Yazı İçeriği

Kadınlarda İdrar Kaçırma (Üriner İnkontinans) Nedir?

Kadınlarda idrar kaçırma olarak bilinen üriner inkontinans; gebelik, doğum, menopoz ya da pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucu ortaya çıkabilecek bir durumdur. Mesane idrarı depolarken üretra idrarı dışarıya atar. Kadınların idrar kaçırması, mesanenin ya da üretranın işlevinin zayıflaması sonucu meydana gelebilir. Üriner inkontinans kişinin özgüvenini de zedeleyebilecek bir durumdur. 

Mesanenin dolmasını, idrarın depolanması ya da boşaltılmasını inceleyen ürodinami, şikayetlerin nedenini bulmada yardımcı olabilecek tıbbi testlerle tanıyı koyarak tedaviye başlamaya yardımcı olur.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Tipleri Nelerdir?

Üriner inkontinansın pek çok tipi bulunur. Stres gibi nedenlerden olabileceği gibi sıkışma ve taşma tipleri de bulunur.

Kadınlarda idrar kaçırma tipleri aşağıdaki gibidir:

  • Stres tipi (öksürme, hapşırma sırasında)
  • Sıkışma tipi (ani tuvalete gitme ihtiyacı)
  • Karışık tip (stres ve sıkışma)
  • Taşma tipi (mesane dolu olmasına rağmen kaçırma)

Stres Tipi İdrar Kaçırma

Stres tipi idrar kaçırma pelvik taban kaslarının zayıflaması sonucunda ortaya çıkabilir. Pelvik taban egzersizleri (Kegel) tedavide sıklıkla etkili bir ilk basamak yöntemdir. Fiziksel zorlama olarak kabul edilebilen öksürme, hapşırma veya egzersiz gibi durumlarda stres tipi idrar kaçırmayı yaşayabilmek mümkündür. Üretra çevresindeki destek yetersiz kaldığı için mesanedeki basınca üretra artık dayanamaz ve kaçış meydana gelir.

Sıkışma Tipi (Urge) İdrar Kaçırma

Sıkışma tipi idrar kaçırma, mesane kası olarak bilinen detrusor kasının istemsiz kasılmaları ile meydana gelir. Aniden gelen sıkışma hissi idrar kaçmasına neden olabilir. Birçok neden sıkışmaya yol açabilir.

  • Nevrolojik hastalıklar
  • Mesane iritasyonu
  • Enfeksiyon

Karışık (Mikst) Tip İdrar Kaçırma

Karışık tipte hem stres hem sıkışma semptomları aynı anda görülür. Kişinin yaşam alışkanlıkları değerlendirilerek tedavi süreci belirlenebilir. Tanı ve idrar kaçırma tedavisi için stres tipi ve sıkışma tipi aynı anda değerlendirilmelidir.

Taşma Tipi İdrar Kaçırma

Taşma tipi idrar kaçırmada mesane tam boşalmadığında meydana gelir. Mesane tam boşalamadığı için içeride fazla idrar birikir ve taşma sonucu damlama meydana gelebilir. Taşma tipi, nörojenik mesane ya da üretra darlıkları gibi hastalıklar dolayısıyla ortaya çıkabilir.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Nedenleri Nelerdir?

Kadınlarda idrar kaçırmanın en belirgin nedenlerinden biri pelvik taban kasları zayıflığıdır. Pelvik kasları, doğum ya da yaşlanma dolayısıyla zayıflayabilir. Ayrıca hormon seviyelerindeki değişimler de nedenler arasında sayılabilir.

Hamilelik ve Doğum

Gebelik esnasında karın içi basıncın artış göstermesi ile beraber pelvik organ destekleri zorlanır. Vajinal doğum esnasında sinir ve kaslarda oluşabilecek travmalar, ileriki yıllarda stres tipi inkontinans riski oluşturabilir.

Menopoz ve Yaşlanma

Menopoz nedeniyle östrojen seviyelerinde düşüş görülebilir. Dolayısıyla üretra ve vulvo-vajinal dokuları incelebilir. Dokuların incelmesi ise idrar tutma yeteneğini olumsuz yönde etkiler. Yaşlanma ile birlikte kronik hastalıklar çoğalır ve bazı ilaçların yan etkileri idrar kontrolünü zorlaştırabilir.

Fazla Kilo

Kilonun artışı karın içi basıncı yükselterek pelvik tabanına sürekli olarak yük bindirir. Uzun dönemde ise baskı yapan yük, pelvik kas desteğini bozabilir. Kilo vererek yaşanılan semptomların şiddeti azaltılabilir.

Diğer Tıbbi Durumlar

Nörolojik hastalıklar mesane kontrolünü bozmada çok önemli bir rol oynar. Mesane taşları, üretra ya da idrar yolu enfeksiyonları kaçaklar meydana getirebilir. Ayrıca tüketilen ilaçların yan etkilerinde de idrarın kaçmasını sağlayacak belirtiler olabilir.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Tanısı Nasıl Konulur?

Kadınlarda idrar kaçırma tanısı fiziksel muayene ile konulabilir. Jinekolojik muayene esnasında pelvik destek dokuları incelenir. İnceleme sonucunda hastanın durumu değerlendirilir ve tedavi süreci konuşulur.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Tedavisi Nasıl Yapılır?

İdrar kaçırma tedavisi hastanın sağlık durumuna, şikayetine ve doktorun tanısına göre değişir. İlk basamak olarak kegel egzersizleri önerilir. Kegel egzersizleri, konservatif tedavinin bir parçası olarak kas gücünü artırıp semptomları azaltabilir.

Medikal tedaviler de tercih edilen bir başka tedavi yöntemidir. Doktor kontrolünde tüketilen ilaçlar sayesinde kaçırmada azalma görülebilir. Ek olarak, cerrahi seçenekler de hastaların beklentisine göre tercih edilebilir.

İdrar Kaçırmayı Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Düzenli yapılan pelvik taban kası egzersizleri ile idrar tutamama önlenebilir. Günlük program halinde yapılan kısa setler hastada yüksek etki bırakır. Bunun dışında yapılabilecek birçok önleme yöntemi de bulunur.

  • Kabızlık sorununa çare bulunmalı
  • Sigara gibi zararlı tüketimler bırakılmalı
  • Kilo kişiye uygun biçimde dengelenmeli
  • Kronik öksürüğe yönelik tedavi yapılmalı

Ayrıca idrar kaçırma pedi kullanarak da günlük aktivitelere devam edilebilir. Bazı durumlarda cerrahi tedaviler de düşünülebilir, özellikle konservatif tedaviler yeterli olmadığında ve inkontinans tipi ile hastanın durumuna göre.

Kadınlarda İdrar Kaçırma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kadınlarda idrar kaçırma için hangi bölüme gidilir?

Kadınlarda idrar kaçırma için gidilecek bölümler ürojinekoloji ya da ürolojidir. Şikayet türüne göre iki bölüme de başvurulabilir.

Öksürürken veya gülerken idrar kaçırmak normal midir?

Öksürürken ya da gülerken kaçırılan idrar stres tipi inkontinans belirtisidir. Stres tipi idrar kaçırması olarak değerlendirilmesi ve tedaviye başlanılması gerekir. Erken tanı sosyal hayatta yaşanılacak olumsuzlukları engeller.

Kegel egzersizleri idrar kaçırmaya gerçekten iyi gelir mi?

Düzenli ve doğru teknikle yapılan kegel egzersizlerinin birçok kişiye faydalı olduğu bilinir. Fizyoterapist gözetiminde öğrenilen egzersizlerin etkisi daha da artabilir.

İdrar kaçırma ameliyatları riskli midir?

Ameliyat uygun hastalarda idrar kaçırmayı önlemede etkili bir seçenek olabilir. Her ameliyatın olası yan etkileri bulunabilir. İdrar kaçırma ameliyatının da faydalarının yanında ameliyat sonrası kanama gibi yan etkileri de görülebilir.

İdrar kaçırma sadece yaşlı kadınlarda mı görülür?

Yaşlılık idrar kaçırmada tek başına bir sebep değildir ancak yaşın ilerlemesi riski daha çok artırır. Bunun yanı sıra genç ve orta yaşlı kadınlarda da sıklıkla idrar tutamama görülebilir.

Fazla kilolu olmak idrar kaçırmayı nasıl etkiler?

Fazla kilolu olmak karın içi basıncı artırarak mesaneye baskıda bulunur. Baskıdan dolayı pelvik taban kasları zayıflayabilir ve idrarın kaçmasına sebebiyet verebilir.

Sık idrara çıkmak ile idrar kaçırmak aynı şey midir?

Sık idrara çıkmak ile idrar kaçırmak aynı şey olarak kabul edilemez. Çünkü kaçırma istem dışı gerçekleşirken, sık idrara çıkma sıkışma sonucunda gerçekleşir.

Mesane pedi kullanmak kalıcı bir çözüm müdür?

İdrar kaçırma pedi olarak adlandırılan mesane pedi, semptomların yönetiminde oldukça yardımcıdır ancak tedavi yerine geçemez. 

İdrar kaçırma tedavisi ne kadar sürer?

Her tedavi sürevci kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İdrar kaçırmanın nedeni, kişinin yaşı, kilosu gibi etmenler tedavinin süresini etkileyebilir. 

İdrar kaçırma sorunu için cerrahi dışı çözümler var mıdır?

İdrar kaçırma probleminin ameliyatsız çözümleri de mevcuttur. Egzersiz, rehabilitasyon, ilaç tedavisi, mesane eğitimi ve davranış değişikliği çözümler arasında yer alır.

Hangi yiyecek ve içecekler idrar kaçırmayı tetikleyebilir?

Kafein, alkollü içecekler, asitli meyve suları ya da baharatlı gıdalar semptomları kötüleştirebilir.

Menopozun idrar kaçırma üzerindeki etkisi nedir?

Hormonal değişiklik olan menopozun idrar kaçırma riskine etkisi olabilir. Çünkü hormonal değişiklikler üretra ve vajinal dokularda incelmeye sebebiyet verebilir.