ÜYE GİRİŞİ HIZLI RANDEVU & BİLGİ TALEBİ

Alzheimer Tanısı ve Testleri

  1. Ana Sayfa
  2. Alzheimer Tanısı ve Testleri
Tanı Nasıl Konur?

Alzheimer Tanısı Nasıl Konur?

Hekim;

Hastanın ve yakınının verdiği öyküyü dinler.

Hasta ve/veya yakınının ifade ettiği çekirdek bulguyu kesinleştirir.

Demans varlığını göstermek için tarama testi yapılır. En bilinen tarama testi, Mini Mental Durum Testi'dir. Bu test ile hastaya zaman, mekan, öğrenme, sayısal işlem, öğrendiğini hatırlama, isimlendirme, cümle yazma ve görsel bellek muayenesi yapılır. Mini Mental Durum Testi (MMST) ilk kez 1975’te Folstein ve arkadaşları tarafından uygulanmıştır.

Test, bellek ve diğer alanlardaki bozulmayı sayısal olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Hastaların soruları doğru yanıtlayıp yanıtlamadığına ve verilen komutları doğru şekilde yerine getirip getirmediğine bakılır. Demans tanısı koymaz ancak kognitif azalma olup olmadığını bilgisini verir. Sonrasında nöropsikologlar tarafından başka testler de uygulanır.

Nöropsikolojik Testler

Alzheimer tanısı için Psikolog; hastanın tarama testi, çoğunlukla Mini mental durum testi, sonucuna göre, çekirdek bulgusunun kesinleştirilmesi ve diğer entelektüel kayıplarının saptanması için ayrıntılı nöropsikolojik testler uygular. Nöropsikolojik testler belleğe, günlük yaşama ve davranışa ait somut verileri veren çok sayıda testten oluşur.

Psikolog, hastanın eğitimine ve ana diline göre test seçimi yapar. Bazı testler çok kısa sürede tamamlanıp kolay sonuç verirken bazı testlerde daha ayrıntılı bilgi edinmek için zamana ihtiyaç duyulur.

Nörofizyolojik İncelemeler

Nörofizyolojik incelemeler bazı hastalıkların ayırıcı tanısında çok değerlidir. En önemli nörofizyolojik inceleme EEG (elektroensefalografi)’dir. Özellikle Creutzfeld Jakop hastalığı gibi bazı demans nedenlerinde son derece özgün bulguları ile kısa sürede tanı koydurur.

Mini Mental Test

Mini Mental Durum Testi; yönelim, kayıt hafızası, dikkat ve hesaplama, hatırlama ve lisan olmak üzere 5 ana başlık altında toplanmış olup, 11 maddeden oluşmakta ve toplam puan olan 30 üzerinden değerlendirilmektedir. Genel olarak 24 ila 30 arasındaki puanlar normal kabul edilir. Skorun 24'ün altında olması kognitif bozukluğa işaret eder. Bununla beraber normal sınırı 27 ve üstü kabul edenler de vardır.

Puanlama:

Mini mental durum testi; yönelim, kayıt hafızası, dikkat ve hesaplama, hatırlama ve lisan olmak üzere 5 ana başlık altında toplanmış olup, 11 maddeden oluşmakta ve toplam puan olan 30 üzerinden değerlendirilmektedir.

30 tam normal,

25-30 arası normal,

21-24 arası hafif bozukluk,

10-20 arası orta bozukluk,

10’un altı ciddi bozukluktur.

Bu test ile Alzheimer tanısı koyulmaz. Demans tarama testidir. Alzheimer tanısı koyulabilmesi için ileri muayene ve nöropsikolojik testler gereklidir.

Radyolojik İncelemeler

Radyolog tarafından; beynin tutulan bölgelerinin saptanması için bilgisayarlı tomografi (BT) veya magnetik rezonans görüntüleme (MR) uygulanır. MR uygulaması bazen kaybedilen beyin bölgesinin volümünü hesaplamak ya da bir alanın fonksiyon görüp görmediğini izlemek amacı ile volümetrik ya da fonksiyonel MR olarak da yapılabilir.

Nükleer Tıp İncelemeleri

Son yıllarda beyin fonksiyonlarının gerek normal hayatta gerekse demans gibi hastalık durumlarında nasıl bir metabolizmaya sahip olduklarını ayırt etmek ve Alzheimer hastalığından sorumlu protein olan amiloyid proteininin birikimini yıllar öncesinden başlayarak göstermek amacıyla nükleer tıp teknikleri önem kazanmıştır. Pahalı teknikler olması nedeniyle ileri aşamalarda kullanılmaktadır. Bununla beraber amiloyid-PET hastalığın erken dönem tanısı için çok değerlidir ve Nükleer Tıp Uzmanı tarafından yapılmaktadır.

Saat Çizme Testi

Diğer bir tarama testi saat çizme testidir. Hastadan saat çizmesi, içine sayıları yerleştirmesi ve söylenen zamanı işaretlemesi istenir. Kişinin bir geometrik beceriyi yapabilmesi (Konstrüksiyonel praksi) onun anlama ve planlama yeteneğine ilişkin bilgi verir.

Genetik Testler ve Laboratuvar Testleri

Genetik/Biyokimya/Hematoloji/Mikrobiyoloji

Hastalara ayırıcı tanı yapabilmek ve bazı genetik bilgileri verebilmek için çalışılır. Tiroid hormonları, B12-Folik asit, Glukoz ölçümü, hemoglobin ve diğer tam kan sayımları, sedimantasyon, elektrolitler, Üre, Karaciğer fonksiyon testleri mutlaka bakılır.

Bazı enfeksiyon hastalıklarının dışlanması için HIV, Sifiliz mikrobiyolojisi çalışılır. APO E epsilon 4 ölçülebilir. Beyin omurilik sıvısından Creutzfeld Jacob hastalığı tanısında kullanılmak üzere 14-3-3 protein bakılmalıdır.

Alzheimer hastalığının erken dönemde tanısının mümkün olduğu artık bilinmektedir. Bu tanıyı erken dönemde koyabilmek için hastaların beyin omurilik sıvılarından ölçülen ve hastalığa neden olduğu bilinen proteinlere Biyobelirteç adı verilir. Bu biyobelirteçler, kandan da bakılabilir, bununla beraber kesin ve doğru sonuç ancak bel sıvısından mümkündür. Yapılan çalışmalar hastalığın başlamasından 20-30 yıl öncesinde bu proteinlerin yükselmeye başladığını göstermektedir.

Bugün ülkemizde de bakılabilen bu proteinler hastalığa ait erken korunma yöntemlerinin de kullanılabilmesini sağlamaktadır. Alzheimer hastalığının erken tanısı için kullanılan biyobelirteçler, total tau, fosforile tau, Ab42-Ab40, BACE (beta sekretaz enzimi) olarak sıralanabilir. Bu proteinlerin normal ve normal dışı değerleri laboratuvarlara göre değişebilmektedir.