Bademcik Şişmesi Neden Olur? Bademcik Şişmesi Nasıl Geçer?

Bademcik Nedir?

Bademcikler, bağışıklık sisteminin bir parçası olarak görev yapan önemli organlardandır. Boğazımızın arkasında her iki tarafta da bulunan bademcikler, yapı olarak iki küçük salgı bezi şeklindedir. 

Vücudumuza giren virüs ve bakterilere karşı kalkan görevi görürler. Ağız ve burun yoluyla vücudumuza giren bakteri ve virüs kaynaklı enfeksiyonları durdurarak onların boğaz ve yemek borumuza ulaşmasını engellemeye çalışırlar. 

Bademcikler, virüs ve bakterilere karşı savaşmak için antikor ve beyaz kan hücreleri üretirler. Bademciklerin oluşturduğu bu savunma hattının hemen gerisinde, burun yolunuzun boğazınızla bağlandığı yerde, bademciklerle birlikte çalışan adenoidler yer alır.

Bademcik Şişmesi Neden Olur? 

Bademcik şişmesi, genellikle vücudun enfeksiyonlara verdiği tepki sonucu ortaya çıkar. Bakteriyel ya da viral enfeksiyonlar, bademciklerin iltihaplanmasına ve şişmesine neden olur. Özellikle streptokok bakterileri, grip ve soğuk algınlığına neden olan virüsler bu duruma sıkça yol açar. Alerjiler, sinüzit, sigara dumanı gibi tahriş edici maddeler de bademciklerde şişliğe neden olabilir. Bademcik şişmesine ateş, boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve halsizlik gibi belirtiler eşlik edebilir. 

Viral Enfeksiyonlar (Grip, Soğuk Algınlığı)

Grip ve soğuk algınlığı durumlarında vücut, ağız ve boğaz bölgesine giren virüslerle savaşır. Bu süreçte bademcikler iltihaplanır ve şişer. Soğuk algınlığı kaynaklı bademcik şişmesine; hafif ateş, boğaz ağrısı ve öksürük eşlik edebilir. Bu durumda genellikle dinlenme ve ılık sıvı tüketimi ağrı ve şişliği rahatlatır. 

Bakteriyel Enfeksiyonlar (Streptokok Enfeksiyonları)

Bakteriyel enfeksiyonlar, özellikle de Streptokok enfeksiyonları, bademcik şişmesinin en yaygın nedenlerinden biridir. En sık görülen bakteri türü A grubu beta hemolitik streptokoktur ve  halk arasında beta mikrobu olarak bilinir.

Bu tür enfeksiyonlarda bademcikler iltihaplanır, şişer ve üzerinde beyaz iltihap katmanları oluşabilir. Bakteriyel bademcik iltihabı antibiyotik tedavisi gerektirir. Tedavi edilmediğinde sinüzit, orta kulak iltihabı, romatizmal ateş gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Alerjik Reaksiyonlar ve İrritan Maddeler

Alerjik reaksiyonlar ve irritan maddeler iltihap oluşturmasa da bademciklerin şişmesine neden olabilir. Polen, toz, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı gelişen bağışıklık tepkisi, boğazda ödem ve bademciklerde şişlik yaratabilir. Bu durum genellikle kaşıntı, geniz akıntısı, burun akıntısı ve hapşırık gibi semptomlarla birlikte görülür.

Sigara dumanı, hava kirliliği, aşırı sıcak-soğuk içecekler gibi tahriş edici maddeler de bademcik dokusunu uyararak şişlik oluşmasına yol açabilir. Bu durumda ateş, burun akıntısı, iltihap gibi enfeksiyon belirtileri genellikle görülmez.

Bademcik Şişmesi Belirtileri Nelerdir?

Bademcik şişmesi belirtileri soğuk algınlığı ve grip ile benzerlik gösterir. Ancak, ayırt edici belirti olarak bademciklerde şişlik, kızarıklık ve ağrı görülür. Bunun yanı sıra enfeksiyona bağlı olarak şu belirtiler de görülebilir:

• Yüksek ateş ve titreme,
• Kırmızı renkte bademcikler
• Bademciklerde beyaz veya sarı iltihap görüntüsü
• Boğaz ağrısı, boğazda hassasiyet
• Besinleri yutmakta ve yutkunmakta zorlanma
• Boyun bölgesindeki lenflerde şişlik
• Boyun ağrısı
• Sesinizin boğuk çıkması
• Ağız kokusu
• İştahsızlık
• Baş ağrısı
• Kulak ağrısı

Bademcik Şişmesi Nasıl Geçer?

Bademcik şişmesi, sorunun kaynağı ne olursa olsun takip edilmeli ve geçmiyorsa mutlaka tedavi edilmelidir. Tedavi edilmemesi halinde tekrar eden kulak enfeksiyonları, duyma kaybı, kronik sinüs enfeksiyonları yaşanabilir. 

Çocuklarda ayrıca obstrüktif uyku apnesi gelişebilir. Şişmiş bademcikler ve ağrı, yemek yemenizi de güçleştireceği için kilo kaybı yaşayabilir ya da kilo almakta zorlanabilirsiniz.

Bademcik enfeksiyonlarında tedavi, sorunun kaynağına bağlı olarak şekillenir. 

• Antibiyotik tedavisi: Bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda antibiyotik tedavisi uygulanabilir. Kullandığınız antibiyotik birkaç gün içerisinde rahatlamanızı sağlar. 
• Ağrı kesici ve ateş düşürücü kullanımı: Bademcik şişmesi sonucu oluşan boğaz ağrıları için ağrı kesiciler kullanılabilir. İltihap kaynaklı bademcik şişmesine hafif ateş de eşlik edebilir. Bu durumda ateş düşürücüler kullanılabilir. 
• Boğaz pastilleri: Eczanelerde satılan boğaz pastillerini kullanın. Boğaz pastilleri boğazınızı yumuşatarak öksürmenizi azaltabilir. Bazı pastillerin mikropları öldürme özelliği de bulunur.
• Boğaz gargarası:  Eczanelerde satılan gargaralardan alarak boğaz düzenli aralıklarla mikroplardan arındırılmalı. Gargara,  bir su bardağı ılık suyun içine bir çay kaşığı tuz ve bir çay kaşığı karbonat ekleyip karıştırarak evde de  hazırlanabilir. Gargara mikropları öldürmenin yanı sıra boğazı da yumuşatır.

Evde Uygulanabilecek Tedavi Yöntemleri

Bitki çayları, bademcik şişliğini rahatlamayı sağlar. Boğazdaki tahrişi giderme özelliği ile bilinen bitkiler arasında bulunan ıhlamur ile adaçayı, boğaz ağrısı çektiğiniz dönemde etkili olur. Ayrıca ekinezya da bağışıklık sistemini güçlendirerek vücudunuzun enfeksiyonlara karşı direncini artırır. 

Sigara içmemek, ağır egzersizler yapmamak ve baharatlı yiyecekler tüketmemek de bademcik şişmesi belirtilerini hafifletebilir. Bu süreçte bol bol dinlenmek ve ılık sıvılar tüketmek hissedilen ağrının rahatlamasını ve iyileşme sürecinin hızlanmasını sağlar.

Bademcik Enfeksiyonu Nasıl Tespit Edilir?

Bademciklerin iltihaplanması durumuna tıp dilinde tonsillit adı verilir. Bademcik enfesiyonun tespiti için ilk adım doktorunuzun yapacağı muayenedir. Muayene sırasında doktorunuz bademciklerinize bakar, şişme ya da iltihap olup olmadığını gözlemler. 

Bademciklerinizin kırmızı görünmesi de enfeksiyon belirtileri arasında yer alır. Doktorunuz olası enfeksiyonun etkilerini gözlemlemek için kulak, burun kontrolü yapar, boyun kenarlarınızda şişme ya da ağrı olup olmadığına bakar. 

Enfeksiyon şüphesinin muayene sonucunda artması halinde bazı testler de istenebilir. Buradaki amaç, enfeksiyon nedeninin bakteri kaynaklı mı yoksa virüs kaynaklı mı olduğunu anlamaktır. Bu test için boğazınızdan sürüntü alınarak tahlile gönderilir. Sürüntü testi bakteri kaynaklı enfeksiyonların tespit edilmesinde kullanılır. Bir diğer yöntem ise tam kan sayımı testidir. 

Bademcik Şişmesi Nasıl Önlenir?

Bademcik şişmesinden korunmak için kalabalık ortamlarda dikkatli olunmalı ve hijyen kurallarına uyulmalıdır. 

Bademcik şişmesini önlemek için alınabilecek önlemler şunlardır: 

• Hasta kişilerle yakın temas kurulmamalı
• Sık sık eller yıkanmalı
• Mutfak eşyaları başkalarıyla ortak kullanılmamalı
• Halka açık alanlarda herkesin dokunabileceği kapı kolu, televizyon kumandası gibi eşyalara dokunduktan sonra eller yıkanmalı
• Başkalarına kendi taşıdığınız olası virüs ve bakterileri bulaştırmamak için mümkünse dışarı çıkılmamalı
• Öksürme ya da hapşırma sırasında kolun içi ile ağız ve burun kapatılmalı.

Bademcik Ameliyatı (Tonsillektomi)

Bademcikler bağışıklık sisteminin önemli bir unsuru olduğu için doktorlar bademcik ameliyatı pek tercih etmezler. Bademcik iltihabınızın uzun süreler boyunca düzelmemesi, sık sık tekrar etmesi cerrahi girişimi gündeme getiren etkenlerdir. Bir yılda yedi defadan, son iki yılda, yılda dört – beş defadan, son üç yılda her yıl üç defadan fazla bademcik iltihabı yaşanması bademcik ameliyatı ihtiyacını gösterir. Bademciklerinizle birlikte genellikle adenoidleriniz de alınır. 

Bademcik ameliyatı sonrası sıklıkla hastanede yatış gerekmez. Ameliyat süresi yaklaşık olarak 1 saattir. İyileşme süreniz ise 7-10 gün arasında değişir. İyileşme sürecinde su tüketimini ihmal etmeyin ve bol bol dinlenin.

Çocuklarda ve Bebeklerde Bademcik Şişmesi

Çocuklarda bademcik iltihabı ve şişmesi yetişkinlere göre daha sık görülür. Bunun nedeni özellikle okula giden çocukların kalabalık içerisinde virüs ya da bakterilerle temas etmesidir. Genellikle 5-15 yaş arasındaki çocuklar bakteri kaynaklı bademcik iltihabı sorunu yaşarlar. Virüs kaynaklı bademcik iltihabı sorunu, 5 yaş altı çocuklarda daha fazla yaşanır.

Çocuklarda Bademcik Şişmesi Belirtileri

Küçük çocuklarda bademcik şişmesini fark etmek yetişkinlere göre daha zor olabilir. Belirtiler çocuğunuz uyuduğu zamanlarda daha kolay fark edilebilir. Belirtiler, çocukluk ve bebeklik çağına göre değişiklikler gösterir. 

Bu belirtiler şöyle sıralanır:

Çocuklarda ve bebeklerde bademcik şişmesi ve enfeksiyon tedavisi yetişkinlerde uygulanan tedaviye benzerlik gösterir. Bademcik ameliyatı ise sadece 4 yaşın üzerindeki çocuklarda önerilir.

Çocuklar ve Bebekler İçin Önlemler

Çocukların bademcik şişmesi ve bademcik enfeksiyonundan korumanız gerekir. Virüs ve bakteri kaynaklı bademcik iltihabına karşı en önemli tedbir hijyen kurallarına uymaktır. 

Çocukları bademcik şişmesinden korumak için şunlara dikkat edilmelidir: 

• Dışarıda oynadıktan ya da tuvaletten çıktıktan sonra ellerini yıkamasını alışkanlık haline getirmeli,
• Düzenli aralıklarla ellerini ve yüzünü yıkama alışkanlığı kazandırılmalı,
• Başka çocuklarla aynı bardak, çatal-bıçak gibi mutfak eşyalarını kullanmaması gerektiği öğretilmeli.

Bu tedbirlere ek olarak hastalanan çocuğun rahatsızlığını başka insanlara bulaştırmaması için aşağıdaki tedbirler alınmalı:

• Bulaştırıcılığı devam eden hasta haldeki çocuğun iyileşene kadar başka insanlarla temas etmesi engellenmeli
• Okula dönme zamanı doktorla beraber kararlaştırılmalı
• Başka insanlarla beraberken etrafa virüs-bakteri bulaştırmayacak şekilde hapşırması ve öksürmesi öğretilmeli

Bademcik Şişliği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tek Taraflı Bademcik Şişmesi Nedir?

Tek taraflı bademcik şişmesi, iltihap kaynaklı olabileceği gibi bademciğin darbe alması sonucu da oluşabilir. Ancak bademciklerin doğuştan gelen asimetrik yapısı da tek taraflı bir şişliğe sebep olabilir. 

Bademcik Şişmesi Ne İyi Gelir?

Bademcik şişmesine dinlenmek, bol bol sıvı tüketmek, boğaz pastilleri kullanmak ve bitki çayları içmek iyi gelebilir. Ayrıca, ılık suyla hazırlanmış tuzlu su gargarası da ağrıyı hafifletebilir. 

3 Aydır Geçmeyen Bademcik Şişmesi Neden Olur? 

Geçmeyen bademcik şişmesinin altında bakteriyel ya da viral enfeksiyon yatıyor olabilir. Ayrıca, çeşitli hastalıklar da bademciğin sürekli şişmesine sebep olabilir. En doğru cevap için bir sağlık uzmanına danışılmalıdır.

Alerjik Bademcik Şişmesi Nasıl Geçer?

Bitki çayları içmek, boğazı tahriş edecek baharatlı ve asitli gıdalardan uzak durmak, boğaz spreyleri kullanmak alerji nedenli bademcik şişmesini hafifletir. Ayrıca doktor önerisiyle kullanılan ağrı kesiciler de ağrıyı hafifletmek için kullanılabilir.

Sol Bademcik Şişmesi Nedenleri Nelerdir? 

Yalnızca sol bademciğin şişmesi tek taraflı bir iltihaplanma olduğunu gösterir. Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar sol bademcik şişmesine neden olabilir. 

Bademcik Şişmesi Kaç Günde Geçer

Eğer uygun tedavi uygulanırsa, hijyen kurallarına uyulursa ve dikkatli olunursa 1-4 gün içinde iyileşmesi beklenir. Ancak hastalığın türüne göre 2 haftaya kadar uzayabilir. 

Bademcik Şişmesi Nasıl Anlaşılır?

Bademcik şişmesi; ateş, bademciklerde kızarıklık, öksürük, boğaz ağrısı ve bademciklerde beyaz lekelerle anlaşılabilir.