: Kanda enkesiyon belirteçleri ile bakteri ve virüs varlığı araştırılır.

Lomber ponksiyon: Belden yapılan bu işlemde bel omurları arasından bir iğne yardımıyla beyin-omurilik sıvısı alınarak bakteri ve virüs varlığı araştırılır.

Bilgisayarlı tomografi: Beyinde herhangi bir anatomik değişiklik olup olmadığı kontrol edilir.

Menenjit Tedavisi

Bakteriyel menenjit çok ciddi durum olduğunda doktor hastanın belirtilerin dayanarak menenjitten şüphelenirse hastanede hemen antibiyotik tedavisine başlar. Test sonuçları sonrası saptanan bakteriye bağlı olarak antibiyotikler değişebilir. Kişinin yaşına ve risk faktörlerine bağlı olarak antibiyotik tedavisinin süresi 7-21 gün boyunca değişir.

Ayrıca ateş, terleme, kusma nedeniyle kaybedilen sıvılar yerine konur. Bazı vakalarda beyindeki ödemi azaltmak için streoid ilaçlar verilebilir.

Eğer testlerde menenjit işaretleri yoksa antibiyotik tedavisi durdurulur.

Bakteriyel menenjit çok ciddi bir durumdur; hastanede tedavi edilir ve hastanın durumu yakın takip edilir. Ciddi viral meninjit vakalarında da hastane yatışı gereklidir.

Bakteriyel menenjit oldukça tehlikeli bir durum olmasına rağmen hastalık doğru şekilde teşhis edilir ve hemen tedaviye başlanırsa iyileşir. Eğer tedaviye hemen başlanmazsa işitme kaybı, kalıcı nöbetler, zihinsel bozukluklar hatta felç oluşabilir.

Viral menenjit tedavisi

Belirtileriniz şiddetli ise, doktorunuz antiviral ilaçlar verebilir. Bol istirahat önemlidir. Kimi durumlarda tedavinin hastanede devam etmesi uygun görülebilir.

Menenjit Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Özellikle çocuklarda önemli menenjit etkenleri olan hemofilus influenza ve pnömokok adlı bakterilerden aşıyla korunmak mümkündür.

Çocukluk çağının aşıları olarak 2, 4 ve 6 ayda uygulanan ve 1 yaş sonrası tekrarı yapılan aydan zatürre (pnömokok) aşısı ve 2, 4, 6. Aylarda yapılan ve 18. ayda tekrarı yapılan beşli karma aşı içinde yer alan Haemophilus influenza aşısı ile iki önemli menenjit etkenine karşı bebeklerde koruma sağlanır.

Bunların yanı sıra, hekiminizin tavsiyesiyle, özellikle bulaş ihtimali yüksek olan yurt, kreş, askeriye gibi yerler, Afrika kıtasına ve Hindistan bölgesine yapılacak seyahatler ve Hac ziyaretinde aşı yapılabilir.

Menenjit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Menenjit hastalığı nedir?

Menenjit beyin ve omuriliği saran koruyucu yapının iltihaplanması ile meydana gelen bulaşıcı bir hastalıktır.

Menenjit bulaşıcı mı?

Menenjit bulaşıcı bir hastalıktır. Menenjit hapşırma ve öksürme sonucu bakteri ve virüslerin kulak, burun ve boğaz yoluyla vücuda girmesi ile bulaşır.

Menenjit aşısı yan etkileri nelerdir?

Menenjit aşısı uygulamanın yapıldığı bölgede şişlik ve kızarıklık gibi yan etkilere sebep olabilir. Aynı zamanda eklem ağrısı, baş ağrısı ve yorgunluk gibi yan etkilerde görülebilmektedir.

Yetişkinlerde menenjit belirtileri nelerdir?

Menenjit yetişkin bireylerde iştah kaybı, halsizlik, ciltte kırmızı lekeler şeklinde döküntü, mide bulantısı ve kusma gibi belirtiler ile ortaya çıkar.

Bebeklerde menenjit belirtileri nelerdir?

Bebeklerde menenjit belirtileri halsizlik, sürekli uyku hali, uykudan zor uyanma, bıngıldak dokusunun şişmesi, belirgin hale gelmesi ve iştahsızlıktır.